18.22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ २२ ॥
yat tu kṛtsna-vad ekasmin
kārye saktam ahaitukam
atattvārtha-vad alpaṁ ca
tat tāmasam udāhṛtam
पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ: padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ
разбиение слов, грамматика слов, значение слов
йат — то, которое; (c, 1.1) [jñānaṁ]
ту — но;
кр̣тсна-ват — как если бы это было всё; (ав)
экасмин — в одной; (с, 7.1)
ка̄рйе — в форме/объекте/теле; (с, 7.1) देहादौ [kārye dehe]
сактам — ограниченное; (с, 1.1)
ахаитукам — без логики/иррациональное; (с, 1.1)
ататтва-артха-ват — не обладающее истинным смыслом; (с, 1.1) परमार्थशून्यम्
алпам — скудное; (с, 1.1)
ча — и;
тат — то; (с, 1.1)
та̄масам — тамасичное; (с, 1.1)
уда̄хр̣там — называемое (с, 1.1)
अन्वय: anvayaḥ
यत् तु एकस्मिन् कार्ये कृत्स्नवत् सक्तम् अहैतुकम् अतत्त्वार्थवत् अल्पं च तत् तामसम् उदाहृतम्।
yat [jñānaṁ] tu ekasmin kārye kṛtsnavat saktam ahaitukam atattvārthvat alpaṃ ca tat tāmasam udāhṛtam|
The Subodhinī commentary by Śrīdhara
tāmasaṃ jñānamāha yaditi | ekasmin kārye dehe pratimādau yā kṛtsnavat paripūrṇavat sattama etāvāneva ātmeśvaro yā ityabhiniveśayuktam ahaitukaṃ nirupapattikam | atattvārthavat paramārthāvalambanaśūnyam | ataevālpaṃ tuccham | alpaviṣayatvāt | alpaphalatvācca | yadevambhūtaṃ jñānaṃ tattāmasamudāhṛtam ||22||
Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya
||18.22|| --,yat (tu gī0 meṃ) jñānaṃ kṛtsnavat samastavat sarvaviṣayamiva ekasmin kārye dehe bahirvā pratimādau saktam etāvāneva ātmā īśvaro vā? na ataḥ param asti iti? yathā nagnakṣapaṇakādīnāṃ śarīrāntarvartī dehaparimāṇo jīvaḥ? īśvaro vā pāṣāṇadārvādimātram? ityevam ekasmin kārye saktam? ahaitukaṃ hetuvarjitaṃ niryuktikam? atattvārthavat ayathābhūtārthavat? yathābhūtaḥ arthaḥ tattvārthaḥ? saḥ asya jñeyabhūtaḥ astīti tattvārthavat? na tattvārthavat atattvārthavat ahaitukatvādeva alpaṃ ca? alpaviṣayatvāt alpaphalatvādvā| tat tāmasam udāhṛtam| tāmasānāṃ hi prāṇinām avivekinām īdṛśaṃ jñānaṃ dṛśyate||atha idānīṃ karmaṇaḥ traividhyam ucyate --,
Перевод
А знание, привязывающее человека к одному виду деятельности как к единственно важному, не дающее представления об истине и отличающееся узостью и скудостью, называют знанием в гуне невежества.
व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика