Ýmislegt um skaðabótarétt
Tími í skaðabótarétti við HÍ - 25. september 2003 - kennari: HÁ
Örstutt um sjúklingatryggingu
Lög um sjúklingatryggingu - 111/2000 – ek. ábyrgðartrygging heilbrigðisstarfsmanna, allir sem starfrækja heilbrigðisþjónustu þurfa að kaupa sjkltr., áður fá þeir ekki starfsleyfi.
Sjúklingatrygging er sérnorrænt fyrirbæri.
ástæða setningar var aukning í bótakröfum á hendur læknum. Vaxandi vandamál víða um heim.
einnig áttu lögin að auðvelda sjúklingum að nálgast bætur fyrir tjón sem heilbrigðisstarfsmenn ollu þeim.
Sérstaða sjúklingatrygginga:
Ekki er gerð krafa um að tv sé bótaskyldur skv. skaðabótareglum, sem þó eru mjög strangar gagnvart sérfræðingum.
Bætur eru greiddar út án tillits til þess hvort einhver á sök á tjóni. Skilyrði eru talin upp í lögunum sjálfum.
ef hægt hefði verið að gera e-ð betur / nota betri aðferð eða tækni / ef bilun verður í búnaði eða e-u slíku, þá skapast bótaréttur – mjög víðtæk skilyrði.
Notendur sjúklingatrygginga:
Allir þeir sem eru notendur heilbrigðisþjónustu, einnig þeir sem Tryggingastofnun sendir til útlanda.
Hámarks bótafjárhæð fyrir einstakt tjónsatvik er 5 milljónir.
Tjón undir 50K eru ekki bætt
15. gr. skbl. - Verðlagsbreytingar.
Fjárhæðir bóta, sem greindar eru í 3. gr., 1. mgr. 4. gr., 3. mgr. 7. gr. og 2. málsl. 1. mgr. 13. gr., breytast mánaðarlega í hlutfalli við breytingar sem verða á lánskjaravísitölu frá gildistöku laganna. Fjárhæð skal hverju sinni hækka eða lækka þannig að hún standi á heilu eða hálfu þúsundi króna. Bótafjárhæðir þær, sem greinir í 1. málsl. 3. gr., skulu þó hækka eða lækka svo að fjárhæð standi á heilum tug króna.
Bætur skv. 1. mgr. skal ákveða á grundvelli fjárhæða sem gilda þegar bótafjárhæð er ákveðin. …1)
16. gr. - Vextir.
Bætur fyrir þjáningar, varanlegan miska, tímabundið atvinnutjón og missi framfæranda bera vexti frá því að tjón varð. Bætur fyrir varanlega örorku bera vexti frá upphafsdegi metinnar örorku skv. 5. gr. Vextirnir skulu nema 4,5% á ári.
Um dráttarvexti fer eftir reglum vaxtalaga.
Mjög mikilvægur hluti skbkröfu, enda dragast útborganir þeirra oft um nokkur ár.
Sérvextir fyrir þessa tilteknu tjónaþætti. Annars konar vextir á bótum vegna líkamstjóns og vegna annars fjártjóns - HÁ finnst það kjánalegt.
Vextirnir verða í reynd raunvextir þar sem bæturnar eru verðtryggðar. Erfitt að fá jafngóða ávöxtun á peninga að mati HÁ.
9. gr. vaxtalaga - segir til um dráttarvexti á skaðabótakröfum. Segir að dráttarvextir leggist á mánuði eftir að bótaábyrgð er sönnuð.
Dæmi um kröfur til aðila, H nr. 20/2002, einnig H 1999:2834, bætur fyrir vinnuslys byggt á mati læknis, upplýsingar um fjárhæð bóta ekki lagðar fram fyrr en undir lokin, dráttarvextir því lagðir á seinna en ella.
gallinn við dráttavexti er sá að þeir passa ekki alveg inn í skaðabótaréttinn – skbkröfur eru oft þess eðlis að vafi leikur á um hvort skaðabótaskylda er fyrir hendi, að vissu leyti ósanngjarnir þegar svo ber við.
9. gr. er efnislega lík 24. gr. vátryggingasamningalaga, hvenær byrja vextir að tikka á kröfu.
HÁ finnast dráttarvextir, sem eru 24%, algjörir okurvextir. Geta orðið meira en helmingurinn af lokaupphæðinni.
Fyrning vaxtanna
ath. þó að vextirnir fyrnast á 4 árum, skv. fyrningarlögum, krafan sjálf á 10 árum.
H 1996:765 & H:19961152
U 1976:577- Hjólsög
Maður hafði keypt 2 slysatryggingar hjá sitthvoru félaginu. Missti framan af fingrum við vinnu með hjólsög. Hann var kærður fyrir vátryggingarsvik og fundinn sekur í undirrrétti. Sýknaður f. Landsrétti 1974, þ.e. 2 árum eftir tjónsatburð. Þá vaknaði spurning um frá hvaða tíma ætti að greiða vexti af kröfu mannsins. Hæstiréttur Danmerkur ákvað að það skyldi vera frá þeim tíma sem endanlega lá fyrir að um væri að ræða bótaskyldann atburð, þ.e. þegar dómur féll um að hann væri ekki að plata.
17.gr. - Endurkrafa.
Endurkrafa vegna greiðslu bóta samkvæmt lögum um almannatryggingar verður ekki gerð á hendur þeim sem er skaðabótaskyldur. Sama á við um bótagreiðslur lífeyrissjóða eða vátrygginga og skiptir ekki máli hvers eðlis vátryggingin er, sbr. 2. mgr. 22. gr.
Vinnuveitandi, sem greitt hefur slasaða eða þeim sem misst hefur framfæranda laun eða aðrar launatengdar greiðslur vegna líkamstjóns, getur krafið hinn skaðabótaskylda um endurgreiðslu að því marki sem vinnuveitandi hefur orðið fyrir fjártjóni vegna slíkra greiðslna.
18.gr. - Aðilaskipti að bótakröfu.
Ekki er heimilt að framselja kröfu um bætur fyrir líkamstjón nema hún sé viðurkennd eða dæmd.
Krafa um bætur fyrir þjáningar eða varanlegan miska erfist hafi hún verið viðurkennd, einkamál verið höfðað til heimtu hennar eða viðurkenningar eða hún hefur verið gerð fyrir dómi í opinberu máli.
Bætur, sem greindar eru í 1. mgr. og telja má að ekki hafi verið eytt, koma ekki til skipta við fjárslit milli hjóna. Bæturnar teljast hjúskapareign þegar eigandi bótanna andast nema þær séu séreign samkvæmt kaupmála.
Reglur 1. og 3. mgr. eiga ekki við um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón.
24. gr. - Almenn lækkunarregla
Lækka má bótafjárhæð eða fella niður skaðabótaábyrgð ef ábyrgðin yrði hinum bótaskylda svo þungbær að ósanngjarnt má telja eða álíta verður að öðru leyti skerðingu eða niðurfellingu sanngjarna vegna mjög óvenjulegra aðstæðna. Þegar metið er hvort ástæða sé til að beita heimildinni skal líta til þess hve mikið tjónið er, eðlis bótaábyrgðar, aðstæðna tjónvalds, hagsmuna tjónþola, vátrygginga aðila og annarra atvika.
Þegar skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi má að nokkru eða öllu líta fram hjá því að tjónþoli er meðvaldur að tjóni. Regla þessi á einnig við um kröfu manns er misst hefur framfæranda sem var meðvaldur að dauða sínum.
Almenn regla að því leytinu til að hún gildir um allt tjón, hvort sem er á mönnum eða munum, óbeint tjón eða beint og allar tegundir bóta, innan eða utan samninga.
Hugsuð sem e-konar öryggisventill til að létta af bótagreiðanda hluta ábyrgðar eða henni allri, sé sýnt fram á að hún muni ella fara alveg með hann..
Reynt að milda áhrifin af því að tv situr uppi með allt tjónið, hann er etv ekki vátryggður, félagsleg sjónarmið.
2.mgr. heimilar svo að minnka eða líta algerlega fram hjá eigin sök tþ.
Litið er til fjárhags þess sem bera þarf tjónið, t.d. væri reglunni aldrei beitt ef aðilinn væri tryggður fyrir tjóninu.
hvað tþ varðar þá má helst ekki vera um að ræða stórkostlegt gáleysi, hann hefur sér málsbætur eða sýnt er fram á að hann yrði mjög illa settur til frambúðar ef hann þarf að bera mikinn hluta tjóns síns.
Reglunni hefur ekki verið mikið bætt enda skilyrði að um mjög óvenjulegar aðstæður að ræða.
HÁ bendir á lækkunarheimild 78. gr. lögræðislaga, H 23/2002 – Sjósleðadómur: fjallaði um atvik sem gerðist rétt fyrir gildistöku skbl., í dóminum koma fram sömu sjónarmið og eiga við um 24. gr. skbl. 2 drengir leigðu sér sjósleða og keyrðu á hvorn annan, annar þeirra slasaðist. Eini aðilinn sem tþ gat gengið að varðandi bætur var hinn strákurinn í árekstrinum. Niðurstaðan var sú að sök var skipt til helminga, báðum hefði mátt vera hættan af sjósleðunum ljós. Hin 8 milljóna bótakrafa var talin myndi verða hinum drengnum “óhæfilega þungbær”, HR féllst á að lækka bótafjárhæðina með vísan til 78. gr. lögrl., þ.e. lögjöfnun frá henni. Drengurinn þurfti semsagt, með vísan til bágs fjárhags hans, bara að greiða 2 milljónir, ½ af hans hluta bótafjárhæðarinnar.
Til eru dómar sem ganga í gagnstæða átt, t.d. H 1998:4196- Kranahlass á mann: farið fram á að litið væri að einhverju leyti fram hjá eigin sök manns sem lést í slysi. Maðurinn var framkvæmdarstjóri byggingarfyrirtækis sem hafði tekið á leigu krana. Kraninn var notaður til að lyfta stálbitum og ekki vildi betur til en svo að í eitt skipti gaf kraninn sig og hlass af stálbitum lenti ofaná manninum. HR hafnaði því að líta fram hjá eigin sök mannsins og láta hana ganga til tryggingarfélags tækjaleigunnar. Horft var á fjárhag fjölskyldunnar sem var ágætur og það að maðurinn hafi vitað að hlassið var á mörkum þess sem kraninn þoldi.
heimildin verður líklega ekki talin praktísk nema þegar ábyrgð telst þeim sem hana ber óhóflega þungbær, ath. þó að ekki er komin mikil reynsla á notkun hennar.
25. gr. - Fleiri en 1 bótaábyrgur
Reynir í raun aldrei á hana í praxís
26. gr. - Miskabætur
[Heimilt er að láta þann sem:
a. af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur líkamstjóni eða
b. ábyrgð ber á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns
greiða miskabætur til þess sem misgert var við.
Þeim sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur dauða annars manns má gera að greiða maka, börnum eða foreldrum miskabætur.]1)
27. gr. - bannað að semja sig frá skaðabótarétti
Ekki mjög praktísk þýðing heldur.