3.43


एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।

जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ४३ ॥


evaṁ buddheḥ paraṁ buddhvā

saṁstabhyātmānam ātmanā

jahi śatruṁ mahā-bāho

kāma-rūpaṁ durāsadam


पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ:  padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ

разбиение слов, грамматика слов, значение слов


эвам — так; (ав)

буддхех̣ — разума; (ж, 5.1)

парам — то, что выше; (м, 2.1)

буддхва̄ — осознав; (ав)

сам̇стабхйаустановив; (ав)

а̄тма̄нам — себя (ум); (м, 2.1)

а̄тмана̄ — собою (одухотворенным разумом); (м, 3.1)

джахи — покори; (лоТ, 2.1) https://ashtadhyayi.com/dhatu/02.0002

ш́атрум — врага; (м, 1.1)

маха̄-ба̄хо — о могучерукий; (м, 8.1)

ка̄ма-рӯпам — принявшего образ вожделения; (м, 2.1)

дура̄садам — труднодоступного (м, 2.1)


अन्वय:  anvayaḥ


महा-बाहो! एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा , आत्मना आत्मानं संस्तभ्य काम-रूपं दुरासदं शत्रुं जहि। 

mahā-bāho! evaṁ buddheḥ paraṁ [paramātmānaṃ] buddhvā , ātmanā ātmānam saṁstabhya kāma-rūpaṁ durāsadam śatruṁ jahi


Дословный перевод:

О могучерукий! Таким образом, то, что разума выше, постигнув, собою (разумом) себя (ум) утвердив, принявшего форму вожделения непобедимого врага уничтожь.


The Subodhinī commentary by Śrīdhara


upasaṃharati evamiti | buddhereva viṣayendriyādijanyāḥ kāmādivikriyāḥ | ātmā tu nirvikārastatsākṣītyevaṃ buddheḥ paramātmānaṃ buddhvātmanaivaṃ tṛtayā niściyātmikayā buddhyātmānaṃ manaḥ saṃstabhya niścalaṃ kṛtvā kāmarūpiṇaṃ śatruṃ jahi māraya | durāsadaṃ duḥkhenāsādanīyaṃ durvijñeyamityarthaḥ ||43||

svadharmeṇa yamārādhya bhaktyā muktimitā budhāḥ |
tatkṛṣṇaṃ paramānandaṃ toṣayetsarvakarmabhiḥ ||

iti śrīdharasvāmikṛtāyāṃ bhagavadgītāṭīkāyāṃ subodhinyāṃ karmayogo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||3|| 


Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya


||3.43|| evaṃ buddheḥ param ātmānaṃ buddhvā jñātvā saṃstabhya samyak stambhanaṃ kṛtvā ātmānaṃ svenaiva ātmanā saṃskṛtena manasā samyak samādhāyetyarthaḥ| jahi enaṃ śatruṃ he mahābāho kāmarūpaṃ durāsadaṃ duḥkhena āsadaḥ āsādanaṃ prāptiḥ yasya taṃ durāsadaṃ durvijñeyānekaviśeṣamiti||

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasyaśrīmacchaṃkarabhagavataḥ kṛtau śrīmadbhagavadgītābhāṣyetṛtīyo'dhyāyaḥ||


Prabhupada


О могучерукий Арджуна, осознав свое превосходство над материальными чувствами, умом и разумом, человек должен обуздать ум с помощью одухотворенного разума [погруженного в сознание Кришны] и таким образом, духовной силой, побороть своего ненасытного врага — вожделение.


व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика