17.18


सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।

क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥ १८ ॥


satkāra-māna-pūjārthaṁ

tapo dambhena caiva yat

kriyate tad iha proktaṁ

rājasaṁ calam adhruvam


पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ:  padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ

разбиение слов, грамматика слов, значение слов


сат-ка̄ра-ма̄на-пӯджа̄-артхам — уважение, почет, поклонение - та, цель которой; (с, 2.1)

тапах̣ — аскеза; (с, 1.1)

дамбхена — гордостью;(м, 3.1) 

ча — также; 

эва — безусловно; 

йат — которая; (с, 1.1)

крийате — совершается; (лаТ, кармаНи, 1.1) कृ{कर्मणि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;डुकृञ्;तनादिः}

тат — та; (с, 1.1)

иха — здесь (в этом мире); 

проктам — называемая; (с, 1.1)

ра̄джасам — относящаяся к гуне страсти; (с, 1.1)

чалам — неустойчивая; (с, 1.1)

адхрувам — непостоянная (с, 1.1)


अन्वय:  anvayaḥ


सत्कार-मान-पूजार्थम् दम्भेन च एव यत् तपः क्रियते, तत् इह राजसम्, चलम्, अध्रुवम् प्रोक्तम् ।

satkāra-māna-pūjārtham dambhena ca eva yat tapaḥ kriyate, tat iha rājasam, calam, adhruvam proktam |

или

sat-kāra-māna-pūjārthaṁ dambhena (ahaṅkāreṇa) ca eva yat tapaḥ kriyate, iha calam (aniścitam) adhruvaṁ (kṣaṇikaṁ) tat tapaḥ rājasaṁ proktam.


The Subodhinī commentary by Śrīdhara


rājasamāha satkāreti | satkāraḥ sādhurayamiti tāpaso'yamityādi vākpūjā | mānaḥ pratutthānābhivādanādirdaihikī pūjā | pūjārthalābhādiḥ | etadarthaṃ dambhena ca yattapaḥ kriyate | ataeva calamaniyatam | adhruvaṃ ca kṣaṇikam | yadevambhūtaṃ tapastadiha rājasaṃ proktam ||18|| 


Перевод


Аскеза, совершаемая из гордости, ради того, чтобы заслужить почет, уважение и стать для окружающих объектом поклонения, является тапасьей в гуне страсти. Такая аскеза не может быть постоянной и длиться долго.


व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика