11.14
तत: स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जय: ।
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ १४ ॥
tataḥ sa vismayāviṣṭo
hṛṣṭa-romā dhanañ-jayaḥ
praṇamya śirasā devaṁ
kṛtāñjalir abhāṣata
पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ: padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ
разбиение слов, грамматика слов, значение слов
татах̣ — затем; (ав)
сах̣ — он; (м, 1.1)
висмайа-а̄вишт̣ах̣ — охваченный изумлением; (м, 1.1)
хр̣шт̣а-рома̄ — тот, у которого от великого экстаза волосы на теле поднялись; (रोमन् , м, 1.1)
дханан̃джайах̣ — Арджуна; (м, 1.1)
пран̣амйа — склонившись; (ав)
ш́ираса̄ — головой; (с, 3.1)
девам — Верховной Личности Бога; (м, 2.1)
кр̣та-ан̃джалих̣ — сложивший ладони; (м, 1.1)
абха̄шата — заговорил (лаГ, 1.1) भाष्{कर्तरि;लङ्;प्र;एक;आत्मनेपदी;भाषँ;भ्वादिः} https://ashtadhyayi.com/dhatu/01.0696?type=ting
अन्वय: anvayaḥ
ततः हृष्टरोमा सः धनञ्जयः विस्मयाविष्टः शिरसा देवं प्रणम्य कृताञ्जलिः अभाषत।
tataḥ hṛṣṭaromā saḥ dhanañjayaḥ vismayāviṣṭaḥ śirasā devaṃ praṇamya kṛtāñjaliḥ abhāṣata|
Дословный перевод:
Затем он, завоеватель богатств, охваченный изумлением, с поднявшимися волосками, головой Богу поклонившись, сложивший ладони, заговорил.
तात्पर्यम् tātparyam
ततः दर्शनानन्तरं विसम्येनाविष्टो व्याप्तः सन् हृष्टान्य् उत्पुलकितानि रोमाणि यस्य स धनञ्जयः । देवं तम् एव शिरसा प्रणम्य कृताञ्जलिः सम्पुटाकृत-हस्तो भूत्वा । अभाषतोक्तवान् ।
Tataḥ darśanānantaraṁ visamyenāviṣṭo vyāptaḥ san hṛṣṭāny utpulakitāni romāṇi yasya sa dhanañjayaḥ | devaṁ tam eva śirasā praṇamya kṛtāñjaliḥ sampuṭākṛta-hasto bhūtvā | abhāṣatoktavān |
The Subodhinī commentary by Śrīdhara
evaṃ dṛṣṭvā kiṃ kṛtavāniti ? tatrāha tata iti | tato darśanāntaram | visamyenāviṣṭo vyāptaḥ san hṛṣṭānyutpulakitāni romāṇi yasya sa dhanañjayaḥ | tameva devaṃ śirasā praṇamya kṛtāñjaliḥ sampuṭākṛtahasto bhūtvā | abhāṣatoktavān ||14||
Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya
।।11.14।। --,ततः तं दृष्ट्वा सः विस्मयेन आविष्टः विस्मयाविष्टः हृष्टानि रोमाणि यस्य सः अयं हृष्टरोमा च अभवत् धनंजयः। प्रणम्य प्रकर्षेण नमनं कृत्वा प्रह्वीभूतः सन् शिरसा देवं विश्वरूपधरं कृताञ्जलिः नमस्कारार्थं संपुटीकृतहस्तः सन् अभाषत उक्तवान्।।कथम् यत् त्वया दर्शितं विश्वरूपम्? तत् अहं पश्यामीति स्वानुभवमाविष्कुर्वन् अर्जुन उवाच --,अर्जुन उवाच --,
Перевод
Изумленный и потрясенный, с волосами, стоящими дыбом, Арджуна благоговейно склонил голову и, сложив ладони, стал возносить Верховному Господу молитвы.
व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика