ชื่อท้องถิ่น : พุทรา (ภาคกลาง), มะตัน (ภาคเหนือ), หมากทัน (ภาคอีสาน), หมากขอ (แม่ฮ่องสอน), นาวงต้มต้น (พัทลุง), มั่งถั่ง (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)

ชื่อสามัญ : INDIAN JUJUBE, CHINESE JUJUBE, BER

ชื่อวงศ์ : RHAMNACEAE (วงศ์พุทรา)

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ziziphus mauritiana Lam. (มักใช้เรียกพุทราไทย/อินเดีย) 

แหล่งที่พบ : มีถิ่นกำเนิดในแถบประเทศอินเดียและจีน เป็นไม้ผลที่ทนทานต่อสภาพอากาศร้อนและแห้งแล้งได้ดีเยี่ยม ปลูกได้ในดินเกือบทุกชนิด พบกระจายพันธุ์ทั่วไปตามหัวไร่ปลายนาหรือปลูกเป็นไม้ผลเศรษฐกิจในประเทศไทย

ลักษณะทั่วไป : เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง สูงประมาณ 5-15 เมตร ทรงพุ่มรูปร่ม กิ่งก้านมักมีหนามแหลมคม ใบ เป็นใบเดี่ยวรูปไข่หรือรูปกลมรี ออกเรียงสลับ ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้ม ผิวใบด้านล่างมีขนละเอียดสีขาวหรือน้ำตาลนวลปกคลุม ดอก ออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบ ดอกมีขนาดเล็กสีเหลืองอ่อนหรือเขียวอ่อน จุดเด่นคือกดอกมักมีกลิ่นเหม็นเอียน ผล เป็นผลสดมีเนื้อ ทรงกลมหรือรูปรีตามสายพันธุ์ ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ส้ม หรือน้ำตาล รสชาติมีทั้งหวาน กรอบ ฝาด หรือเปรี้ยวตามชนิด เมล็ดมีขนาดใหญ่และแข็งอยู่กลางผล

การใช้ประโยชน์ :

• ด้านอาหาร (เด่นมาก): ผลสุกรับประทานเป็นผลไม้สด หรือนำมาแปรรูปเป็นพุทรากวน พุทราเชื่อม พุทราดอง และพุทราสามรส

• ด้านสมุนไพร :

  • ผลสุก: มีวิตามินซีสูง ช่วยบำรุงโลหิต แก้ไอ ขับเสมหะ และเป็นยาระบายอ่อนๆ

  • ใบ: นำมาตำใช้พอกรักษาแผลสด หรือต้มน้ำอาบแก้โรคผิวหนัง

  • เปลือกต้น: ต้มน้ำดื่มช่วยแก้ท้องเสีย ท้องร่วง และแก้อาการจุกเสียด

  • ราก: ใช้เป็นยาแก้ไข้และช่วยสมานแผล

• ด้านความเชื่อ : ถือเป็นไม้มงคลชนิดหนึ่ง นิยมปลูกไว้ทางทิศตะวันตกของบ้าน เพื่อสื่อถึงการ "พุทรา" หรือการมีผู้สนับสนุนค้ำจุนให้ประสบความสำเร็จ (พ้องเสียงกับคำว่า พุทธา)