18.31
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।
अयथावत्प्रजानाति बुद्धि: सा पार्थ राजसी ॥ ३१ ॥
yayā dharmam adharmaṁ ca
kāryaṁ cākāryam eva ca
ayathāvat prajānāti
buddhiḥ sā pārtha rājasī
पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ: padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ
разбиение слов, грамматика слов, значение слов
йайа̄ — которым; (ж, 3.1)
дхармам — принципы религии; (м, 2.1)
адхармам — безбожие; (м, 2.1)
ча — и;
ка̄рйам — что следует делать; (с, 2.1)
ча — также;
ака̄рйам — чего не следует делать; (с, 2.1)
эва — безусловно;
ча — также;
айатха̄-ват — как бы недостаточно хорошо; (ав)
праджа̄на̄ти — знает; (лаТ, 1.1) प्र_ज्ञा{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;प्र_ज्ञा;क्र्यादिः} https://ashtadhyayi.com/dhatu/09.0043
буддхих̣ — разум; (ж, 1.1)
са̄ — этот; (ж, 1.1)
па̄ртха — о сын Притхи; (м, 8.1)
ра̄джасӣ — относящийся к гуне страсти (ж, 1.1)
अन्वय: anvayaḥ
पाथ! यया धर्मम् अधर्मं च कार्यं च अकार्यम् एव च अयथावत् प्रजानाति, सा बुद्धिः राजसी।
pātha! yayā dharmam adharmaṃ ca kāryaṃ ca akāryam eva ca ayathāvat prajānāti, sā buddhiḥ rājasī|
or
he pārtha! yayā [buddhyā] dharmam [śāstracoditam], adharmaṁ [tatpratiṣiddhaṃ] kāryam akāryaṁ ca ayathāvat (yathāvat niḥsaṁśayatayā yathārtha-rūpeṇa, na yathāvat iti ayathāvat) prajānāti, sā rājasī buddhiḥ.
The Subodhinī commentary by Śrīdhara
rājasīṃ buddhimāha yayeti | ayathāvatsandehāspadatvenetyarthaḥ | spaṣṭamanyat ||31||
Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya
||18.31|| --,yayā dharmaṃ śāstracoditam adharmaṃ ca tatpratiṣiddhaṃ kāryaṃ ca akāryameva ca pūrvokte eva kāryākārye ayathāvat na yathāvat sarvataḥ nirṇayena na prajānāti? buddhiḥ sā pārtha? rājasī||
Перевод
О сын Притхи, разум, не способный отличить религию от безбожия, действие дозволенное от действия запрещенного, находится в гуне страсти.
व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика