Wijzen is schuld bekennen. Voor elke vinger die je wijst naar een ander, wijzen er drie naar jezelf. Kijken naar en oordelen over het gedrag van anderen is een stuk gemakkelijker dan te kijken naar je eigen rol en je af te vragen: "Wat kan (en ga) ik vanaf vandaag anders doen?"
Ieder mensen vergelijkt eigen acties en gedrag met dat van anderen. Op basis van eigen subjectieve waarnemingen, ontwikkel je een beeld wat:
‘normaal’ en ‘juist’ is;
‘eigenlijk vreemd’ of ‘ongewenst’ is.
Vervelender is wat een ander doet, je rechtvaardigt dát ook te doen of mogen. Al voelt het niet eens goed, heb je het niet eens nodig, een voorbeeld doet volgen.
Of het nou goed of fout is…
We willen doen wat gewoon is. We passen ons gedrag aan, aan wat mensen die belangrijk voor ons zijn, doen of vinden. Met een al te eigen mening of authentiek gedrag, kan je buiten de groepen vallen.
Kopiëren van gedrag gaat vrijwel ongemerkt. Doe je handen maar eens over elkaar, buig voorover of gaap eens flink. Grote kans is dat een ander jouw houding overneemt en moeite heeft om een geeuw te onderdrukken.
Informatie die past op ons huidige gedrag en bestaande denkbeelden stelt gerust.
Zoekmachines maken gebruik jouw surfgedrag. Jouw zoektermen, hoe lang, grondig en frequent je een site be- of doorzoekt; jouw profiel wordt steeds duidelijker. Zoek je andere informatie, wil je bewust een uit je bubbel van comfort, negeer dan de resultaten op de eerste pagina’s. Die slechts bevestigen in andere bewoording of plaatjes, wat je al weet. Vanaf pagina twintig neemt de kans dat je vindt waar jij over droomt toe.
Meten is weten. Vanuit metingen is te bepalen wat gewoon is. Normering kan het ge- en verbruik van energie en materialen beïnvloeden. Zowel positief als negatief
Feiten leveren mogelijkheden tot feedback. Per individu, werkplek of huishouden, maar ook naar sociale netwerken: buurten of teams.
Feedback kan uitdagen, stimuleren en belonen. Verkeerd gebruikt kan het contraproductief werken.
Gemiddelden bijvoorbeeld lokken uit tot aanpassen aan de norm:
de een doet zijn best om even goed te doen als de anderen
de ander vindt een aanleiding om wat gemakzuchtiger te worden.
Met mij en ons gaat het goed. Dat is niet vreemd; WIJ snappen waar het om gaat. WIJ doen dan ook wat juist is en weten WIJ ook hoe dat moet. Ik ben OK; WIJ deugen! WIJ kunnen het niet alleen.
Helaas zijn WIJ omringd door sukkels; ZIJ. ZIJ baren ons zorgen. ZIJ snappen er niets van, doen domme dingen.
Samenwerken kweekt vertrouwen. Een band heb je zo: één blik in de ogen, geschudde hand of vluchtig gesprek. Eén gedeelde ervaring en je hebt een indruk: deze persoon deugt of niet. Maar hoeveel mensen kom je in je leven tegen? Met hoeveel werk samen in een team, buurt of wijk?
Het is onmogelijk om alle miljarden mensen, waarmee we de aarde delen, te ontmoeten. Iedereen leren vertrouwen vanuit een persoonlijke band is uitgesloten. Vertrouwen is een risico, dat je moet durven nemen.
Afspraken verminderen onzekerheid. Die afspraken maken WIJ niet individueel, maar voor ZIJ en WIJ en over ons. Een afspraak is waardevol, als hij wordt nageleefd.
Houden ZIJ woord? Geloven WIJ dat ZIJ hun deel van de afspraak al zijn nagekomen?
Klopt wat ZIJ als feitelijk, juist, volledig en actueel gepresenteerd wordt? Snappen ZIJ het?
Accepteren ZIJ hulp of toezicht? Moet en WIJ vertrouwen? Wil WIJ die moeite doen?
Ik wil 100% genieten van mijn universele rechten als mens; ik wil:
gezond, veilig en vrij oud worden, maar niet ziek of hulpbehoevend zijn.
de wereld zien, maar geen overlast van toeristen in mijn stad of land.
snelle, goede service, tegen absoluut de laagste prijs.
mezelf ontplooien.
Hoeveel zelfbeschikkingsrecht kan een mens aan?
Individuele keuzen hebben collectieve gevolgen. Iedereen:
neemt plaats in,
eist ruimte
claimt aandacht
stelt eigen veiligheid, boven dat van anderen.
Aan maatschappelijke doelen draagt iedereen graag een steentje bij. Mooi als anderen ook genieten. Maar als het even niet goed uitkomt...
Ja, ik wil graag! Maar wel zonder verplichtingen of bemoeienis van wie dan ook.
Ik mag wat andere mogen. Zij moeten wat ik moet! Anderen
moeten minimaal doen, wat ik doe. Gelijke monniken, gelijke kappen dus.
De beer is los zodra iemand merkt, dat’ie anders wordt behandeld
dan een ander.
Onrecht! Waargenomen, gevoeld of vermoed, rechtvaardigt
om niet meer mee te doen. Gemaakte afspraak of gekregen
opdracht verliezen hun waarde en betekenis. Er komt niets meer van terecht.
De angst om slechter af te zijn dan anderen is groot. Iedereen doet mee, of niemand.
Free-riders zijn niet toegestaan. Is toezicht onvoldoende geregeld, gaat het verhaal dat iemand zich er gemakkelijk van af maakt? Voor sommigen is het reden genoeg om zelf het stokje erbij neer te gooien. Waarom immer, moeten zijn zich wel erantwoord gedragen, als (zij vrezen dat) anderen dat niet doen.
Onrecht ondermijnt samenwerking. Het veroorzaakt gedoe en laat het vertrouwen dat te voet gekomen was, met het spreekwoordelijke paard vertrekken.
Bespreek in 2-tallen [20 minuten]
Welke draak ben jij voor anderen?
Hoe zit jij anderen het meest dwars?
Hoe ben jij als draak minder aanwezig;
Wat houdt jou rustig en ongevaarlijk?
Welke andere draak helpt jou, of zou dat kunnen?
Wat is zijn belangrijkste kracht?
Hoe of wanneer is die nuttig?
Wat heb je nodig, of al gedaan om maatjes te worden met andere draken?