Powstanie 44

Już dawno chciałem opisać udział członków rodziny w Powstaniu Warszawskim. Wiem o czterech. Na przeszkodzie stał brak bliższych informacji.

W powstaniu brał udział ojciec mojej żony, czyli mój teść Zbigniew Ozimiński. Choć kolekcjonował książki o powstaniu, to jednak aż do 1985 r. nie opowiadał o nim, choć w końcu 1979 r. odebrał Odznakę Pamiątkową Zgrupowania "Radosław". Jak łatwo się domyśleć, milczał z powodów politycznych.

Podczas chyba dwóch spotkań przekazał, córce i mnie, garść informacji. Twierdził też, że do późnej starości, przeżycia powstańcze ciągle wracały do niego w koszmarach sennych.

Większość przedstawionych tu informacji pochodzi z maszynopisu z 8 kwietnia 1980 r. - "Relacja z działalności wojskowo – społecznej ob. Ozimińskiego Zbigniewa". W tym swego rodzaju życiorysie, autor nawet się nie zająknął, na temat swego udziału w powstaniu. Szczegóły zawarte w punkcie "Powstanie Warszawskie" zaczerpnąłem z internetowej witryny Muzeum Powstania Warszawskiego, pod adresem 1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Zbigniew_Oziminski. Natomiast "Wspomnienia z Powstania" to ustna opowieść Zbigniewa Ozimińskiego, spisana przez córkę Zofię Szumską trzydzieści lat później.

Jeszcze gorzej jest z moją wiedzą na temat udziału w powstaniu trzech braci mojej mamy, Heleny Szumskiej z d. Kiczmaszewskiej.

Powstanie Warszawskie

• Stopień: plutonowy podchorąży (1939), sierżant podchorąży (wniosek awansowy z dnia 4.09.1944).

• Oddział: Komenda Główna Armii Krajowej - zgrupowanie "Radosław" - batalion "Czata 49" - pluton kpt. "Motyla" - drużyna por. "Cedry"; od 8.08.1944 r. kwatermistrzostwo.

• Szlak bojowy: Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - przed upadkiem dzielnicy przepłynął Wisłę.

Ostatni dzień

Byliśmy na "Bajce", na wpół zatopionym statku wycieczkowym, pełnym rannych, trupów i nielicznych, wycieńczonych i głodnych, ale sprawnych jeszcze powstańców. Kilku spośród nich, próbowało przepłynięcia Wisły, pod silnym ostrzałem z karabinów maszynowych. Niewielu się to udało. Także i ja wraz z 2 jeszcze śmiałkami, podjęliśmy próbę. Jeden dostał kulę tuż przy brzegu i zapewne utonął. Drugiego trafili już przy praskim brzegu. Z wody wyszedłem sam. Wczołgałem się do leja po bombie. Nad ranem znalazł mnie tam berlingowiec. Zaprowadził do jakiegoś mieszkania, gdzie młoda kobieta dała mi ubranie robocze męża. Moje powstańcze ubranie spalili. Berlingowiec poradził mi zgłosić się do nich do wojska, ale żebym podczas przesłuchań, pod żadnym pozorem, nie przyznawał się, że jestem z drugiej strony Wisły. Prawdopodobnie, w ten sposób, uratował mi życie. ****)

Losy po Powstaniu

1 listopada 1944 r. w Warszawie na Pradze zostałem zmobilizowany do Polskiego Wojska w Lublinie. W grudniu zostałem przydzielony do Oficerskiej Szkoły Przyfrontowej nr 2 w Lublinie, którą ukończyłem w kwietniu 1945 roku, z drugą lokatą w stopniu podporucznika. Ze względu na wyniki w nauce zostałem przydzielony do szkolenia kursantów. W czerwcu dostałem przydział do Bydgoszczy, do Samodzielnej Kompanii Zwiadu Dywizyjnego. Po kilku miesiącach całą 14 DP przeniesiono do Ostródy. Tam przejmowaliśmy od oddziałów radzieckich majątek i inne ważne obiekty państwowe oraz braliśmy udział w wyłapywaniu w lasach byłych esesmanów.

Losy po wojnie

Po wojnie, w końcu lutego 1946 roku całą naszą 14 DP, w tym nasz 49 pp przeniesiono do Białegostoku, a potem rozmieszczono poszczególne bataliony po wsiach i miasteczkach. Nasz batalion stacjonował w Boćkach. Przez trzy miesiące walczyliśmy z bandami grasującymi w tym rejonie. Stoczyliśmy wiele poważnych potyczek. W ciągu tych kilku miesięcy byliśmy w stałym pogotowiu bojowym, ze względu na bliskość stacjonujących tam band. W tym czasie zostałem d-cą kompanii karabinów maszynowych.

W czerwcu 1946 r. zostałem zdemobilizowany i już w lipcu 1946 roku zacząłem pracować w Zjednoczeniu Przemysłu Pończoszniczego w Łodzi, jako inspektor. Po roku przeniosłem się do pracy w Państwowych Zakładach Przemysłu Dziewiarskiego nr 2. Tu pracowałem na stanowisku kierownika produkcji przez okres 3 lat. Następnie, z zachowaniem ciągłości pracy, przyjęto mnie do Spółdzielni im. Dąbrowskiego, jako kierownika planowania. Stąd, po upływie 4 miesięcy, zostałem służbowo przeniesiony do Łódzkiego Związku Spółdzielni Pracy w Łodzi, na stanowisko kierownika działu planowania, gdzie pracowałem do 30 maja 1955 r. Następnie, na własną prośbę, zostałem przeniesiony do Spółdzielni im. Wróblewskiego, gdzie pracowałem do dnia 30 maja 1968 r., na stanowisku kierownika technicznego - członka zarządu spółdzielni. Od 1 kwietnia 1968 r. do przejścia na emeryturę tj. do 30 maja 1979 r. pracowałem w Spółdzielni "Zjednoczenie" na stanowisku prezesa - kierownika ogólnego Spółdzielni.

Zbigniew Ozimiński zmarł w Łodzi, 2 maja 1989 r. (MpS).

Działalność społeczna

• 1952-1956 radny D.R.N. Łódź-Polesie

• 1952-1980 członek zarządu Klubu Sportowego "Start" w Łodzi

• 1959-1967 członek zarządu Klubu Techniki i Racjonalizacji w spółdzielczości pracy

• 1969-1979 członek Komisji do Spraw Spółdzielczości przy Komitecie Dzielnicowym PZPR Łódź - Polesie

• 1973-1980 członek Koła ZBoWiD nr 5 w Łodzi

Odznaczenia

• 1945 - Srebrny Krzyż Zasługi

• 1946 - Odznaka Grunwald oraz Medal Zwycięstwa i Wolności

• 1962 - Odznaka Zasłużonego Działacza Ruchu Spółdzielczego

• 1968 - Honorowa Odznaka m. Łodzi

• 1973 - Medal za Udział w Walkach o Berlin oraz Złoty Krzyż Zasługi

• 1974 - Medal XXX-Lecia Polski Ludowej

• 1979 - Odznaka Pamiątkowa Zgrupowania "Radosław"

• 1981 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

• 1983 - Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej - Złota Odznaka

Przypisy

^*) Uznany za poległego podczas walk o to miasto (grób na cmentarzu wojennym Sochaczew-Trojanów) – na podstawie 1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Zbigniew_Oziminski

^**) niemiecki obóz jeniecki dla oficerów

^***) niemiecki obóz jeniecki dla szeregowców i podoficerów

^****) okoliczności takiego "pływackiego" wyczynu szerzej opisuje Stanisław Krupa ps. Nita (patrz podstrona Pływak)

Po upadku powstania Henryk został złapany gdzieś na granicy szwajcarsko - włoskiej i osadzony w Moabicie (Berlin), a potem Auschwitz. Z obozu nie wrócił. Wojnę przeżył więc tylko Mieczysław. Niestety zmarł wkrótce na zawał serca.

Ciotka, Teodora Pawłowicz z d. Kiczmaszewska, która po wojnie wróciła do Warszawy, jeździła na liczne wtedy ekshumacje, szukając szczątków Czesława. Bezskutecznie.