Tư duy phản biện (hay còn được gọi là Critical Thinking) đã được những nhà tâm lý học nghiên cứu rằng đây là một kỹ năng cần thiết nhất của con người. Chính vì thế, có được tư duy phản biện sẽ giúp ích rất nhiều trong việc hình thành và phát triển những kỹ năng mềm khác. Cùng tìm hiểu thêm chi tiết thông tin tư duy phản biện là gì và cách thức để rèn luyện kỹ năng phản biện thành công.
Tư duy phân tích là tư duy phân tích thông tin một cách hiệu quả và đưa ra nhận định. Nó gồm việc nhận thức được các định kiến và giả định của bản thân, áp dụng các quy định nhất quán và nguyên tắc các nguồn thông tin một cách phản biện.
Kỹ năng phân tích giúp bạn:
Xây Dựng các nguồn đáng tin cậy
Phân tích và phản hồi các luận điểm
Thừa nhận các quan điểm khác nhau
Kiểm tra giả thuyết theo các quy tắc liên quan
Mời bạn xem thêm: Tìm Hiểu Tư Duy Mở Là Gì? Có Gì Khác Giữa Tư Duy Mở Và Tư Duy Đóng
Tư duy biện luận cần thiết để đưa ra nhận định về các nguồn thông tin và xây dựng các luận điểm của riêng mình. Nó nhấn mạnh một cách tiếp cận hợp lý, khách quan và tự nhận thức có thể giúp mình xác định các nguồn đáng tin cậy và củng cố kết luận của bản thân . Kỹ năng critical thinking quan trọng trong tất cả các lĩnh vực và trong suốt tất cả các giai đoạn của quá trình nghiên cứu. Các loại bằng chứng được sử dụng trong khoa học và trong nhân văn có thể khác nhau, nhưng kỹ năng phân tích vẫn liên quan đến cả hai .
Trong viết học thuật, kỹ năng critical thinking có thể giúp mình nhận định xem một nguồn:
Không có độ lệch nghiên cứu
Cung cấp bằng chứng để hỗ trợ các kết quả nghiên cứu của bản thân
Đánh giá các quan điểm khác nhau
Bên ngoài giới học thuật, tư duy phân tích đi đôi với khả năng thông tin để giúp mình hình thành ý kiến một cách thích hợp và tham gia độc lập và phản biện với phương tiện truyền thông phổ biến.
Kỹ năng critical thinking vô cùng cần thiết trong nhiều lĩnh vực và đời sống.
Bạn có thể tăng tư duy phân tích của bạn bằng cách:
Đặt câu hỏi: Hãy tìm hiểu và đặt câu hỏi về mọi thứ xung quanh mình. Hãy đặt câu hỏi về các giả định, các nguồn thông tin và các luận điểm.
Xem xét: Hãy xem xét thông tin một cách kỹ lưỡng và nhìn nhận các giả định và luận điểm.
Kiểm tra giả thuyết: Hãy kiểm tra các giả thuyết của mình bằng các tiêu chí liên quan. Hãy kiểm tra các giả thuyết của mình bằng các quy tắc liên quan.
Mời bạn xem thêm: Kỹ năng làm việc hiệu quả tăng hiệu suất mỗi ngày
Có những rào cản khi phát triển tư duy critical thinking, bao gồm:
Thói quen hàng ngày: Thói quen là những phản xạ có điều kiện do tập luyện mà có. Thói quen, tưởng chừng là những điều rất giản đơn và đời thường, lại có sức tác động lớn và lâu dài.
Tính bảo thủ: được xem là một trong những tác nhân nguy hiểm nhất làm khó tiếp cận được toàn diện những mặt khác nhau của một vấn đề và cũng khó thích nghi trong môi trường mới. Người bảo thủ thường có xu hướng từ chối lắng nghe, và khăng khăng giữ nguyên ý kiến cùng những định kiến ban đầu của bản thân. Ranh giới giữa sự độc đoán và sự kiên định vô cùng mong manh.
Tự tin quá đáng: Tự tin là một yếu tố cần thiết trong mọi hành trình dẫn đến thành công. Nhưng tự tin vượt xa mức bình thường cản trở bạn khỏi việc xem xét đầy đủ các khía cạnh của vấn đề và dễ mắc phải sai lầm không đáng.
Thiếu trung thực: Khi cố tình nói dối hoặc lảng tránh sự thật, đồng nghĩa với việc bỏ qua và từ chối nhìn vào sự thật. Khi đó, bạn đang giới hạn mình và không thể tiếp cận vấn đề một cách toàn diện.
Nỗi sợ hãi: không dám bước ra khỏi vùng an toàn làm bạn khó đưa ra quyết định và xem xét vấn đề một cách thấu đáo bởi lo sợ nhiều thứ, ảnh hưởng mình và người xung quanh.
Sự vị kỷ: khiến bạn chỉ quan tâm đến những tư lợi và ích kỷ của bản thân.Từ đó, tư duy phát triển theo một hướng và chỉ nhìn nhận một số khía cạnh của vấn đề mà bỏ qua những mặt khác gây bất lợi cho bạn.
Một số rào cản khác như: sự lười biếng, sự phớt lờ, tâm lý “bầy đàn”, không xác định được mục tiêu nghề nghiệp, ...