Apocynaceae
Jussieu
Jussieu
วงศ์ตีนเป็ด
General Characters
ใบเดี่ยวมันวาวไม่มีขนที่ใบ ดอกออกเป็นช่อ (Inflorescence), กลีบเลี้ยงห้ากลีบติดกันเป็นท่อ, เกสรตัวผู้อยู่บนกลีบดอก, สะสมน้ำยางสีขาวที่มีสามจำพวก steroidal indole alkaloids และ iridoid ไว้ในเนื้อเยื่อลำต้น ใบ หรืออาจพบที่ดอก อาจทำให้ระคายเคืองผิว พบเซลล์เทรคีด (tracheids) ในเนื้อเยื่อพื้น, ปากใบมักมีการเรียงตัวแบบ paracytic บางชนิดเป็นแบบ anomocytic หรือ actinocytic, กลีบเลี้ยงมีการซ้อนกันที่ขอบแบบ quincuncial, ต่อมโคน (colleters) เรียงตัวสลับกับกลีบเลี้ยง (alternisepalous), กลีบดอกซ้อนกันที่ขอบแบบเวียนซ้าย (sinistrorse-contorted), กลีบติดกันเป็นท่อ, บางชนิดมีกลีบชั้นพิเศษ (corona), ก้านชูอับรณูสั้นกว่าอับเรณู, การถ่ายละอองเรณูจะใช้โฟม (foam) ของก้อนละอองเรณู, พบต่อมสร้างน้ำหวาน (nectary), รังไข่อยู่เหนือฐานรองดอก ไม่มีการเชื่อมติดกัน
Key to species
1.) เห็นก้านใบไม่ชัดเจน, ปลายใบแบบเรียวแหลม (acuminate) ท่อกลีบดอกมีระนาบปลายกลีบตั้งฉากกับฐานท่อ (salveriform) หรือดอกไม่บาน ดอกช่อแบบกระจุก (cymose)
2.) ใบเรียงตัวแบบเวียน (Spiral) หรือตรงข้ามตั้งฉาก (opposite decussate)
5.) ดอกตูมแม้เจริญเต็มที่
→ Tabernaemontana pandacaqui Poir.
5.) ดอกบาน กลีบดอกแยกเป็นห้าแฉก
→ Cerbera odollam Gaertn.
2.) ใบเรียงตัวแบบวง (Whorl), ใบแปดหรือเก้าใบต่อข้อ ช่อดอกออกเป็นรูปร่มประกอบสามชั้น ดอกแต่ละดอกขนาดเล็ก (น้อยกว่า 1ซม) ขอบกลีบดอกบริเวณปลายเป็นลูกคลื่น (Undulate)
→ Alstonia scholaris (L.) R.Br.
1.) ก้านใบมีการพัฒนาด้านหลังใบไม่สมบูรณ์จึงเกิดการม้วน, ปลายใบเว้าบุ๋ม (Retuse) ป้าน (Obtuse) หรือเรียวแหลม, ท่อกลีบดอกมีระนาบปลายกลีบทำมุมป้านกับฐานท่อหรือโค้งกลับเป็นตัวยูเมื่อบานเต็มที่ ดอกช่อแบบ กระจะ (Racemose) ด้านในท่อกลีบดอกมีขน (pubescent) → Plumeria spp.
3.) ปลายใบมน (obtuse) ถึงเว้าบุ๋ม (retuse)
4.) ใบมีลักษณะคล้ายตัวไวโอลินหรืองูเห่า (fiddle shape), ปลายกลีบดอกแบบแหลม (acute)
→ Plumeria pudica Jacq.
4.) ใบหอกกลับ (oblanceolate) หรือรูปไข่กลับ (obovate), ปลายกลีบป้าน (obtuse)
→ Plumeria obtusa L.
3.) ปลายใบเรียวแหลม (acuminate) ถึงแหลม (acute) กลีบดอกสีชมพูหรือขาวขอบชมพูถึงขาว
→ Plumeria rubra L.
Species List