{ INTRODUCED SPECIES }
{ INTRODUCED SPECIES }
มะยม ~ หมากยม
Description
Vernacular name: Otaheite Gooseberry, Star Gooseberry
ลำต้นเป็นไม้ต้นสูง 10 ม บิดงอ, เรือนยอดไม่สม่ำเสมอ (irregular), เปลือกไม้สีเทาหยาบและมีเลนติเซล (lenticels) จำนวนมาก, มักมีกระจุกใบหนาแน่นที่ปลายกิ่ง, ยอดและใบอ่อนสีชมพู
ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก (pinnately compound) เรียงตัวรอบลำต้นแบบเวียน (spiral), โครงร่างใบรูปขอบขนาน (oblong) ขนาดยาว 2.5-10 ซม กว้าง 1.5-4.5 ซม, ก้านใบยาว 1.5-4 มม, หูใบรูปสามเหลี่ยม (triangular) มีขนาดเล็ก, โคนใบป้าน (obtuse) แกมเฉียง, ใบย่อยรูปไข่ (oval) ไข่แคบ (narrowly ovate) หรือขอบขนาน (oblong), ปลายใบเรียว (tapered), ผิวใบทั้งสองด้านเกลี้ยงตั้งแต่เป็นใบอ่อน, ผิวใบด้านท้องใบมักมีนวล (glaucous), เส้นใบร่างแหแบบขนนก (pinnately reticulate)
ดอกเป็นดอกเดี่ยวกระจุกตัวกันที่ปลายยอด (terminal) ของกิ่งที่ไม่สร้างใบและลักษณะคล้ายแกนกลางช่อดอกแบบกระจะ (racemose-like) ซึ่งกิ่งดังกล่าวจะแตกออกจากซอกกิ่งหลัก, ดอกแยกเพศร่วมต้น โดยดอเพศเมียเรียงอยู่ภายในกระจุกดอกเพศผู้ หรือบางกรณีจะมีเพียงดอกเพศผู้เท่านั้น
ดอกเพศผู้มีก้านดอกยาวเรียว 1-2 มม, กลีบเลี้ยงรูปไข่กลับยาว 1-1.5 มม มีจำนวน 4-6 กลีบ, แผ่นฐานรองดอก (disc) แบ่งเป็นบริเวณต่อมรูปกลมหรือรูปไต 4 บริเวณ, เกสรเพศผู้มี 4 อันแยกจากกันชัดเจน ขนาดยาว 5 มม และมักยาวกว่ากลีบเลี้ยง
ดอกเพศเมียมีก้านดอกยาว 0.5-3 มม, กลีบเลี้ยงรูปไข่ขนาดยาว 2 มม กว้าง 1.5 มม มีจำนวน 4-6 กลีบ, บางกรณีมีเกสรเพศผู้เป็นหมัน 3 อัน, รังไข่มี 6-8 คาร์เพล, ยอดเกสรเพศเมียโค้งกลับ (recurved), ก้านชูยอดเกสรเพศเมียเชื่อมติดกันขนาดยาว 6 มม
ผลเป็นผลเดี่ยวแบบฉ่ำน้ำ ขนาดยาว 1.5-2.7 ซม, ก้านผลยาว 0.2-0.5 ซม, ผิวมีสีเหลืองอ่อนถึงเขียวอ่อน, กลีบเลี้ยงและยอดเกสรเพศเมียคงทน, ภายในมี 1 เมล็ด, ผลแห้งไม่แตก
หมายเหตุ เนื่องจากมีงานวิจัยเพิ่งตีพิมพ์เมื่อไม่นานมานี้ อาทิ Bouman et al. (2020) ได้จัดลำดับทางอนุกรมวิธานใหม่ให้สกุล Phyllanthus เนื่องจากพบว่ามีหลายชาติพันธุ์อยู่ร่วมกัน ดังนั้น P. acidus ซึ่งเดิมเคยจัดเป็นสมาชิกของ sect. Ciccus จึงแยกสกุลมาเป็น Ciccis acidus ในขณะที่ผู้เขียนได้จัดทำเว็บไซต์ยังคงมีหลายแหล่งข้อมูลที่ยังไม่เปลี่ยนชื่อสกุลดังกล่าวจึงอาจก่อความสับสนได้
Gallery
กระจุกกิ่งย่อยเรียงตัวรอบปลายกิ่งแบบเวียน (ซ้ายบน และ กลางบน), ผลเดี่ยวออกตามลำต้น (ขวาบน), ผลเดี่ยวออกตามกิ่งและซอกใบ (ขวาล่าง)
Reference & Credit
Gardner, S. (2015) Forest Trees of Southern Thailand Vol.3 (Mo-Z). Kobfai Publishing Project
รวบรวมคำอธิบายและถ่ายภาพโดย นายติณณภัชน์ ศรีเพ็ง