Bệnh trứng cá (mụn trứng cá) là một bệnh ngoài da, chủ yếu gặp ở tuổi thanh thiếu niên nhất là tuổi dậy thì. Thống kê cho thấy có tới 80% thanh thiếu niên Việt Nam mắc bệnh trứng cá. Trứng cá không phải là một bệnh nguy hiểm và cũng không thuộc loại bệnh lây cho người khác. Tuy vậy trên một cơ thể, mụn trứng cá có thể từ vị trí này lan sang vị trí khác (từ lưng, mặt có thể lan ra bụng, ngực, cánh tay, bả vai).
Nguyên nhân gây bệnh trứng cá:
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến mắc bệnh trứng cá. Thông thường người ta thấy mụn trứng cá chủ yếu do bị viêm nang lông, tuyến bã, do đó các chất nhờn tích tụ lại trong nang lông không được bài tiết ra ngoài kèm theo tăng tiết mồ hôi (bởi nang lông bị tắc nghẽn hoặc do bài tiết quá nhiều). Sự gia tăng bài tiết mồ hôi và chất bã nhờn làm tích tụ ngày một nhiều trong lỗ chân lông tạo thành các mụn. Hiện tượng tăng tiết mồ hôi và tăng tiết bã nhờn diễn ra lúc tuổi dậy thì có liên quan mật thiết đến rối loạn nội tiết tố. Hiện tượng bã nhờn bị ứ đọng tạo thành nhân trứng cá.
Một lý do khá quan trọng trong việc hình thành mụn trứng cá là có vai trò của vi khuẩn. Do một số loại vi khuẩn kết hợp với tăng tiết, ứ đọng bã nhờn càng gây nên hiện tượng viêm nhiễm, làm tăng thêm sự ứ đọng của bã nhờn do đó mụn trứng cá càng phát triển.
Một số loại vi khuẩn hay gặp trong bệnh trứng cá là Propione - bacterium acnes (hay còn gọi là Corynebacterium acnes), Staphylococcus epidermidis (tụ cầu da), Pityrosporum… Các loại vi khuẩn này bình thường có thể có trên da một số người nhưng nếu gặp ở người có hiện tượng tăng tiết bã nhờn và làm tích tụ bã nhờn thì các vi khuẩn này rất dễ phát huy tác dụng (gây viêm nhiễm mạnh hơn), tức là phối hợp gây nên mụn trứng cá.
Ngoài ra các hiện tượng như thức quá khuya hoặc luôn luôn căng thẳng thần kinh hoặc gặp nhiều stress, hoặc ăn quá ngọt, quá nhiều chất cay, nóng cũng góp phần làm gia tăng bệnh mụn trứng cá.
Bệnh mụn trứng cá có nhiều loại khác nhau, tùy theo tính chất của bệnh hoặc dựa vào đặc điểm của nốt mụn trứng cá mà người ta đặt tên cho chúng. Người ta gọi một số loại mụn trứng cá như mụn đầu đen, mụn đầu trắng, mụn mủ, mụn cụm, mụn nang, mụn cám, mụn trứng cá bọc…
Đặc điểm của bệnh mụn trứng cá là bệnh hay tái phát, mỗi khi khỏi bệnh hoặc bệnh tạm lắng xuống thường để lại sẹo và làm cho da nơi bị mụn trứng cá thâm đen. Thêm vào đó nếu một người bị mụn trứng cá có ở nhiều nơi khác nhau trong cơ thể mà chỉ điều trị ở một nơi thì bệnh rất khó khỏi hẳn mà mụn trứng cá lại từ vùng khác sẽ lan tới vùng cũ làm bệnh tái phát. Chính vì mụn trứng cá làm cho da mặt thay đổi, sẹo sau khi bị mụn trứng cá và thay đổi màu da (đen, sạm) gây buồn phiền không nhỏ cho giới trẻ.
Khi bị trứng cá nên làm gì?
Mặc dầu bệnh trứng cá gây phiền muộn cho nhiều người, đặc biệt là lứa tuổi trẻ. Tuy vậy khi mắc bệnh trứng cá không nên quá lo lắng, quá bức xúc mà tự mua thuốc để điều trị thì bệnh không những không khỏi mà nhiều khi còn nặng hơn thậm chí để lại những hậu quả xấu.
Tuyệt đối không tự dùng thuốc điều trị có corticoide (thuốc uống, thuốc bôi) khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Chú ý khi dùng thuốc dễ bị tác động của tia cực tím khi ra ánh nắng mặt trời, vì vậy khi ra nắng cần đội mũ rộng vành, bịt khăn che mặt, đeo khẩu trang để tránh sự tương tác giữa thuốc bôi và ánh nắng mặt trời cũng như tránh bụi bám vào da mặt gây viêm da thêm.
Có thể phòng bệnh trứng cá được không?
Bệnh mụn trứng cá là bệnh của da vì vậy cần vệ sinh da sạch sẽ vừa tẩy rửa bớt vi khuẩn cũng như chất bã nhờn vừa làm cho thông thoáng lỗ chân lông sẽ làm giảm bớt sự tồn tại và phát triển của vi khuẩn. Nên rửa mặt nhiều lần trong ngày cùng với loại xà phòng chuyên dụng trong bệnh trứng cá, nếu da mặt nhờn, rửa xong nhớ dùng khăn mịn nhiều sợi bông để lau khô tránh làm xây xước da mặt. Không thức khuya, tránh căng thẳng thần kinh. Không nên ăn quá ngọt. Nên hạn chế ăn các chất cay như ớt, hạt tiêu, mù tạt...
Điều trị bằng YHCT
Nguyên nhân chính dẫn đến mụ chứng cá là do thấp nhiệt, đàm nhiệt ủng tắc thái âm hoá hoả
Phép trị: hoá thấp thanh nhiệt, trừ đàm thông ứ, dưỡng âm thanh hoả
Có rất nhiều cách điều trị mụn trứng cá, Đông Y Hải Châu xin đưa ra bài thuốc sau:
Bài thuốc 1: Hoàng cầm 16g, Liên kiều 12g, Ngân hoa 12g, Trúc nhự 12g, Tang bì 12g, Thương nhĩ 16g, Bạch chỉ 12g, Ngưu tất 12g, Cúc hoa 8g, Xích thược 12g, Tô mộc 16g, Tạo giác thích 16g, Cát căn 12g, Chi tử 8g, Đại hoàng 6g, Sinh địa 12g, Huyền sâm 12g, Đại táo 16g, Cam thảo 6g
Bài thuốc 2: Sinh địa 16g, Cỏ nhọ nồi 16g, Mẫu đơn bì 12g, Hạ khô thảo 12g, Ngưu tất 12g, Mạn kinh tử, Sinh thạch cao 20g, Tri mẫu 12g, Hoàng bá 6g, Cam thảo 6g