Bærings rímur eldri

Bærings rímur eldri eru rímur, (líklega upphaflega tveir aðskildir rímnaflokkar eins og sést hér til hægri) , sem ortar eru úr efni riddarasögunnar Bærings sögu. Þetta efni hefur verið mjög vinsælt á Íslandi, til eru fjöldinn allur af handritum sem geyma Bærings sögu og til eru sex rímnaflokkar um Bæring frá mismunandi tímum.

Varðveisla

Aldur

15. öld.

Höfundur

Ókunnur

Efni Bærings rímna eldri

Riddarasagan Bærings saga eða Sagan af Bæringi fagra, til í tveim gerðum. Handritin eru 57 sem hafa að geyma Bærings sögu. Bærings saga var gefin út af Gustaf Cederschiöld í Fornsögur Suðrlanda (1884, bls. 85-123). Bærings sama er talin hafa verið skrifuð mjög snemma og þar með talin til elstu riddarasagna.

Aðalpersónur: Bæringur yngri og foreldrar hans, Geirþrúður og Valltari. Bæringur eldri er móðurbróðir Bærings yngra. Heinrekur illi er fautinn í sögunni og kemst til ríkis með því að drepa Bæring eldri. Aðalbrikt er féhirðir Bærings hertoga, Ríkarður er konungur Englands og Margrét drottning.

Mansöngvarnir

Hér er nauðsynlegt að hafa í huga að skáldið sem yrkir rímur I-VI er ekki það sama og það sem yrkir rímur VII-XII.

Mansöngvar í rímum I-VI í Krossnesbók:

Í mansöng I. rímu segist skáldið hafa átt mun auðveldlegar með að yrkja en núna sé tungan treg til þess. Hann talar um að „bragna drótt" hafi beðið hann um að yrkja en óvíst er hvort hann sé hér að vísa til karla eða kvenna (I,2). Í kjölfarið segir skáldið að honum sé farið að förlast „fræða kver" og að fólk sjái hreinlega ekki „skáldskapinn" í skáldskapnum sínum (I, 3).

Mansöngvar í rímum VII-XII í Staðarhólsbók:

Í mansöng VII. rímu kveðst skáldið sér það vera skylt að yrkja og „flytja nokkuð fræða spil/ framan til hverrar rímu." Skáldið greinir því mansöngvana frá rímunum sjálfum, þ.e. mansöngvarnir eru ekki hluti af rímunum sjálfum heldur sjálfstæðir. Í kjölfarið yrkir skáldið raunarollu, en NB um kvenmanns sorgir (VII, 8-16). Hér þarf að athuga hvort fleiri skáld hafi ort raunarollur um sorgir kvenna. Gæti það verið fræða spilið? Í mansöng IX. rímu segir skáldið að ástarpína skáldanna aukist með mansöngssmíð: „angrið mun þeim aukast viðr/ allmjög fæst í slíku" (IX, 4). Í mansöng X. rímu amast skáldið við því að hann fær ekki nokkra einustu athygli frá konum þrátt fyrir að hafa eytt heilu nóttunum í það að yrkja fyrir þær. Mansöngur XI. rímu er dæmigert bölmóðstal skáldsins í garð kvenna, hann býst við því að fá „orð af skarlast skorð" þegar „skemmtan berst úr hendi" en hann fær í raun ekkert nema „angur bert fyrir atvik hvert" af hendi þeirra (XI, 2). 

Annað

Fyrstu 6 rímnabálkarnir í Krossnesbók virðast vera yngri heldur en rímnabálkar 7-12 í Staðarhólsbók. Bæringsrímurnar í Krossnesbók hafa enn ekki verið gefnar út enda illa varðveittar. Hin færeyska Berringsvísa fjallar um efni Bærings sögu.

Útgáfur

Umfjöllun

Heimildir

Gustaf Cederschiöld. (1884). Fornsögur Suðrlanda. Lund: Fr. Berlings boktryckeri och Stilgjuteri.