ชื่อท้องถิ่น : สาละลังกา, ลูกปืนใหญ่

ชื่อสามัญ : CANNONBALL TREE

ชื่อวงศ์ : LECYTHIDACEAE (วงศ์เดียวกับจิกและบัวสวรรค์)

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Couroupita guianensis Aubl.

แหล่งที่พบ : มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมในแถบอเมริกาใต้ (บราซิล, กายอานา, สุรินาเม) ไม่ใช่พืชท้องถิ่นของอินเดียหรือลังกา ในประเทศไทยนิยมปลูกตามวัดวาอารามและสวนสาธารณะเพื่อการประดับ เติบโตได้ดีในดินร่วนซุย ชอบแสงแดดจัด และต้องการน้ำปานกลางถึงมาก

ลักษณะทั่วไป : เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ผลัดใบ สูงได้ถึง 20-35 เมตร ทรงพุ่มกลมหรือรูปกรวย หนาทึบ เปลือกต้นสีน้ำตาลเทา ขรุขระและแตกเป็นร่อง ใบ เป็นใบเดี่ยวขนาดใหญ่ ออกเวียนสลับหนาแน่นที่ปลายกิ่ง รูปขอบขนานหรือรูปไข่กลับ ขอบใบเป็นจักฟันเลื่อยสั้นๆ ดอก ออกเป็นช่อขนาดใหญ่ยาวตามลำต้นและกิ่งแก่ ดอกมีสีชมพูอมแดงหรือสีส้มสดใส กลีบดอกหนามี 6 กลีบ บิดโค้งเข้าหาดุมเกสรที่ดูเหมือนรังสี จุดเด่นคือดอกมีกลิ่นหอมแรงมาก และออกดอกตลอดทั้งปี ผล มีขนาดใหญ่และหนักมาก ทรงกลม ผิวสีน้ำตาลขรุขระ ขนาดประมาณ 15-20 เซนติเมตร (คล้ายลูกปืนใหญ่โบราณ) ภายในมีเนื้อสีขาวปนเทา มีกลิ่นเหม็นเมื่อผลแก่จัดหรือแตกออก

การใช้ประโยชน์ :

• ด้านการประดับ (เด่นมาก) : นิยมปลูกเป็นไม้ประธานในพื้นที่กว้าง เนื่องจากดอกมีลักษณะแปลกตาและสวยงามมาก รวมถึงให้ร่มเงาได้ดี

• ด้านสมุนไพร :

  • ในแถบอเมริกาใต้ใช้ใบและดอกทำเป็นยาต้มช่วยต้านมาลาเรีย แก้ปวด และลดการติดเชื้อ

  • เนื้อในผลใช้เป็นยาฆ่าเชื้อโรค (Disinfectant) ในสัตว์เลี้ยงได้

• ด้านความเชื่อ : แม้จะไม่ใช่สาละในพุทธประวัติที่แท้จริง แต่ด้วยชื่อที่ถูกตั้งขึ้นใหม่และดอกที่สวยงาม ทำให้กลายเป็นไม้สัญลักษณ์ตามวัดต่าง ๆ ในประเทศไทยไปโดยปริยาย