18.32


अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता ।

सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धि: सा पार्थ तामसी ॥ ३२ ॥


adharmaṁ dharmam iti yā

manyate tamasāvṛtā

sarvārthān viparītāṁś ca

buddhiḥ sā pārtha tāmasī


पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ:  padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ

разбиение слов, грамматика слов, значение слов


адхармам — безбожие; (м, 2.1)

дхармам — религию; (м, 2.1)

ити — так; 

йа̄ — который; (ж, 1.1)

манйате — считает; (лаТ, 1.1) मन्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;मनँ;दिवादिः} https://ashtadhyayi.com/dhatu/04.0073 

тамаса̄ — иллюзией; (с, 3.1)

а̄вр̣та̄ — покрытый; (ж, 1.1)

сарва-артха̄н — все вещи; (м, 2.3)

випарӣта̄н — извращенные; (м, 2.3)

ча — также; 

буддхих̣ — разум; (ж, 1.1)

са̄ — этот; 

па̄ртха — о сын Притхи; (м, 8.1)

та̄масӣ — относящийся к гуне невежества (ж, 1.1)


अन्वय:  anvayaḥ


पार्थ! तमसा आवृता या बुद्धिः अधर्मं धर्मम् इति सर्वाथान् विपरितान् च मन्यते सा तामसी।

pārtha! tamasā āvṛtā yā buddhiḥ adharmaṃ dharmam iti sarvāthān viparitān ca manyate sā tāmasī|

or

he pārtha! yā [buddhiḥ] adharmaṁ dharmam iti manyate, sarvārthān viparītān ca [manyate] tamasā (ajñānena) āvṛtā sā buddhiḥ tāmasī


The Subodhinī commentary by Śrīdhara


tāmasīṃ buddhimāha adharmamiti | viparītagrāhiṇī buddhistāmasītyarthaḥ | buddhirantaḥkaraṇaṃ pūrvoktam | jñānaṃ tu tadvṛttiḥ | dhṛtirapi tadvṛttireva | yadvā antaḥkaraṇasya dharmiṇo buddhirapyadhyavasāyalakṣaṇā vṛttireva | icchādveṣādīnāṃ tadvṛttīnāṃ bahutve'pi dharmādharmabhayābhayasādhanatvena prādhānyādetāsāṃ traividhyam uktam | upalakṣaṇaṃ caitadanyāsām ||32|| 


Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya


||18.32|| --,adharmaṃ pratiṣiddhaṃ dharmaṃ vihitam iti yā manyate jānāti tamasā āvṛtā satī? sarvārthān sarvāneva jñeyapadārthān viparītāṃśca viparītāneva vijānāti? buddhiḥ sā pārtha? tāmasī||


Перевод


Разум, принимающий безбожие за религию, а религию за безбожие, запутавшийся, погруженный во тьму и постоянно сбивающий человека с истинного пути, о Партха, является разумом в гуне невежества.


व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика