18.4


निश्चयं श‍ृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।

त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविध: सम्प्रकीर्तित: ॥ ४ ॥


niścayaṁ śṛṇu me tatra

tyāge bharata-sattama

tyāgo hi puruṣa-vyāghra

tri-vidhaḥ samprakīrtitaḥ


पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ:  padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ

разбиение слов, грамматика слов, значение слов


ниш́чайамуверенное мнение; (м, 2.1) [कं श‍ृणु ? निर्धारणम् श‍ृणु । ]

ш́р̣н̣у — услышь; (лоТ, 2.1) श्रु{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;श्रु;भ्वादिः}https://ashtadhyayi.com/dhatu/01.1092 

ме — от Меня; (6.1)

татра — там; (ав)

тйа̄ге — в том, что касается отрешенности; (м, 7.1)

бхарата-саттама — о лучший из Бхарат; (м, 8.1)

тйа̄гах̣ — отрешенность; (м, 1.1)

хи — ведь; 

пуруша-вйа̄гхра — о тигр среди людей; (м, 8.1)

три-видхах̣ — трех-видовое; (м, 1.1)

сампракӣртитах̣ — провозглашаемое (м, 1.1)


अन्वय:  anvayaḥ


भरतसत्तम! तत्र त्यागे मे निश्चयं शृणु, पुरुषव्याघ्र! त्यागः हि त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः। 

bharata-sattama! tatra tyāge me niścayaṃ śṛṇu, puruṣavyāghra! tyāgaḥ hi trividhaḥ samprakīrtitaḥ| 


The Subodhinī commentary by Śrīdhara


evaṃ matabhedamupanyasya svamataṃ kathayitumāha niścayamiti | tatraivaṃ vipratipanne tyāge niścayaṃ ye vacanātśṛṇu | tyāgasya lokaprasiddhatvātkimatra śrotavymiti māvamaṃsthā ityāha he puruṣavyāghra puruṣaśreṣṭha | tyāgo'yaṃ durbodhaḥ | hi yasmādayaṃ karmatyāgastattvavidhbistāmasādibhedena trividhaḥ samyagvivekena prakīrtitaḥ | traividhyaṃ ca niyatasya tu sannyāsaḥ karmaṇa ityādinā vakṣyati ||4|| 


Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya


||18.4|| --,niścayaṃ śrṛṇu avadhāraya me mama vacanāt tatra tyāge tyāgasaṃnyāsavikalpe yathādarśite bharatasattama bharatānāṃ sādhutama| tyāgo hi? tyāgasaṃnyāsaśabdavācyo hi yaḥ arthaḥ saḥ eka eveti abhipretya āha -- tyāgo hi iti| puruṣavyāghra? trividhaḥ triprakāraḥ tāmasādiprakāraiḥ saṃprakīrtitaḥ śāstreṣu samyak kathitaḥ yasmāt tāmasādibhedena tyāgasaṃnyāsaśabdavācyaḥ arthaḥ adhikṛtasya karmiṇaḥ anātmajñasya trividhaḥ saṃbhavati? na paramārthadarśinaḥ? ityayamarthaḥ durjñānaḥ? tasmāt atra tattvaṃ na anyaḥ vaktuṃ samarthaḥ| tasmāt niścayaṃ paramārthaśāstrārthaviṣayam adhyavasāyam aiśvaraṃ me mattaḥ śrṛṇu||kaḥ punaḥ asau niścayaḥ iti? āha --,


Перевод


О лучший из рода Бхараты, теперь выслушай Мое мнение о том, что такое отрешенность. О тигр среди людей, в писаниях говорится о трех видах отрешенности.


व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика