Post date: Feb 14, 2018 1:57:27 PM
In 2007 overleed de Britse auteur Siobhan Dowd aan kanker, 47 jaar oud. Dowd was een succesvolle schrijfster van kinder-en jeugdboeken en veel van haar werk is ook in het Nederlands vertaald. Door haar voortijdige dood bleven er projecten en plannen liggen. Een van de doelstellingen van de Siobhan Dowd Trust is schrijvers te zoeken die haar werk kunnen afmaken. Zo werd Patrick Ness gevraagd een onaf verhaal van Dowd verder uit te werken en dat resulteerde in 2011 in het succesvolle boek A monster calls (in Nederland verschenen in 2013 onder de titels Zeven minuten na middernacht).
In 2007 kwam Dowds laatste boek uit, Het reuzenradmysterie. Dowd had haar uitgever een vervolg beloofd met de titel The Guggenheim Mystery (in het Nederlands is dat Het Museummysterie geworden). Helaas kwam ze hier niet meer aan toe. In 2015 vroeg de Siobhan Dowd Trust of Robin Stevens alsnog dit boek zou willen schrijven.
De succesvolle kinderboeken van Stevens zijn in Nederland niet bekend, maar in Engeland en de Verenigde Staten is haar serie Murder Most Unladylike populair. De serie gaat over kostschoolmeisjes die moorden oplossen. Het museummysterie vroeg echter niet alleen om een detectiveschrijfster, Stevens moest zich ook in kunnen leven in de bijzondere hoofdpersoon en verteller van het verhaal. Die hoofdpersoon is de twaalfjarige Ted die, zoals hij zelf zegt, ‘een ander besturingssysteem in zijn hersenen heeft dan de meeste mensen’. Als we er een diagnose op zouden willen plakken kunnen we hem een jongen met Asperger noemen.
Het verhaal van Stevens begint drie maanden na het mysterie in Londen, waar Teds neef Salim in een cabine van het Londense reuzenrad stapte en daarna verdween. Door naar de feiten te kijken (iets waar Ted heel goed in is) en in samenwerking met zijn twee jaar oudere zus Kat werd de verdwijning opgelost. Inmiddels woont Salim met zijn moeder Gloria in New York. Gloria werkt als conservator in het Guggenheimmuseum en ze nodigt haar zuster, neef en nicht uit voor een bezoek. Als Gloria hen meeneemt naar het museum, dat op dat moment gesloten is omdat er een nieuwe tentoonstelling wordt ingericht, vindt er een diefstal plaats. Gloria wordt hiervoor gearresteerd, want alle aanwijzingen leiden naar haar. Tijd dus dat Ted en Kat weer als detectives aan de slag gaan, ditmaal met hulp van Salim.
Het bijzondere van het verhaal is zijn verteller. Ted beleeft de wereld anders dan de meeste mensen. Stevens zet dat, in tegenstelling tot Dowd, direct in de eerste alinea al stevig neer als ze Ted zichzelf laat beschrijven. Hij somt uitsluitend meetbare kwantiteiten op zoals zijn naam, leeftijd (op de dag), aantal vrienden (zeven) en het aantal leugens dat hij begaan heeft (negen). Ted vindt liegen moeilijk omdat hij niet goed weet wanneer het gepast is en ook kan hij de functie ervan moeilijk begrijpen. Stevens maakt de denkwereld van Ted ook toegankelijk door Ted dingen uit te laten leggen. Hij deelt bijvoorbeeld hoe hij geleerd heeft met beeldspraak en uitdrukkingen om te gaan. Ook deelt hij zijn overlevingsstrategieën, zo imiteert hij bewust gedrag omdat hij dan weet dat hij goed overkomt. Ted is geen gevoelloze jongen, hij wil meedoen en erbij horen; als hij denkt dat Kat en Salim hem buitensluiten wordt hij daar verdrietig van. Hij weet dat hij speciaal en anders is, maar ziet dit niet als verkeerd. Als Ted zijn omgeving als bedreigend ervaart raakt hij in paniek.
Teds familie houdt rekening met hem, maar passen zich niet helemaal aan. Zijn moeder neemt hem tenslotte mee naar een onbekende drukke stad, ook al kan Ted dit niet altijd hanteren. Ook voor zijn zus is de omgang met haar broer niet altijd makkelijk. Zij verwoordt dat een keer als ze zich verontschuldigd dat ze boos op hem werd: ‘Weet je, het is gewoon niet zo makkelijk om familie van jou te zijn. Jij hebt het niet in de gaten, maar jij hebt gewoon steeds heel veel nodig. De hele tijd.’ Kat komt er overigens ook in het verhaal bekaaid af. Haar probleem wordt aangestipt en op onwaarschijnlijke wijze tussen neus en lippen opgelost.
Stevens weet een genuanceerd beeld neer te zetten waarin Ted geen karikatuur is en zijn familie niet bestaat uit heiligen. Gelukkig drijft het verhaal niet alleen op zijn bijzondere verteller. Het heeft ook een aardig plot dat de lezer meeneemt naar verschillende plaatsen in New York.
Het museummysterie is een waardig vervolg op Dowds Het reuzenradmysterie. Ted schittert opnieuw als bijzondere verteller die door logisch redeneren, een beetje geluk en met hulp van zijn zus en neef zijn tantes onschuld weet te bewijzen.
Het museummysterie
Robin Stevens (vertaald door Lidwien Biekmann)
Van Goor, 2017 € 17,99