Citrus × aurantiifolia

• Vernacular Name: key lime

• ลำต้นเป็นไม้พุ่มขนาดเล็กหรือไม้พุ่มขนาดใหญ่สูง 1.8-4 เมตร, อาจมีลำต้นหลักหลายต้น และมีกิ่งระจุกแน่นแผ่ออก, กิ่งสร้างเปลือกไม้สีน้ำตาลเข้มมีรอยแตกตึ้นตามยาว, พบหนาม (thorn) ขนาดยาวประมาณ 1 ซม, ไม่ผลัดใบ

• ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงตัวสลับ (alternate), ก้านใบมีปีกแคบ ยาว 4-10 ซม กว้าง 2-7 ซม, ใบรูปรี (elliptic) ถึงขอบขนาน (oblong), โคนใบมน (obtuse), ขอบใบหยักมนถี่ (crenulate), ผิวใบมันเกลี้ยง (waxy) คล้ายใบส้ม (Citrus aurantium) หลังใบสีเขียวเข้มกว่าด้านท้องใบ, เนื้อใบหนาคล้ายหนัง, เนื้อใบมี pellucid dot สร้างสารหอมระเหย

• ดอกเป็นช่อกระจะ (racemose) เกิดตามซอกกิ่ง (axillary), ดอกสีอมม่วงเมื่อแรกบาน และสีชมพูอ่อนถึงขาว เมื่อบานแล้ว เส้นผ่านศูนย์กลางยาวได้ถึง 5 ซม, ดอกช่อมี 1-7 ดอก ร่วมเพศร่วมต้น (monoecious), กลีบดอกมี 4-6 กลีบ ยาว 0.6-1.2 ซม, เกสรเพศผู้มี 20-25 อัน อับเรณูสีเหลือง

• ผลฉ่ำน้ำชนิด Hesperidium รูปร่างกลม (globose) ถึงทรงไข่ (oval-shaped) เส้นผ่านศูนย์กลางยาว 2.5-5 ซม, ผลเกิดแบบเดี่ยวหรือเป็นกระจุก 2-3 ผล ที่ปลายกิ่ง, ผิวผลสีเขียวเมื่อเจริญไม่เต็มที่ และสีขียวอมเหลืองเมื่อสุก, ปลายผลมีหัวตุ่ม (nipple), เนื้อผลแบบ pulp เป็นกรด แบ่งเป็น 10-12 กลีบ ภายในมีเมล็ด  15 เม็ด, เมล็ดรูปร่างทรงไข่ มีผิวเรียบ (smooth)

หมายเหตุ ในโรงเรียนมี Citrus สองชนิด; ชนิดแรก (ภาพกลุ่มบน) มีปลายใบแหลม pellucid dot เห็นไม่ชัดเจน ลำต้นมีหนาม, ชนิดที่สอง (ภาพกลุ่มล่าง) ปลายใบมนกว่า เห็น pellucid dot ชัดเจน เนื้อใบหยาบกว่า สีใบอ่อนกว่าและลำต้นไม่มีหนาม; ผู้เขียนไม่สามารถยืนยันได้แน่ชัดว่าพืชต้นดังกล่าวเป็นมะนาวจริงหรือไม่ เนื่องจากพืชกลุ่มส้มมีการผสมข้ามสายพันธุ์บ่อยมาก และมีสัณฐานตามพันธุ์ที่แตกต่างกัน จึงได้ระบุทั้งสองชนิดเป็นต้นมะนาว

วิสัยตามธรรมชาติ (ซ้ายบน), หนามจากกิ่งที่เปลี่ยนรูป (กลางบน), ใบที่มีปีกบริเวณก้านใบ (ขวาบน), ดอกตูม (ซ้ายล่าง), ผล (ขวาล่าง)