17.18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥ १८ ॥
satkāra-māna-pūjārthaṁ
tapo dambhena caiva yat
kriyate tad iha proktaṁ
rājasaṁ calam adhruvam
पदच्छेद: पदपरिचय: पदार्थ: padacchedaḥ padaparicayaḥ padārthaḥ
разбиение слов, грамматика слов, значение слов
сат-ка̄ра-ма̄на-пӯджа̄-артхам — уважение, почет, поклонение - та, цель которой; (с, 2.1)
тапах̣ — аскеза; (с, 1.1)
дамбхена — гордостью;(м, 3.1)
ча — также;
эва — безусловно;
йат — которая; (с, 1.1)
крийате — совершается; (лаТ, кармаНи, 1.1) कृ{कर्मणि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;डुकृञ्;तनादिः}
тат — та; (с, 1.1)
иха — здесь (в этом мире);
проктам — называемая; (с, 1.1)
ра̄джасам — относящаяся к гуне страсти; (с, 1.1)
чалам — неустойчивая; (с, 1.1)
адхрувам — непостоянная (с, 1.1)
अन्वय: anvayaḥ
सत्कार-मान-पूजार्थम् दम्भेन च एव यत् तपः क्रियते, तत् इह राजसम्, चलम्, अध्रुवम् प्रोक्तम् ।
satkāra-māna-pūjārtham dambhena ca eva yat tapaḥ kriyate, tat iha rājasam, calam, adhruvam proktam |
или
sat-kāra-māna-pūjārthaṁ dambhena (ahaṅkāreṇa) ca eva yat tapaḥ kriyate, iha calam (aniścitam) adhruvaṁ (kṣaṇikaṁ) tat tapaḥ rājasaṁ proktam.
The Subodhinī commentary by Śrīdhara
rājasamāha satkāreti | satkāraḥ sādhurayamiti tāpaso'yamityādi vākpūjā | mānaḥ pratutthānābhivādanādirdaihikī pūjā | pūjārthalābhādiḥ | etadarthaṃ dambhena ca yattapaḥ kriyate | ataeva calamaniyatam | adhruvaṃ ca kṣaṇikam | yadevambhūtaṃ tapastadiha rājasaṃ proktam ||18||
Перевод
Аскеза, совершаемая из гордости, ради того, чтобы заслужить почет, уважение и стать для окружающих объектом поклонения, является тапасьей в гуне страсти. Такая аскеза не может быть постоянной и длиться долго.
व्याकरणम् vyākaraṇam - грамматика