Chàm "eczema" là tình trạng viêm da sẩn mụn nước do phản ứng với các tác nhân nội và ngoại sinh.
Trong giai đoạn cấp tính, chàm đặc trưng bởi hồng ban, phù do xuất tiết thanh dịch giữa các tế bào thượng bì và thâm nhiễm viêm ở lớp bì, chảy dịch, tạo nang và đóng vảy. Giai đoạn mạn tính có hiện tượng lichen hoá hoặc dày sừng hoặc cả hai, bong da, tăng hoặc giảm sắc tố hoặc cả hai. Viêm da dị ứng là thể thường gặp nhất của chàm.
Có thể xem chàm là tình trạng viêm da, cụ thể là ở vùng thượng bì. Tuy nhiên, cần chú ý, không phải tất cả những trường hợp nào viêm da cũng do chàm, và chàm là một bệnh ngoài da không lây.
Bệnh có thể chia làm 2 loại: Cấp tính và mãn tính, còn gặp ở trẻ em còn bú, tuỳ theo vị trí cơ thể còn có tên gọi khác nhau.
Nguyên nhân: Theo đông y chàm là do phong, nhiệt, thấp, kết hợp gây bệnh, nhưng do phong là chủ yếu, thể mãn tính thường do phong gây ra huyết táo rồi phối hợp với nhau gây bệnh
Pháp trị: thanh nhiệt táo thấp
Do phong phối hợp với nhiệt và thấp lúc đầu thấy hơi đỏ và, ngứa và sau một thời gian ngắn nổi cục, mụn nước, chẩy nước, đóng vẩy, bong vẩy và khỏi. Chia làm 2 thể nhỏ:
1. Thấp nhiệt:
Triệu chứng: Da hồng, đỏ ngứa ,có mụn nước, loét, chẩy nước vàng, mùa hanh khô, chảy máu tươi, để lâu ngày có thể gây viêm họng
Bài thuốc: Hoàng cầm 12g, hoàng bá 12g, Bạch tiễn bì 12g, linh bì 12g, hoạt thạch 12g, khổ sâm 12g, sinh điạ 20g, ngân hoa 12g, thổ phục 16g, thương nhĩ 16g, cam thảo 6g
2. Phong nhiệt
Triệu chứng: da hơi đỏ có mụn nước phát toàn thân, ngứa gãi chẩy nước, ít loét
Pháp: Sơ phong thanh nhiệt, trừ thấp
Bài thuốc: Long đởm tả can thang gia giảm
Thuyền thoái 6g, Kinh giới 12g, Ngưu bàng 12g, Thương truật 12g, Khổ sâm 12g, Hoàng cầm 8, hoàng bá 8g, long đởm thảo 8g, Qui đầu 8g, Sài hồ 8g, Sinh địa 8g, Chi tử 12g, Trạch tả 12g, Xa tiền 8g, Cam thảo 4g
Thuốc dùng ngoài
Thuốc ngâm: Dùng Tô mộc, Kinh giới, Hoàng đằng sắc đặc ngâm chỗ tổn thương khi nước còn nóng. Hoặc hàng ngày tắm bằng nước lá tre
Châm cứu:
- Tuỳ vị trí cơ thể, chọn huyệt tại chỗ và lân cận. Tay: Khúc trì, [Hợp cốc].
Chân: Tam âm giao, Dương lăng tuyền,...
- Toàn thân:
Trừ phong: Hợp cốc
Trừ thấp: Túc tam lý
Hoạt huyết: Huyết hải
Do phong và huyết táo gây ra
Triệu chứng: da dầy khô, ngứa, nổi cục, có mụn nước, hay gặp ở đầu,mặt, cổ chân, cổ tay, khuỷu tay, đầu gối,
Pháp trị: khu phong dưỡng huyết nhuận táo
Bài thuốc: Kinh giới 12g, Thuyền thoái 6g, Phòng phong 12g, Ngưu bàng tử 12g, Thương truật 12g, Khổ sâm 12g, Địa phụ tử 12g, hoàng bá 6g, Bạch tiễn bì 12g, Tất lê 8g, Mẫu lệ nung 16g, Sinh địa, 12g, Huyền sâm 12g, Cát căn 12g, Chi tử 8g, Đại hoàng 6g, Xuyên quy 12g, Xích thược 12g, Cam thảo 6g
Thuốc ngâm: Kinh giới, Tô mộc, Đại hoàng lượng bằng nhau, nấu nước ngâm rửa làm mềm chỗ da bị xơ cứng và giảm ngứa nhanh