ชื่อท้องถิ่น : พะยูง, พยุง, ขะยุง (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ), แดงจีน (ภาคกลาง), ประดู่ตม (จันทบุรี), พยุงไหม (สุรินทร์)

ชื่อสามัญ : Siamese Rosewood, Thailand Rosewood, Tracwood

ชื่อวงศ์ : FABACEAE (LEGUMINOSAE - PAPILIONOIDEAE)

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dalbergia cochinchinensis Pierre

แหล่งที่พบ : มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทย พม่า ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ในไทยพบกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในป่าเบญจพรรณและป่าดิบแล้ง โดยเฉพาะทางภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นไม้ที่ชอบแสงแดดจัดและทนต่อความแห้งแล้งได้ดี

ลักษณะทั่วไป : พะยูงเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ผลัดใบ ความสูงประมาณ 15-25 เมตร ทรงพุ่มเป็นรูปไข่หรือรูปร่ม เปลือกต้นสีเทาเรียบหรือแตกเป็นร่องตื้น ๆ ตามยาว ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ออกเรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่หรือรูปรี แผ่นใบสีเขียวเข้ม ผิวเกลี้ยงเป็นมัน ดอก ออกเป็นช่อแยกแขนงตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกย่อยมีสีขาวนวล ขนาดเล็ก มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ผล เป็นฝักรูปขอบขนาน แบนและบาง ผิวเรียบเกลี้ยง เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ไม่แตกออก ภายในมีเมล็ดรูปไต 1-4 เมล็ด

การใช้ประโยชน์ : พะยูงจัดเป็นไม้ที่มีค่าตัวสูงที่สุดชนิดหนึ่งในโลกและเป็นไม้หวงห้าม ด้านเนื้อไม้ เนื้อไม้มีสีแดงเข้มอมม่วงหรือสีน้ำตาลไหม้ มีลวดลายที่สวยงามละเอียดเป็นเงางาม มีความแข็งแรงทนทานสูงมาก นิยมนำมาทำเฟอร์นิเจอร์ชั้นสูง เครื่องเรือนจีน (Ming Style) เครื่องดนตรี งานแกะสลักประณีต และด้ามอาวุธ ด้านสมุนไพร รากมีรสเย็นใช้ต้มดื่มช่วยลดไข้ บรรเทาอาการกระหายน้ำ เปลือกต้นนำมาต้มน้ำใช้ชะล้างบาดแผลหรือช่วยสมานแผล ด้านความเชื่อ คนไทยถือเป็น "ไม้มงคลนาม" เชื่อว่าบ้านใดปลูกไว้จะช่วยให้คนในบ้านมีฐานะดีขึ้น ช่วยให้ชีวิตมีความมั่นคง พยุงฐานะไม่ให้ตกต่ำ และช่วยปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกไป ด้านสิ่งแวดล้อม เป็นไม้ที่ช่วยฟื้นฟูสภาพป่าได้ดีและช่วยตรึงไนโตรเจนในดินเนื่องจากเป็นพืชตระกูลถั่ว

หมายเหตุ : ปัจจุบันพะยูงไทยจัดอยู่ในสถานะ "ใกล้สูญพันธุ์" (Endangered) ตามบัญชีแดงของ IUCN และอยู่ในบัญชีไซเตส (CITES) เนื่องจากการลักลอบตัดเพื่อส่งออกอย่างผิดกฎหมาย