Primo statuto superstite
[1471-1484]-1535. Statuti et reformanze della communitàdi Civita Castellana, Roma, heredi di Valerio e Luigi Dorici fratelli, 1566. Roma, Biblioteca del Senato della Repubblica Italiana, Statuti 2543. Cfr. Statuti cittadini, rurali e castrensi del Lazio. Repertorio (sec. XII-XIX), ricerca diretta da P. Ungari, Roma 1993, p. 72.
Inedito.
Menzioni di statuti antecedenti perduti ed eventuali annotazioni
1228. Il pontefice Gregorio IX accettando la sottomissione di Civita Castellana, conferma al podestà e la popolo della città: «libertates quoque et laudabiles consuetudines vestras hactenus observatas, quibus gaudent alie Patrimonii civitates, scilicet in eligendis et faciendis potestatibus seu consulibus, iudicibus, camerarlls et notariis, consulibus mercatorum et omnibus aliis officialibus singulis et universis, quibuscumque nominibus censeantur, et constitutariis facturis constitutiones municipals seu statuta, quibus regamini, dum tamen in eis non contineatur aliquid contra Ecclesiam et ecclesiasticam libertatem, necnon auctoritatem exercendi iurisdietionem plenarie in Civitate ac extra in vobis et vestris tam in personis quam rebus, sieut ea omnia iuste sc pacifice possidetis, necnon alla, que in futurum iustis modis, prestante domino, poteritis adipisci, vobis auctoritate apostolica confirmamus et presentis scrlpti patrocinio communimus». A. Theiner, Codex diplomaticus dominii temporalis S. Sedis, I, 756-1334, Roma 1861, pp. 88-89, n. 152.
1252. Il pontefice Innocenzo IV conferma gli statuti di Civita Castellana: «Dilectis filiis potestati, consiliariis et Communi Civitatis Castellane … vestris iustis postulationibus grato concurrentes assensu, universa statuta Civitatis vestre, a vobis in ea legitime condita, auctoritate apostolica confirmamus…». Theiner, Codex diplomaticus cit., I, p. 132, n. 246.
1445. Il pontefice Eugenio IV conferma gli statuti della comunità di Civita Castellana: «statuta, laudabiles constitutiones, consuetudines, gabellas, vectigalia, pedagia et passus prefata in hodiernum diem de antiqua et approbata consuetudine hactenusque observata approbamus et confirmamus». A. Theiner, Codex diplomaticus dominii temporalis S. Sedis, III, 1389-1793, Roma 1862, pp. 359-360, n. 307.
1458. Il pontefice Pio II alla comunità di Civita Castellana: «… quod potestas dicte Civitatis, qui pro tempore foret, contra tenorem statutorum Civitatis eiusdem cuiquam graciam et remissionem aliquam facere non posset…». Theiner, Codex diplomaticus cit., III, pp. 402-403, n. 343.
Cfr. V. La Mantia, Storia della legislazione italiana, I, Roma e Stato Romano, Roma 1884, p. 280, nota 2.