Show 2010

Publicatie: Dit verslag is eerst gepubliceerd op het Forum van Hear.nl op 8 december 2010:

http://www.high-endforum.nl/topic/13627-hanzehifi-black-magic-vinylshow-2010-te-zwolle

HanzeHifi Black Magic vinylshow 2010 te Zwolle

Ook dit jaar werd de Black Magic Vinylshow weer gehouden door HanzeHifi in Zwolle, deze keer op 26, 27 & 28 november 2010. Het zou een speciaal weekend worden, want niemand minder dan Juerg Schopper zou aanwezig zijn. In 2009 was het niet mogelijk hem over te laten komen uit Zwitserland, maar nu zou het toch gebeuren. Juerg Schopper is de man, die onderdelen van de Thorens TD-124 ontwikkelt en op de markt brengt, maar daar over later meer. Daarnaast zou ook Erik van Doorne agent van het bekende merk Ortofon aanwezig zijn, om de klassieke SPU elementen te laten horen. Ons was enkele noviteiten beloofd een snaar aangedreven Thorens in een nieuw gemaakte plint en een model met een nagelnieuwe toonarm van het merk Jelco er op gemonteerd. Ofwel we konden gaan horen wat er nog meer uit deze oude loopwerken te halen is.

Inleiding

Gelukkig was de NS me goed gezind, dus ik geraakte al snel in Zwolle met mijn fototoestel en voor het eerst nam ik mijn statief mee. De winkel bleek al open te zijn en menig bezoeker neusde al rond tussen de schappen. Het idee dat ik alle actie aan het missen was bleek gelukkig ongegrond te zijn, want na informeren bleek ook Juerg Schopper op zondag aanwezig te zijn. Het was geen probleem geweest, want er was genoeg moois om te zien en te horen, maar om deze man te ontmoeten zou toch wel een uitgelezen kans zijn.

Deze platenspeler trok meteen mijn oog bij binnenkomst een Garrard 401 met EMT element.

Juerg Schopper

Terwijl ik mijn rugzak aan het uitpakken was beende er een ietwat zakelijk uitziende man de winkel binnen. Hij werd al snel opgevangen door een medewerker van HanzeHifi, dus dit moest een van de gasten zijn. Hij sprak tamelijk snel in het Engels met een stortvloed aan Thorens feiten en al snel begreep ik dat ik tegenover meneer Juerg Schopper aan tafel zat. Hij was bezig de geschiedenis van het merk Thorens uit de doeken te doen via het boek "Swiss Precision" van Joachim Bung, toen hem vriendelijk verzocht werd om de presentatie boven voort te zetten in de luisterzaal. Dan konden er meer mensen van genieten! Zo gezegd, zo gedaan en ik had dus nog niets gemist.

Juerg Schopper: muzikant, fabrikant & muziekliefhebber aan het woord.

Appeltje eitje: verkocht!

Juerg steekt snel van wal en de geschiedenis van Thorens snelt aan de luisteraar voorbij. Mooi is om zijn persoonlijke verhaal te horen. Zijn vader bezat een van de eerste high-end hifi zaken in Zwitserland. En Juerg was bekend met Thorens en het model TD-124, het was hetzelfde als voor een Nederlander, die overal Philips producten om zich heen gebruikt ziet worden. Hij kende het type Thorens TD-124 bijvoorbeeld van het luisteren van platen aan de luisterbar in de muziekwinkel, om te bepalen of je de plaat wilde kopen of niet. Veel later toen hij zelf in de hifiwinkel stond kwam er een klant, die geïnteresseerd was in een Linn LP12, maar deze man stelde als voorwaarde dat hij het tegen zijn bestaande platenspeler kon afzetten, een Thorens TD-124, dus deze nam hij mee voor de luistersessie. Ja, dacht Juerg in 1990, appeltje eitje dat is een verkochte Linn LP12! Maar de meegebrachte Thorens bleek in een goede conditie te zijn en speelde tot zijn verbazing de Linn weg. De Thorens klonk beter?! Zijn interesse in het model was gewekt. In het verleden bleek zijn vader als hifi-winkelier het model altijd net te behandelen, zelfs als ze kapot waren, liet hij ze repareren en verkocht ze door, of pakte ze netjes in en gingen ze naar zolder. Na deze voor een verkoper "mislukte demonstratie" toog Juerg dus naar zolder om zo'n ingepakte Thorens TD-124 eens nader te onderzoeken.

Thorens TD124 Mk II met de 10 inch arm EMT 929 en EMT JSD 5 element.

Handwerk

Het eerste model van de Thorens TD-124 kwam op de markt in 1957 en was ontwikkeld door Louis Thevenaz, Hoofd Research & Development. Er zijn van het model TD124 een 95,000 stuks gemaakt. Het was indertijd een van de duurste platenspelers voor consumenten op de markt. Het apparaat werd met de hand gemaakt en kan daarom ook helemaal uit elkaar om gerenoveerd te worden. Ze werden geproduceerd in Sainte-Croix in Zwitserland en goederenvervoer ging nog per trein. Met name de Amerikaanse afzetmarkt was belangrijk voor de familie Thorens, omdat daarmee ook Azië werd bereikt.

Schopper AG

En zo zat Juerg Schopper dus met een uitgepakte Thorens TD-124 van zijn vaders zolder, maar er bleek iets mis mee te zijn. Hij belde de toenmalige Thorens fabriek op. En ze hadden nog wel reserveonderdelen, maar voor reparatie van dit oude model verwezen ze door naar een vroegere Thorens-medewerker. Juerg schafte prompt de overgebleven voorraden aan en verstuurde zijn Thorens TD124 ter reparatie. Na een lange wachttijd van maanden begon hij aan de bel te trekken bij de man en hem werd nogmaals beloofd, dat de reparatie zou gebeuren, de platenspeler kwam daarop na een paar weken terug. Dit moment zou belangrijk worden, want de speler zou het maar even doen. Het moet meer een oppervlakkige renovatie geweest zijn, want een onderdeel in de motor hield er mee op. Dit was het moment dat Juerg zich zelf ging bezig houden met het maken van reserve-onderdelen voor deze klassieker. Zijn initiatief is uiteindelijk gegroeid in een bedrijfje, dat de drijvende kracht is achter het leveren en maken van TD124 onderdelen, sinds 1990 tot nu.

De binnenkant van een TD124 is afwijkend van andere tussenwiel aangedreven platenspelers, zoals Garrard & Lenco, de motor drijft een snaar aan, die het tussenwiel weer aandrijft. De motor kan dus geen rumble veroorzaken via het tussenwiel.

Geschiedenis Thorens

Hermann Thorens wordt geboren in 1856. Hij sticht een fabriek om muziekdozen te maken in 1883. Zijn leeftijd is dan omtrent de 27 of 28 jaar. De fabricage van muziekdozen zou uiteindelijk evolueren tot een divers aanbod van fonografen, naar grammofoons, aanstekers, mondharmonica's, scheerapparaten tot de veelgeroemde platenspelers.

Een scheerapparaat van Thorens.

Het apparaat kon je zelf opwinden. Er was dus geen elektriciteit voor nodig. Het verkocht met name goed in Afrika.

Het feit, dat het scheerapparaat niet goed verkocht in Amerika zou liggen aan de gebruiksaanwijzing, waar de blote benen van een vrouw in te zien zijn. Ook je marketing zou je dus moeten afstemmen op de preutsheid van je publiek.

Verkoop familiebedrijf

De sterke man in het bedrijf was Hermann Thorens, hij overlijdt in 1943, omtrent de leeftijd van 87 jaar oud. Hij laat drie zoons na Fréderic, de oudste, Albert, en Paul Thorens. Onder het leiderschap van Robert Thorens geboren in 1916 als zoon van Fréderic Thorens, kwam het model de Thorens TD-124 tot stand in 1957. Maar in de jaren 1960 begon het missen van een sterke visie en leiderschap het bedrijf op te breken. De 'verouderde' productenportfolio kwam onder druk te staan. Denk daarbij aan de muziekdozen, aanstekers, mondharmonica's en scheerapparaten. Dus verkocht Robert Thorens het bedrijf aan het Zwitserse familiebedrijf Paillard in 1962. Op dat moment is Paillard een bekend merk op het gebied van filmcamera's en typemachines. Beroemde Amerikaanse schrijvers als John Steinbeck en Ernest Hemingway gebruikte de mobiele, dus kleine typemachine: De Hermes Baby van Paillard. De "partnerkeuze" kwam niet geheel uit de lucht vallen beide families waren gelinkt aan elkaar en hadden eerder samengewerkt. Deze operatie voorkwam ook een buitenlandse overname.

Thorens TD124 Mk II

Het verschil tussen een Thorens TD124 Mk I en Mk II is volgens Juerg Schopper miniem. Het verschil is onder andere herkenbaar aan de toerental knop. Met het project "TD 124 Super" probeerde de Research afdeling in de fabriek van Paillard te Yverdon de rumble verder te minimaliseren. Men werkte onder andere aan de suspensie van de motor. Meer van cosmetische aard was de kleurwijziging van de Mk I van roomkleurig naar het grijs van de Mk II. De vernieuwde draaitafel kwam in 1966 op de markt. Van 1957 tot 1965 waren van de Mk I 60,000 exemplaren verkocht in 9 jaar tijd. De Mk II zou dus nog 35,000 keer over de toonbank gaan binnen drie jaar tijd tot 1967/1968.

De kunst bij HanzeHifi werd deze keer verzorgd door schilderijen van Dick Bos. In de zachte contouren is een deel van een mensengezicht te herkennen.

Tweede Overname EMT

De tweede generatie Thorens staat aan het roer Fréderic, Albert en Paul Thorens. Robert Thorens zwaait nog steeds de scepter over de platenspeler divisie. Maar het rommelt. Er zijn concurrenten actief, die kwaliteits platenspelers goedkoper kunnen aanbieden en produceren, zoals Dual en Lenco. Het Duitse merk Dual is zeer succesvol in Amerika met hun automatische platenspeler, de Dual 1019. Ook de manier van produceren kost Thorens extra inspanningen, er was geen spraken van een lopende band, meer van een werkstudio, en de meerdere fabriekspanden werkte een goede logistiek van het productieproces tegen. Belangrijker was misschien wel de desinteresse van de toenmalige Paillard-managers, die zich volledig wilde gaan richten op hun projectoren en filmcamera's. Dus moest er een overnamekandidaat gezocht worden voor Thorens. Robert en Rémy Thorens probeerde Studer-Revox te interesseren in een overname, maar Willi Studer wilde zich blijvend concentreren op bandrecorders. En toen kwam het Duitse EMT in beeld, deze fabriek gericht op pro-audio, verkocht met name dure platenspelers voor in de radiostudio's. De verkoop van de EMT 927 en 930 viel tegen, omdat men in de studio's de draaitafels met name gebruikte om de muziek van LP op magnetische band over te zetten. Ofwel de bandrecorders werden meer gebruikt, dan de platenspelers zelf. De fabrieken van EMT hadden dus last van ondercapaciteit en namen de productie maar wat graag over. Een licentie-overeenkomst werd gesloten tussen Paillard en EMT. In 1966 was de overname een feit en werd de productie in een nieuwe fabriek begonnen in Lahr, het Zwarte Woud, met nieuwe modellen, zoals de Thorens TD150 & TD125. Daarom staat er ook op deze modellen "Made in West-Germany under Swiss license".De productie van de Thorens TD124 in Sainte-Croix werd langzamerhand afgebouwd tot 1967. Een exemplaar kon je blijkbaar nog uit beschikbare voorraden kopen tot 1970. Het Thorens personeel werd overgenomen door Paillard voor de productie van hun camera's. Volgens Juerg Schopper was het een onlogisch besluit om te stoppen met de productie van het model, omdat de orderboeken nog volstonden voor de TD124.

Leven na Thorens

Robert Thorens zou in een interview voor het boek "Swiss Precision" aangeven dat er nooit sprake was van een dreigend faillissement, toen de productie nog plaats vond in Sainte Croix. Hij zocht gewoon een sterke partij voor het bedrijf. Jammer genoeg bleek de zakelijke relatie met Paillard geen lang leven beschoren te zijn. Robert Thorens werd in de late jaren 1940s Hoofd Platenspelers. Van de familie had hij de meeste affiniteit met "engineering" ofwel machinebouw. Hij is Hoofd gebleven tot de fabriek sloot in 1966. Hierna heeft hij nog enige jaren voor Paillard gewerkt om in 1972 aan de Technische Universiteit in Lausanne te gaan werken tot zijn pensioen in de late jaren 1970s.

Laat nu net bij de demonstratie een EMT model 930 ST de hoofdrol spelen!

Het element is een EMT TSD 15.

Mono-Muziekliefhebber

Juerg Schopper is een muziekliefhebber, naast muzikant (gitarist) heeft hij ook een voorliefde voor mono-platen. Zijn kennis van LP's is goed onderlegd. De oudste micro groove opnames van Philips kan hij op basis van het label-etiket herkennen. Zo vertelde hij verder dat de opnames van Philips heel mooi zijn, maar hun persingen wat minder. De beste persingen komen volgens hem uit Groot-Brittannië vandaan. Gelukkig bleek HanzeHifi een Philips monoplaat in de collectie te hebben, dus we konden de mono ervaring meteen ondergaan. Er bleek meer detail in te zitten, dan je zou verwachten van een als "inferieur" geachte mono-plaat ten opzichte van stereo.

De opstelling: Een EMT 930 ST draaitafel als bron via de HAT Reference Phono Pre-amplifier met de voorversterker HAT Tube Amplifier LA-2 Mk II, en als eindversterker de LFD PA2M-SE met de luidsprekers Sonics Allegra.

Een oude mono-opname kan zelfs een HanzeHifi medewerker nog in diepe concentratie en vervoering brengen.

Bijna ongebruikt bleef bovenstaande Thorens TD124 Mk I met Ortofon SPU element.

Het Ortofon SPU 90th Anniversary element was gemonteerd aan een nieuwe toonarm de 12 inch lange EMT 997 van 2800 euro.

Twee klassiekers ontmoeten elkaar. De Ortofon SPU werd al geadviseerd op het eerste Thorens TD124 model.

HAT

HanzeHifi heeft zijn eigen audio-merk genaamd HAT, dat staat voor "Het Audio Team", dat een eigen modellen reeks heeft waaronder deze 2 producten.

Hun basis is de versterkertechniek via buizen.

Enigszins verloren tussen de twee Thorens draaitafels in stond deze HAT Moving Coil Preamp aangesloten .

Naast de HAT Tube Amplifier LA-2 Mk II stond een interessante machine van het merk Swissonor.

Swissonor

Het merk is mij onbekend, maar het bleek het bedrijf te zijn dat in opdracht en in samenwerking met Juerg Schopper de reserve-onderdelen maakt voor de TD-124. Waaronder de non-magnetische draaischijf of de aluminium top-plaat.

Het bleek de versterker te zijn van Swissonor genaamd "AM System". De versterker kun je uit 5 verschillende modules samenstellen.

Dit exemplaar bestaat uit de volgende modules (van links naar rechts):

1. AM6, een phono voorversterker met 2 phono ingangen en 3 extra inputs

2. AM2, de 2 mono-eindversterkers van ieder 10 Watt per kanaal in push pull opstelling.

3. AM1, het voedingsdeel van de 3 versterkermodules.

Er kan ook worden gekozen voor de AM5 een passieve voorversterker en de AM3 een single ended mono-eindversterker van 3,6 Watts.

Over deze modulaire versterker kun je meer lezen in de pdf brochure: hier

De luidspreker bleek ook een Swissonor product te zijn, deze stond beneden in de winkel te spelen via een Quad versterkerset met een Pro-ject draaitafel als bron.

Het is de BACH 12, het grootste model in de productlijn. Deze hoornluidspreker heeft een conus van 12 inch en een gevoeligheid van 97 Db/Watt/M.

Maar Swissonor levert dus ook onderdelen voor de Thorens TD124 en er was een primeur aanwezig!

Zie hier een prototype uit 1961 gebaseerd op de Thorens BTD-12S arm, deze is normaliter 8 inch lang. Dit prototype is 10 inch lang. Er zou ook een 12 inch prototype zijn gemaakt, beide zijn nooit in productie genomen.

Tot nu, want de nieuwe Swissonor toonarm, van 10 inch lang, is dus gebaseerd op de BTD-12S & de latere TP14 en kost 3.500 euro inclusief armboard, armlift en armhouder.

De anti-skating oplossing vond ik er erg netjes uit zien. De afwerking is perfect. De arm heeft een SME-aansluiting voor headshells.

Volgens Juerg kan de TA10 een EMT arm naar de kroon steken, qua prestaties. De gevoeligheid van de arm zag er in ieder geval perfect uit. Verkrijgbaar Januari 2011.

Maar zou je voor zo'n bedrag niet liever een EMT arm willen? De EMT 997 van 2800 euro of de EMT 929 van 1775 euro, andere alternatieven natuurlijk niet uitgesloten.

Vintage Thorens Vernieuwd

In zaal 2 was er de mogelijkheid om te luisteren naar 2 Thorens draaitafels van het model TD 165, beide uitgevoerd in een nieuw houten console. De een had een nieuwe motor van het merk Origine Live met behoud van de originele Thorens arm. De andere platenspeler had een nieuwe Jelco arm.

TD165 met nieuw houten console en motor met Grado element.

TD165 met nieuw houten console en Jelco arm, ik denk de SA 250, met Ortofon element.

In het midden stond de phono voorversterker Trigon Advance, van rond de 900-1000 euro. Deze is met schakelaars aan de onderkant in te stellen en werkt op accu's.

Luisterervaring

De luisterervaring werd meer door het element bepaald, dan de armen. De Ortofon was meer in balans, terwijl de Grado met zijn detail, meer in het hoog aanwezig was. Een verschil tussen de twee toonarmen was dus niet te maken, daar er naast de 2 verschillende elementen & interlinks, ook nog een verschil in motor was, de een van Origine Live, de ander van Thorens zelf.

Mooie modellen

De ultieme verzuchting kwam misschien wel van alle mooie draaitafels, die in de winkel tentoongesteld waren:

Schilderij: Dick Bos

Zo daar was een Acoustical Model 2800 met 12 inch SME arm. Het Nederlandse merk Acoustical heeft een mooie sterke motor volgens Jaap Pees van HanzeHifi, maar staat qua lager niet op hetzelfde niveau als een Thorens TD124.

Een Garrard 301, ook met 12 inch SME 3012 toonarm.

Een Thorens TD184, het model kwam op de markt in 1958, als een goedkoper model, dan de TD124. Het werd tot 1963 geproduceerd en is hier uitgevoerd met de eerste Thorens toonarm: de BL 104.

Daarnaast werd de aandacht gegrepen door een Garrard 401 loopwerk. De opvolger van de 301.

De SME arm is netjes op hoogte gebracht.

En er pronkt een mooi element in, de EMT TSD 15 naked.

Apparatuur

Naast veel draaitafels stonden er ook enkele apparaten, gelieerd aan het onderwerp analoge muziek reproductie:

Een Thorens stereo buizenversterker de PR 24. Ook zelf geproduceerd in de fabriek te Saint-Croix. Per kanaal kun je het hoog & laag bedienen.

Verder beschikt het over een fase-knop en had het 12 Watt per kanaal.

Een Ortofon TC-3000 meet-apparaat voor elementen uit de jaren 1970 begreep ik.

Ortofon

Tijdens een demonstratie valt er plomp verloren een vraag door een bezoeker uit het publiek: Is de Ortofon dealer ook aanwezig, want die wil ik wel even spreken? En op eens zijn we op zoek naar de dealer van Ortofon. Weg demonstratie. De dealer bleek ik eigenlijk al even ontmoet te hebben, maar nog niet officieel. Nadat ik nog wat foto's maakte van mooie platenspelers en de Ortofon SPU elementen raak ik kort in gesprek met Erik van Doorne, de aanwezige agent van Ortofon. Blijkbaar leg ik de gelimiteerde SPU Collector Box vast. Het kistje bevat 4 verschillende SPU elementen en kost zo'n 9600 euro.

Wat een mooi cadeau: Your SPU Collector Box is no. 010 in a limited edition of only 100 units.

Wacht even het model bestaat dus al sinds 1959?! "Made in Denmark to celebrate 50 years of SPU development by Ortofon."

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wat is het mooiste SPU element van het land?

Tja, dat bleek wat moeilijker te bepalen zijn, want er zitten er dus 4 in. Zelfs Ortofon kwam er niet uit!

- SPU Classic

- SPU Gold Reference

- SPU 85

- SPU 90th Anniversary

Het kostbare doosje bevat ook een informatief boekje van 34 bladzijden dik, dat online te lezen is: hier

Elementen

Terwijl Erik van Doorne me een blik gunt in zijn welgevulde koffer met elementen raakt het gesprek op het element de A90, dit element viert het 90-jarig bestaan van Ortofon. Het gelimiteerde element van omtrent de 4000 euro had hij niet mee, maar hij gaf aan dat de techniek terug te vinden is in 'goedkopere' modellen, zoals de MC Windfeld. Dit element is een ode aan de oud-ingenieur van Ortofon: Per Windfeld. Ik raak nu toch wel erg geïnteresseerd in het merk en realiseer me dat ik vandaag helemaal geen SPU element heb kunnen horen. En het raakt al tegen sluitingstijd aan! Gelukkig kan een HanzeHifi medewerker me nog een paar minuten van Deep Purple laten horen via de schitterende Ferrari rode Thorens TD124, die boven staat. Het was te kort voor een goede luisterervaring, maar het geluid stond wel als een huis! Een muur!

Kan ik dit koffertje even lenen? Die hele kleine mag ook!

Na de vluchtige indruk van een SPU met Deep Purple maakte ik nog een korte culturele stop met de camera langs de schilderijen van Dick Bos.

Jaap Pees

De dag zou natuurlijk niets zijn zonder Jaap Pees van HanzeHifi. Hij is de man, die met engelengeduld al die platenspelers en Thorens TD124 exemplaren uit elkaar weet te halen en nog belangrijker in elkaar weet te zetten. Een totale renovatie zoals Jaap deze aanbied kan maar in 3 landen worden geleverd: Zwitserland, Japan en Nederland. De consoles voor de Thorens TD124 komen uit Zwitserland, deze zijn moeilijk na te maken door hedendaagse timmerlieden. Maar een leverancier komt met vlag en wimpel door de kwaliteitscontrole heen en die zit dus in Zwitserland. Toeval? En ik moet zeggen, in direct vergelijk met een origineel exemplaar is er geen verschil te zien. Even perfect. Een optie is natuurlijk om een houten blok uit te laten frezen, maar Jaap verwacht dan, dat 'het leven' uit het geluid gaat. Te veel demping is ook weer niet goed.

Een nieuw console uit Zwitserland, kijk hoe alles naadloos op elkaar aansluit.

Alles wordt vervangen, dus ook de oude 'mushrooms'. De TD124 heeft geen vering, maar rust dus op rubberen voetjes.

Een platenspeler wordt volledig gedemonteerd. Jaap heeft het proces ook volledig vastgelegd in een procedureboek.

Een goede platenspeler bestaat eigenlijk uit weinig onderdelen.

Het opbouw proces wordt hier weergegeven. Eventueel is het chassis dan opnieuw gespoten.

Juerg Schopper, die even de catacomben binnenwandelt wijst meteen naar een nieuw gespoten chassis, om duidelijk te maken dat er bij de as van het lager geen verf mag zitten. Een vaak gemaakte fout volgens hem, waardoor er kans bestaat dat via de verf een lichte spanning langs de as zou kunnen worden geleidt naar het draaiplateau toe. Jaap Pees laat meteen zien, dat hij zijn taak goed verstaat, het in opbouw zijnde exemplaar is al bewerkt en geschuurd bij de as.

Onderdelen is het toverwoord eigenlijk geweest zonder dat we het wisten. Via het vergaren en vastleggen van kennis rondom Thorens hebben onderdelenleverancier Juerg Schopper & technicus Jaap Pees de Thorens TD-124 een nieuw leven gegeven.

Dat die ontwikkeling nog steeds door gaat laat Juerg zien door de nieuwe producten, die hij mee heeft. Het grappige is dat veel gebaseerd is op wat Thorens zelf al van plan was als prototype of leverde op verzoek. De non-magnetische draaischijf werd bijvoorbeeld alleen als extra optie geleverd bij je Thorens TD124. Deze draaischijf standaard leveren bij de TD124 zou de prijs alleen nog maar meer opdrijven.

Maar waar het allemaal werkelijk om draait is de liefde voor muziek! Ook dit jaar werd de software weer geleverd door Happy Sad Records uit Driebergen-Rijsenburg.

Conclusie

Het was weer gezellig en leerzaam in Zwolle. Ik ben meer als fotograaf bezig geweest dan als "journalist". Want Juerg Schopper praatte zo snel dat ik alle feiten en ontwikkelingen moeilijk kon onthouden. Mijn schrijversblok had ik per ongeluk thuis gelaten. Het meenemen van het statief bleek uiteindelijk een gouden greep te zijn. Dat is een stuk rustiger werken. Ook al is er meer oefening nodig, ook met de foto-software. Wat me opviel was dat er in 2009 drie kamers gevuld waren met een programma en dat in 2010 de presentatie van Juerg het enige echte vaste programma-onderdeel bleek te zijn. De tweede kamer met de 2 Thorens TD165 draaitafels werd minder goed benut. Eigenlijk was een direct vergelijk met een originele TD165 een gemiste kans. Een vergelijk tussen de twee getweakte exemplaren was ook niet echt mogelijk, daar de elementen al van verschillende merken en modellen waren. De een van Grado en de ander van Ortofon. Nu we het toch over Ortofon hebben, waarom had Erik van Doorne niet de derde kamer om te demonstreren met bijvoorbeeld de twee verschillende SPU elementen, de SPU Classic en de SPU 90th Anniversary? Nieuw dit jaar was het inbrengen van je Thorens draaitafel om deze gratis te laten controleren door Jaap Pees en ik denk dat dat wat meer mankracht koste. Zo ook het begeleiden van de bezoekers in de winkel, die zich vergaapte aan alle mooie stereo apparatuur. Een pijnlijk momentje had ik eigenlijk toen ik begreep dat bijna het hele assortiment van Swissonor aanwezig was, dit had zeker zijn eigen kamer verdient! Een modulaire versterker, een hoornluidspreker en een nieuwe toonarm! Dat zich zou kunnen meten met een EMT arm. Wat wil je nog meer voor een spannende demonstratie? Al met al hoef ik niet te klagen, want de koffie en sfeer was weer uitstekend te noemen! Zo ook de gastvrijheid en geduld van de HanzeHifi medewerkers. En voor volgende edities zijn er nog veel meer zaaldemonstraties te bedenken, zoals een Thorens TD124 versus een Garrard 301? Een Garrard 401 tegen een Lenco G88? Allemaal uitermate subjectief natuurlijk, want er zitten constant verschillende armen en elementen op gemonteerd, maar een feest zou het wel zijn. En dat was het dit jaar toch ook zeker! Want wat een mooie platenspelers stonden er opgesteld! Bedankt aan HanzeHifi & Juerg Schopper om het Thorens verhaal nogmaals te vertellen en levend te houden!

En toen was het weer op huis aan tegen het vallen van de avond, reistijd 2,5 uur onderweg. Maar ik begreep dat Juerg er 10 uur voor over had om Zwolle te bereiken. Schilderij: Dick Bos.

Verantwoording

Voor dit verslag heb ik veel gebruik gemaakt van het boek Swiss Precision van Joachim Bung. Naast de Thorens geschiedenis wordt er ook aandacht besteed aan Lenco, Garrard, Ortofon en zelfs het Nederlandse Acoustical komt voorbij en nog veel meer.

Nu verkrijgbaar bij HanzeHifi (december 2010): doen!

Bronnen:

Dick Bos - Schilder

http://www.dickbos.net

EMT

http://www.emt-studiotechnik.de

Familieboom (e-mail Joachim Bung 8-12-2010)

1e generatie: Hermann Thorens (oprichter)

2e generatie: De zonen van Hermann: Fréderic, Albert en Paul Thorens (Management)

3e generatie: Fréderic kreeg een zoon: Robert (Hoofd platenspelers), Albert een zoon: Jean-Paul (Hoofd muziekdozen), en Paul kreeg een zoon: Rémy (Hoofd bedrijfsadministratie).

HanzeHifi

http://www.hanzehifi.nl

Happy Sad Records

http://www.happysadrecords.nl

Literary Geniuses and Their Vintage Typewriters

http://www.poetichome.com/2008/09/10/literary-geniuses-and-their-vintage-typewriters/

Ortofon SPU Collector Box

http://www.ortofon.com/index.php?option=com_content&view=article&id=303&Itemid=338

Ortofon SPU Collector Box Boekje

http://www.ortofon.com/images/stories/cartridges/SPU%20Collector%20Box/SPU%20Collector%20box%20booklet%20web.pdf

Schopper AG

http://www.schopper.ch

Schopper Thorens Museum

http://www.schopper.ch/index.php?page=museum

Swiss Precision : the story of the Thorens TD 124 and other classic turntables by Joachim Bung

Revised and expanded second edition [2008] ISBN: 9783000211621

Distributor: www.redaktionsbuero-bung.de

Swissonor Audio

http://www.swissonor.ch

Swissonor Audio : TA10 arm

http://www.swissonor.ch/pdf/BraLecTA10_e.pdf

The History of Thorens Through My "Collection" : Documenting the history of the company in artifacts

http://www.keithwright.ca/Thorens/Thorenspage.html

Thorens TD124

http://www.vinylengine.com/library/thorens/td124.shtml