{ NATIVE SPECIES }
{ NATIVE SPECIES }
กระเบา ~ กาหลง ~ เบาดง ~ มันหมู ~ หัวค่าง ~ ตัวโฮ่งจี๊ ~ กระเบาใหญ่
Description
Vernacular Name: Setumpol, Alai Batu
ลำต้นเป็นไม้ต้นสูง 10-20 ม, เรือนยอดไม่มีรูปร่างแน่นอน (irregular), เปลือกไม้สีเทาน้ำตาลแกมดำ ผิวเปลือไม้เรียบถึงแบบ rugged, เปลือกไม้ส่วนในสีส้มอ่อนถึงชมพูน้ำตาล
ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงตัวแบบสลับ (alternate) ขนาดยาว 10-30 ซม กว้าง 3-7 ซม, หูใบยาวได้ถึง 7 มม และร่วงไปก่อนใบจะเจริญเต็มที่, ก้านใบยาว 1.2-2 ซม มีการบวมที่โคนใบ, โคนใบ pointed to round, ใบรูปไข่ (ovate) ถึง รีแกมขอบขนาน (elliptic-oblong) หรือรูปหอก (lanceolate), ปลายใบ abrupt tapering, ใบมักไม่สมมตาร (asymmetric) และขอบใบเรียบ (entire), ใบอ่อนสีแดง และมีขนเบาบาง, ผิวใบแก่หนาคล้ายหนัง (leathery), ผิวใบเรียบไม่มีขนทั้งสองด้าน
ดอกเป็นดอกช่อแบบกระจุก (cymose) แบบเบาบาง ออกตามซอกกิ่ง (axillary), ดอกเพศผู้และเพศเมียอยู่บนต้นเดียวกัน, ช่อดอกสร้างพร้อมกับใบอ่อน, ก้านช่อดอกยาวได้ถึง 1 ซม, ก้านดอกย่อยยาว 1.5-3 ซม มีความเรียว (slender), กลีบเลี้ยงด้านนอกสีน้ำตาบเหลือง ด้านในสีครีม รูปไข่ (ovate) มี 5 กลีบ ยาวได้ถึง 9 มม, ผิวกลีบเลี้ยงทั้งสองด้านมีขน, กลีบดอกมีสีเหลืองครีมถึงเขียวอ่อน รูปรี (elliptic) ยาว 12-14 มม, ผิวด้านในกลีบดอกมีเกล็ด (linear scale) ยาวเกือบเท่ากลีบดอกแต่แคบกว่า, ดอกเพศผู้มีเกสรเพศผู้ห้าอัน และมีก้านชูอับเรณูยาวได้ถึง 4 มม, ดอกเพศเมียมีเกสรเพศผู้เป็นหมัน 5 อัน และมีรังไข่สีน้ำตาลผิวมีขน
ผลเป็นผลเดี่ยว รูปร่างทรงกลม (spherical) แกมทรงไข่ (ovoid) ขนาดยาว 6-12 ซม, ผิวผลมีขนสีเทาน้ำตาลปกคลุมหนาแน่น, ภายในมีเมล็ด 20-60 เมล็ด
หมายเหตุ Webber & Harwood (2015) สนับสนุนให้มีการรวม H. anthelminthicus Pierre ex Laness. ให้เป็นชื่อพ้องของ H. castaneus เนื่องจากเดิมมีการตั้งให้ทั้งสองเป็นต่างสปีชีส์กันโดยมีขนาดลำต้นและใบในการแยก แต่ในปัจจุบันพบว่าใช้แยกสปีชีส์ด้วยลักษณะดังกล่าวไม่ได้ จึงทำการรวมสปีชีส์ในภายหลังและให้ H. castaneus เป็นชื่อหลักเพราะมีการตั้งมาก่อนแล้ว ทั้งนี้ยังไม่มีการศึกษา holotype ของทั้งสองชนิด
Gallery
รูปที่ 1: ดอกเพศเมีย (ซ้าย), ดอกเพศผู้ (กลาง), ผลที่ยังไม่เจริญเต็มที่ (ขวา)
รูปที่ 2: กิ่งและใบที่แก่แล้ว (ซ้าย), ผลที่สุกและร่วงจากต้นตามธรรมชาติ (กลาง และ ขวา)
Reference & Credit
Gardner, S. (2015) Forest Trees of Southern Thailand Vol.1 (A-Es). Kobfai Publishing Project
ถ่ายภาพโดย ดร.จิโรจน์ แสงรัตนประเสริฐ
รวบรวมคำอธิบายโดย นายติณณภัชน์ ศรีเพ็ง