Bệnh ngoài da

Đại cương

Bệnh ngoài da là chỉ các triệu chứng bất thường ở ngoài da. Các biểu hiện thường thấy như: ngứa, đau, nóng rát, tê bì, ban chẩn, chảy nước vàng, nốt phỏng, khô da, da sần... Bệnh ngoài da thường xuất hiện bởi một hoặc nhiều triêu chứng trên kết hợp với yếu tố cơ địa như: can, thận, âm, dương, khí huyết, tân dịch suy giảm...

Để điều trị cần căn cứ vào giai đoạn bệnh và tiêu bản hoãn cấp mà chữa, cấp trị bản, mãn trị tiêu, khi cần phải phù chính khu tà

Về điều trị ngoài thuốc uống cần kết hợp thuốc tắm, rửa, ngâm, bôi, xông...

Nguyên nhân, Triệu chứng, Phép chữa

1. Do Phong:

Đặc tính của phong là di chuyển, biểu hiện lâm sàng là ngứa, gãi, lúc ngứa lúc không, bệnh có chu kỳ trong ngày hoặc bị theo mùa trong năm.

Phép trị: Khu phong

Thường dùng các thuốc: Phòng phong, Kinh giới, bạc hà, Ngưu bàng tử, Thuyền thoái, Bạch cương tàm, Toàn yết, Bạch chỉ v.v. để tán phong

"Trị phong tiên trị huyết", "Huyết hành phong tất diệt" khi dẹp phong cần thêm các thuốc bổ huyết và thuốc hoạt huyết như: Đương quy, Thục địa, Sinh địa, bạch thược, Xích thược, Xuyên khung, Đan sâm.v.v.

2. Do Nhiệt, do hoả:

Biểu hiện lâm sàng: là da vùng bệnh đỏ, nốt đỏ, quầng đỏ..., đỏ mà nóng rát là hoá hoả "Cực nhiệt sinh hoả".

Điều trị: cần thanh nhiệt tiêu độc, lương huyết

Các thuốc như: Kim ngân, Liên kiều, Bồ công anh, Cát căn, Chi tử, Mẫu đơn bì, Địa cốt bì, Đại hoàng, Cỏ nhọ nồi, Hoạt thạch, Thạch cao.v.v.

3. Do Thấp:

Triệu chứng: Nổi nốt phỏng, chảy nước vàng, phù nề v.v. là do thuỷ thấp đình trệ.

Cách trị: Thanh nhiệt táo thấp

Các vị thuốc thường dùng: Hoàng cầm, Hoàng bá, Hoàng liên, Khổ sâm, Tô mộc, Sà sàng, Thương truật. ý dỹ, Xa tiền v.v.

4. Do huyết táo:

Triệu chứng: da dày, da khô, thô ráp, nứt nẻ, tróc vảy, lông tóc khô rụng, móng chân - móng tay khô dễ vỡ.v.v.

Phép trị: Thanh nhiệt lương huyết

Các vị thuốc thường dùng: Sinh địa, Huyền sâm, Mạch môn, Thiên môn, Bách hợp, Cỏ nhọ nồi, Mẫu đơn bì, Xuyên quy, Câu kỷ, Thạch hộc...

5. Do Huyết ứ:

Biểu hiện lâm sàng: Ban chẩn, da dày nổi cục, nổi nốt sẩn,

Phép trị: Thông huyết hoá ứ

Các thuốc thường dùng: Đào nhân, Tạo giác thích, Nhũ hương, Một dược, Đia long, Xích thược, Đan sâm, Xuyên khung, Tam lang, Nga truật.v.v.

Lưu ý: Bệnh ngoài da thường kết hợp một hay nhiều triệu chứng trên với nhau, khi điều trị cần xem yếu tố nào nặng nhẹ "trọng khinh", "Hoãn cấp" để đối pháp lập phương cho chặt chẽ