เป็นค่ำคืนฤดูร้อนที่เงียบสงบและอบอุ่น ในป่าที่ไม่มีมนุษย์อยู่ในสายตาไกลสุดลูกหูลูกตา เมื่อดวงอาทิตย์เริ่มลับขอบฟ้า แสงเล็ก ๆ ก็เริ่มกะพริบวูบวาบ ทั่วทั้งต้นไม้ ตอนแรกมีเพียงไม่กี่จุด แต่ไม่นานก็กลายเป็น แสงกระพริบหลายร้อยดวงลอยอยู่ทั่วป่า
เหล่า หิ่งห้อย ได้ออกมาเฉิดฉายในยามค่ำคืนแล้ว
ด้วงบินได้!
หิ่งห้อย หรือที่เรียกว่า lightning bugs แท้จริงแล้วเป็น แมลงปีกแข็ง (ด้วง) หิ่งห้อยส่วนใหญ่มีปีก ซึ่งแตกต่างจากแมลงเรืองแสงชนิดอื่นในวงศ์เดียวกันที่เรียกว่า หนอนเรืองแสง (glowworms) (สัตว์ที่สามารถสร้างแสงได้เรียกว่า สัตว์เรืองแสง หรือ luminescent)
มีหิ่งห้อยประมาณ 2,000 สายพันธุ์ แมลงเหล่านี้มักอาศัยอยู่ในพื้นที่ชื้นของ เอเชียและทวีปอเมริกา โดยส่วนใหญ่กิน ละอองเกสรและน้ำหวานจากพืช เป็นอาหาร ส่วน ตัวอ่อนของหิ่งห้อย—ซึ่งเพิ่งฟักออกมา มีลักษณะคล้ายหนอน และยังพัฒนาไม่สมบูรณ์ (รวมถึงปีก)—จะกิน ไส้เดือน หอยทาก และแมลงอื่น ๆ
พวกเธอส่องแสงนะ!
หิ่งห้อยใช้แสงเป็นหลักเพื่อ “สื่อสาร” กับหิ่งห้อยตัวอื่นและเพื่อ หาคู่ผสมพันธุ์ พวกมันมีอวัยวะพิเศษใต้ท้องที่รับออกซิเจน ภายในเซลล์เฉพาะ ออกซิเจนจะรวมกับสารที่เรียกว่า ลูซิเฟอริน (luciferin) ทำให้เกิดแสงโดยแทบไม่เกิดความร้อน แสงนี้เรียกว่า ไบโอลูมิเนสเซนซ์ (bioluminescence) ซึ่งจะส่องสว่างที่ปลายท้องของมัน
หิ่งห้อยแต่ละสายพันธุ์มี รูปแบบการกระพริบแสงเฉพาะตัว เมื่อหิ่งห้อยตัวผู้ต้องการสื่อสารกับตัวเมีย มันจะบินใกล้พื้นพร้อมกระพริบแสง ทุก ๆ หกวินาที เมื่อบินต่ำ ตัวเมียจะตรวจสอบได้ง่ายขึ้นว่าตัวผู้นั้นเป็นสายพันธุ์เดียวกันหรือไม่ (หิ่งห้อยตัวเมียส่วนใหญ่มักบินไม่ได้) จากนั้นตัวเมียจะตอบกลับด้วยการเปิดไฟของเธอ แล้วตัวผู้ก็จะตามหาเธอจนพบ
สำหรับผู้ล่า เช่น นกหรือคางคก แสงเหล่านี้สื่อความหมายที่ต่างออกไป แม้ผู้ล่าจะมองเห็นหิ่งห้อยได้ง่ายจากแสงเรือง แต่พวกมันแทบไม่กินหิ่งห้อย เพราะหิ่งห้อยสามารถปล่อย หยดเลือดที่มีพิษและมีรสขมเหม็น การกระพริบแสงจึงเป็น สัญญาณเตือน ให้ผู้ล่าถอยห่าง
ไฟจะดับไหม?
แม้หิ่งห้อยจะยังไม่ถูกจัดว่าใกล้สูญพันธุ์ แต่นักวิทยาศาสตร์ก็ กังวล เพราะในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา พบหิ่งห้อยในฤดูร้อน น้อยลง การใช้สารกำจัดศัตรูพืชและการสูญเสียถิ่นอาศัยน่าจะส่งผลต่อจำนวนประชากร รวมถึง มลภาวะทางแสง ด้วย แสงยามค่ำคืนที่มากเกินไปอาจเป็นอันตรายต่อสัตว์ป่า ส่งผลต่อการอพยพและการล่าเหยื่อ สำหรับหิ่งห้อย แสงรบกวนทำให้การส่งสัญญาณหากันยากขึ้น
นักวิทยาศาสตร์ยังไม่แน่ใจว่าจำนวนหิ่งห้อยลดลงมากเพียงใด เพราะขนาดที่เล็กทำให้ ติดตามและนับจำนวนได้ยาก อีกทั้งหิ่งห้อยตัวเต็มวัยมีอายุเพียง หนึ่งถึงสามสัปดาห์ เท่านั้น จึงยิ่งนับยากขึ้น นักวิทยาศาสตร์กำลังพัฒนาวิธี ติดตามและปกป้อง แมลงเรืองแสงเหล่านี้ให้ดียิ่งขึ้น