Viêm họng hạt

A. Đại cương:

Theo đông y Viêm họng hạt còm gọi là Lạn Hầu Đơn Sa, lạn hầu sa, hầu tý. Vì vết thương lở loét, có những hạt nhỏ như cát, mầu đỏ.

B. Nguyên nhân:

Do cảm nhiễm khí dịch lệ, uế khí độc hoặc táo nhiệt gây nên.

Viêm họng có hai thể cấp tính và mạn tính. Viêm họng cấp tính nguyên nhân do ngoại cảm phong hàn kết hợp đàm nhiệt bên trong cơ thể mà gây bệnh; viêm họng mạn tính do đàm nhiệt lâu ngày tích tụ làm tổn thương phế âm mà gây bệnh. Sau đây là một số bài thuốc chữa bệnh viêm họng theo từng thể bệnh.

C. Phân loại thể bệnh và điều trị:

1. Viêm họng cấp tính:

Triệu chứng: Đau rát trong cổ họng, niêm mạc họng rất đỏ, sưng nề, ho từng cơn, có đờm nhầy, lúc đầu trắng, sau đặc có màu vàng. Người bệnh có thể sốt, nhức đầu, mệt mỏi.

Phương pháp chữa: sơ phong, thanh nhiệt, hóa đàm.

Có thể dùng một trong các bài thuốc:

Bài 1: Phòng phong 8g, Kinh giới 16g, thăng ma 12g, bạc hà 8g, kim ngân 20g, bách bộ 12g, cỏ nhọ nồi 8g, huyền sâm 12g, xạ can 10g, sinh địa 12g, tang bạch bì 16g.

Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần

Bài 2: Phòng phong 8g, Bạch chỉ 10g, kinh giới 12g, bạc hà 6g, ngưu bàng tử 12g, kim ngân 20g, cát cánh 10g, liên kiều 12g, cam thảo 6g, , sinh địa 12g, cương tàm 12g, huyền sâm 12g.

Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Bài 3: dùng bài Kinh Phòng Bại Độc Tán gia giảm

Khương hoạt + Kinh giới + Phòng phong có tác dụng tân ôn giải biểu, phát tán phong hàn; Độc hoạt ôn thông kinh lạc; Xuyên khung hoạt huyết, khu phong; Sài hồ giải cơ, thanh nhiệt; Bạc hà sơ tán phong nhiệt; Tiền hồ + Cát cánh thanh tuyên Phế khí; Chỉ xác khoan trung, lý khí; Phục linh lợi thấp

2. Viêm họng mạn tính:

Triệu chứng: Người bệnh có cảm giác vướng víu, ngứa rát thường xuyên trong họng; ho và khạc đờm quánh dính hoặc trắng nhầy (nhất là sáng sớm, khi ngủ dậy). Nhiều người bệnh do ngứa họng nên hay khậm khạc, gặng hắng. Niêm mạc họng có những điểm sung huyết màu đỏ nhạt, rải rác có những hạt lympho màu trắng (viêm họng hạt). Khi sức đề kháng của cơ thể bị giảm sút (do nhiễm virut, làm việc căng thẳng, thay đổi thời tiết), bệnh có thể nặng lên thành một đợt viêm họng cấp.

Phương pháp chữa: dưỡng âm thanh nhiệt, hóa đàm.

Có thể dùng một trong các bài thuốc sau:

Bài 1: Sinh địa 12g, huyền sâm 12g, sa sâm 12g, mạch môn 12g, tang bạch bì 12g, xạ can 6g,cát cánh 10g, hạnh nhân 10g, Sinh kỳ 16g, bạch chỉ 10g, xích thược 10g, cam thảo 6g.

Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Bài 2: sa sâm 16g, thiên hoa phấn 6g, hoàng cầm 12g, cát cánh 12g, tang bạch bì 12g, cam thảo 6g.

Nếu cổ họng có nhiều hạt lympho gia xạ can 8g. Họng khô rát gia thạch hộc 16g, huyền sâm 12g. Nếu đờm quánh dính, khó khạc ra được gia qua lâu 8g, bối mẫu 6g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Để phòng tránh viêm họng, hằng ngày cần:

- Súc họng bằng nước muối ấm mỗi tối trước khi đi ngủ, sau khi đánh răng để sát khuẩn họng và miệng.

- Ăn các thực phẩm thanh đạm, dễ tiêu hoá, cùng các thực phẩm chứa nhiều nước, mềm, có tác dụng thanh nhiệt. Nên ăn nhiều rau quả có chứa vitamin C và các thực phẩm giàu collagen và elastin như móng lợn, sữa, các loại đậu, gan động vật, thịt nạc… Uống nhiều nước, không nên uống nước chè quá đặc, hạn chế các thực phẩm gây kích thích như gừng, tỏi, ớt…

- Không hút thuốc, uống rượu.

- Thường xuyên mở cửa để không khí lưu thông.

- Không nên uống nước đá, đồ uống lạnh, tắm nước lạnh, ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp vì nóng lạnh đột ngột dễ gây viêm họng đỏ cấp.