Svíalín og hrafninn er martraðarkennt kvæði um hrafn nokkurn sem hjálpar prinsessunni Svíalín til þess að komast til elskhuga í fjarlægu landi. Ferðin reynist Svíalín afar dýrkeypt. Kvæðið er danskt að uppruna - snúið yfir á íslensku á 17. öld.
DGF númer:
DGF 60
Vedel númer:
II 3
Varðveisla á Ísl:
V2, V1
Titill á íslensku:
Hrafns kvæði
Titill á færeysku/dönsku:
Valravnen
Þjóðlag:
A.m.k. fjögur íslensk þjóðlög. Hólmfríður Pétursdóttir frá Gautlöndum syngur lag við Svíalín og hrafninn. Sjá https://ismus.is/tjodfraedi/hljodrit/1019835
Einnig Friðfinnur Runólfsson vinnumaður (f. 1881. d. 1970). Sjá: https://ismus.is/tjodfraedi/hljodrit/1028080
Íslenska gerðin í heild:
Jón Helgason. 1962. Íslenzk fornkvæði III. Editiones Arnamagnæane Series B, vol 12, bls. 47-50.
Athugasemd:
1. Hrafninn flýgur um aftaninn,
á daginn ekki má,
harður er rauna hagurinn,
hvíldir kann ei fá.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
2. Hann flaug yfir hæðir og holt,
hallir og háfan múr,
hann sá hvar jungfrú sat ein stolt
sorgar vafin skúr.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
3. Suður og norður hann flaug hátt,
þar næst líta vann,
hvar Svíalín jungfrú sat með grát
við sauma í einum rann.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
4. „Hvað syrgir þú, Svíalín?
segðu mér jungfrú klár,
hvort foreldra eður frændur þín
þú fellir harma tár?"
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
5. „Heyrðu, villu-hrafninn mig!
hingað kom til mín!
ef ég skal leggja undir þig,
hvað ollir minni pín.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
6. Fastnaði mig að föður vild
fríður kóngsson einn;
okkar jöfn var æra og snilld,
en ekki munur neinn.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
7. Yfrið langt í austurlönd
ótrú stjúpa mín
sendi hann burt með brögðin vönd,
ber ég af því pín.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
8. Herra Vernharð heita réð
hjartkær bróðir minn;
á hann lagði hún ósköp með,
eins fór burt sem hinn.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
9. Stjúpa mín átti systurson;
sagði hún við mig þá
mig skyldi fá fyrir festarkvon,
ferleg tröll var sá."
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
10. „Hvað til gefa mundir mér",
mæla hrafninn vann,
„ef ég fylgdi þangað þér
sem þinn er festarmann?"
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
11. „Gjarna skyldi ég gefa þér
gull og silfrið frítt,
til festarmanns ef fylgdir mér,
svo fargist angrið strítt".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
12. „Eigðu sjálf þitt silfur og gull,
en son þinn vil ég fá,
þann fyrsta, sætan sæmdarfull,
sem hann við þér á".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
13. Hún lagði hönd á hrafnsins fót,
honum sór við trú:
„Ef fæ ég á mínu böli bót,
bæn skal veitast sú".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
14. Síðan tók hann Svíalín
sér á bak og fló
yfir það djúpa haf, sem hvín,
hafði litla ró.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
15. Hrafninn sezt á háfan tind
og hjalar svo til sanns:
„Hér máttu sjá, hringa hind,
hús þíns festarmanns".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
16. Herra Nikulás úti er,
á einu keri hélt:
„Velkomin, Svíalín, sértu mér;
sinni gleðst nú hrellt.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
17. Síðan Danmörk fór ég frá
fyrr gafst aldrei mér
aðrar betri fréttir fá,
en færðir þú, hrafn, með þér.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
18. Hvað skyldi ég gefa þér",
herra Nikulás kvað,
„fyrst þú frúna færðir mér
fagra í þenna stað?"
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
19. Þökk hafi herra Nikulás,
hann hélt vel sína trú.
Hrafninn síðan hélt á rás,
kvaddi ei kóng né frú.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
Mánaðardaginn þar næst þá
þengill veizlu bjó,
brúðkaup stóð með heiðri há,
hugarins gleði og ró.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
20. Tvennar liðu tuttugu nær
taldar vikurnar,
sveinbarn fæddi svanninn skær
sem dáfríður var.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
21. Hrafninn sezt á háfan tind
og hrópar á Svíalín:
„Muna muntu, hringa gind,
heitorð fornu þín".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
22. Herra Nikulás honum bauð
hálfpart ríki sitt,
borgir, garða, gull og auð,
ef gæfi hann barnið kvitt.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
23. „Sé ei barnið borið til mín",
byrsti hrafninn sig,
„öll skal ég ríkin eyða þín
og einnig drepa þig".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
24. Svíalín grætur og sig lítt ber,
sér á brjóstið slær:
„Hrafninn vill þig hafa með sér,
hjartans son minn kær".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
25. Barnið vefur buðlungs kvon
í björtu líni og tér:
„Farðu vel, minn sæti son,
sek þíns dauða ég er".
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
26. Svo var barnið borið út
af brjóstum móður sín.
Allt var fólkið sært af sút
og sárri hugarins pín.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
27. Hrafninn barnið hremmdi í klær,
hoppar af feginleik.
Þar stóð herra Nikulás nær,
nístir hann sorgin bleik.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
28. Auga barnsins hægra hann
úr höfði kroppa réð,
og hjartablóð þess hálfpart vann
hrafninn drekka með.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
29. Hrafninn síðan hvarf á burt.
En hamurinn eftir lá:
riddara frægan með fremd og kurt
fengu menn að sjá.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
30. Svíalínar bróðir bar
beztu hofmanns art,
úr nauðum leystur þá stóð þar;
þekkti hann fólkið mart.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
31. Allur lýðurinn eftir það
með angri féll á kné,
herrann báðu himnum á,
hann það léti í té:
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
32. Að sá dauði ungi sveinn
aftur fengi líf.
Guð það veitti gæzkuhreinn;
gekk burt sútar kíf.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
33. Þá var sorg fyrir Svíalín
sett á gleðimið:
hún fagnar bróður og syni sín
og sefur við Nikulás hlið.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
34. Fyrðar segja fornkvæðin
flestöll endabrennd.
Mín svo þrýtur mjóvaxin
mærð af hendi send.
– Seint flýgur krummi á kvöldin.
Tenglar: