3.24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ २४ ॥
utsīdeyur ime lokā
na kuryāṁ karma ced aham
saṅkarasya ca kartā syām
upahanyām imāḥ prajāḥ
पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ: padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ
разбиение слов, грамматика слов, значение слов
утсӣдейух̣ — погибли бы; (видхилинГ, 1.3) https://ashtadhyayi.com/dhatu/01.0990
име — эти; (идам, м, 1.3)
лока̄х̣ — миры; (м, 1.3)
на — не; (ав)
курйа̄м — не исполнял бы; (видхилинГ, 3.1)
карма — предписанный долг; (с, 2.1)
чет — если; (ав)
ахам — Я; (асмад, 1.1)
сан̇карасйа — нежеланного потомства; (м, 6.1)
ча — и; (ав)
карта̄ — создатель; (м, 1.1)
сйа̄м — стал бы; (видхилинГ, 3.1)
упаханйа̄м — уничтожил бы; (видхилинГ, 3.1) https://ashtadhyayi.com/dhatu/02.0002
има̄х̣ — эти; (ж, 2.3)
праджа̄х̣ — существа (ж, 2.3)
अन्वय: anvayaḥ
अहम् कर्म न कुर्यां चेत्, इमे लोकाः उत्सीदेयुः, सङ्करस्य च कर्ता स्याम्, इमाः प्रजाः उपहन्याम्।
aham karma na kuryāṁ cet, ime lokāḥ utsīdeyuḥ, saṅkarasya ca kartā syām, imāḥ prajāḥ upahanyām।
Дословный перевод:
Если бы Я не исполнял Своих обязанностей, эти миры разрушились бы. Нежелательного потомства виновником Я стал бы, этим потомкам нанес бы вред.
The Subodhinī commentary by Śrīdhara
tataḥ kiṃ ? ata āha utsīdeyuriti | utsīdeyurdharmalopena naśyeyuḥ | tataśca yo varṇasaṅkaro bhavettasyāpyahameva kartā syāṃ bhaveyam | evamahameva prajā upahanyāṃ malinīkuryāmiti ||24||
Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya
||3.24|| utsīdeyuḥ vinaśyeyuḥ ime sarve lokāḥ lokasthitinimittasya karmaṇaḥ abhāvāt na kuryāṃ karma cet aham| kiñca saṃkarasya ca kartā syām| tena kāraṇena upahanyām imāḥ prajāḥ| prajānāmanugrahāya pravṛttaḥ upahatim upahananaṃ kuryām ityarthaḥ| mama īśvarasya ananurūpamāpadyeta|| yadi punaḥ ahamiva tvaṃ kṛtārthabuddhiḥ ātmavit anyo vā tasyāpi ātmanaḥ kartavyābhāve'pi parānugraha eva kartavya ityāha
Prabhupada
Если бы Я не выполнял Своих обязанностей, все эти миры были бы обречены на гибель. Я стал бы причиной появления на свет нежеланного потомства и тем самым нарушил бы покой всех живых существ.
व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика