Seki

Samurai familia batean jaio zen arren Seki Gorozayemon deituriko familia noble batek adoptatua izan zen txikitan. Matematiketan haur prodijio bat izan zen. Bederatzi urte zituenean, etxeko zerbitzari batek arlo honekiko zuen gaitasunaz ohartu zen eta matematikan hezitzea erabaki zuten bere adopzio gurasoek.

Berehala japonierazko eta txinerazko liburu matematikoen liburutegia eraiki zuen eta “Aritmetikan jakintsua” bezala ezagutzen hasi ziren (bere hilobian izengoiti hau aurki daitekeelarik).

1674ean Hatsubi Sampo liburuan lau urte lehenago proposaturiko 16 problema ebatzi zituen. Lanaren garrantzia Sekik eginiko problemen analisi zehatzean datza; hau baitzen irakasle bezala zuen bere ezaugarri famatuena.

Bere ikerketek Europan egingo ziren matematika asko aurreratu zituen.

1683an determinanteak aztertu zituen (hamar urte geroago Leibinizek ekuazio sistemak ebazteko erabili zituen, baina Sekiren aurkikuntza orokorragoa zen).

Jacob Bernoullik baino lehenago, Bernoulliren Zenbakiak aurkitu zituen. Erro positiboak eta negatiboak kontuan izanik ekuazioak aztertu zituen arren ez zuen zenbaki konplexuen inguruko kontzepturik garatu. Karratu magikoak aztertu zituen Yank Hui-ren 1661eko lan txinatarra aztertu eta gero, hau izan zen, Japonian karratu magikoen inguruan eginiko lehen lana.

1685ean 30+14x-5x2-x3=0 hirugarren mailako ekuazioa ebatzi zuen Hornerrek ehun urte geroago erabiliko zuen metodo bera erabiliz.

Ekuazioak ebazteko Newton-Raphsonen metodoa aurkitu zuen, eta baita Newtonen Interpolazio formularen bertsio bat aurkitu zuen.

1683an hainbat Ekuazio Diofantiko aztertu zituen. Adibidez,  ax-by=1  ekuazioaren soluzio osoak aztertu zituen eta osoak diren kasurako.

Japoniako eskolak oso sekretu zaleak ziren, beraz ezin da jakin zenbaterainoko eragina izan zuen Sekiren lanak bere ikasleengan eta bere ikasleen aurkikuntza asko bereak diren ala ez.