{ INTRODUCED CULTIVAR }
{ INTRODUCED CULTIVAR }
(Roxb.) Kunth
ว่านเสน่ห์จันทร์แดง
Description
Vernacular name: King of Heart
เป็นพืชคลุมดิน ก้านใบตั้ง สูงได้ถึง 1 เมตร มีลำต้นใต้ดินแบบเหง้า (rhizome) ซึ่งมีลักษณะเรียว สีน้ำตาลแดง ปล้องยาว 6–20 มิลลิเมตร
ใบเรียงตัวรอบลำต้นแบบเวียน (spiral) กระจุกกันใกล้พื้นแบบกุหลาบซ้อน (rosette) ก้านใบมีสีเขียวแต้มแดง ผิวเกลี้ยง ตั้งตรง ยาวได้ถึง 75.5 เซนติเมตร กาบใบ (sheath) มีสีแดง หากตัดจะมีกลิ่นหอมออกมา ปลายใบแหลมถึงเรียวแหลม (acute-to-acuminate), ใบรูปหัวใจ (cordate) กว้าง 10–26.5 เซนติเมตร ยาว 14.5–35.5 เซนติเมตร โคนของใบเป็นรูปหัวใจ (cordate) มีพูที่ฐานใบ (basal lobes) ซึ่งชี้ออกจากฐานใบ ขอบใบเรียบ เส้นใบเป็นร่างแหแบบขั้นบันได (squarose reticulate) เส้นใบหลักขนานกัน แนวเส้นเกือบตรง เส้นใบบริเวณที่ใกล้ปลายใบโค้ง (arcuate) ใบอ่อนรูปสามเหลี่ยมถึงรี (deltoid-to-elliptic) มีฐานตัดถึงมน (truncate-to-obtuse)
ดอกเป็นดอกช่อแบบ spadix ยาว 7–7.2 เซนติเมตร เกิดตามซอกกิ่ง (axillary) ช่อดอกแตกออกจากกันแบบ sympodium มี 1–5 ช่อต่อก้านช่อดอก ก้านช่อดอกเรียว ยาวได้ถึง 17.5 เซนติเมตร เมื่อช่อดอกยังเจริญไม่เต็มที่จะตั้ง (erect) เมื่อช่อดอกบานห้อยคล้ายลูกตุ้ม (pendulous) มีใบประดับเป็นแบบ spathe สีแดงเข้ม ยาว 7–8 เซนติเมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 2 เซนติเมตร เนื้อใบหนา ก้านดอกย่อย (stipe) ยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร มีสีเขียว ดอกย่อยแยกเพศอยู่รวมช่อ (monoecious) แบ่งเป็นส่วนดอกย่อยเพศผู้สีขาวอยู่ส่วนบน ยาว 3.7–5 เซนติเมตร และส่วนดอกย่อยเพศเมียสีชมพูแดงอยู่ส่วนล่าง ยาว 1.8–2 เซนติเมตร มีรายละเอียดดังนี้
ดอกย่อยเพศเมียเรียงตัวกันหนาแน่น มีเกสรเพศเมียเป็นทรงไข่ (ovoid) ยาว 2 มิลลิเมตร เกสรเพศผู้เป็นหมัน จำนวน 1 อันต่อดอกย่อย ยาว 1 มิลลิเมตร
ดอกย่อยเพศผู้มีเกสรเพศผู้ 3–4 อันแยกจากกัน และเรียงตัวไม่สม่ำเสมอ
หมายเหตุ ผู้เขียนมีความเห็นว่า ชนิดที่มีในโรงเรียนเป็นพันธุ์เลี้ยง เนื่องจากใบมีขนาดเล็ก ปลายใบมนถึงแหลม และใบมีความกลมกว่าพันธุ์ป่าที่พบในพม่าหรือเกาะชวา จึงควรมีการตรวจสอบคำอธิบายอย่างละเอียดเพิ่มเติม
Gallery
ใบและลำต้น (ซ้าย), ช่อดอกและก้านใบที่ยังไม่เจริญเต็มที่ (กลาง), ช่อดอกที่แกะ spathe ออกบางส่วน แสดงการแบ่งบริเวณดอกทั้งสองเพศ (ขวา)
Ethymology
Homalomena ; homalos กริยา. แบน (กรีก) + mene นาม. พระจันทร์ (กรีก). ชื่อสกุลแปลตามตัวจากชื่อสามัญภาษาภาษามลายู.
rubescens ; ruber คุณศัพท์. สีแดง (ละติน) + -escens คุณศัพท์. กลายเป็น (ละติน).
Reference & Credit
Irsyam et al. (2023), https://mail.smujo.id/biodiv/article/view/14596/6961
รวบรวมคำอธิบายและถ่ายภาพโดย นายติณณภัชน์ ศรีเพ็ง
ตรวจสอบ และพิสูจน์อักษรโดย นายธีร์ธวัช อาวพิทักษ์