فلکلور

کەلپور: کەلتور: فلکلور: ( تراث ) ( Culture)

           چیە کەلپور؟ کەلپور کومەکا بێدەرا یە ژگەلەک رەنگ وچورا : چیروکێت کورت ودرێژ سەر مروڤ وگەناوەر وبالندا، ترانە، ستران، سەرهاتی، بەند وگوتن، مەتەلوک ومامک ئو گەلەک جورێت دی. ئەڤە هەمی یێت دهاتین ڤە گهوازتن وئێکی یێ گەهاندیە یێ دی چ برەنگێ نڤێسینێ یان ب ئاخفتنێ. ئەڤ کەلتورێ ئەدەبی یێ خرانە ئو هەمی یێت بەشداربوین تێدا. ئەڤ فلکلورە هەمی رەنگێت سەر بوریا د دژیانیدا دەتە پێش چاڤ، ئەوا کەسەکێ تایبەت یان گشتی ئو لدەڤەرکێ یان لناڤ جڤاتەکا تایبەت کر بیت. چێدبیت جهێ راستیێ تێدا هەبیت ئو دبیت ئەفسانێ جهێ خو تێدا کربیت برەنگەکێ بەر فرەهو دیار.

جورێت کەلپوری : ئەڤەنە هندەکێت سەرەکی وبەرنیاس ل هەمی جیهانێ.

ستران ، لاڤژە ، سەرهاتی ، چیروک کورت ودرێژ ، گوت وگوتکێت پەریا ، گوتنێت مەزنا ، بەندێت پێشینان ، مەتەلوک ومامک ، پێڤە خاندن ئو گەلەک رەنگیت دی.

            سود وقازانج ژ کەلپوری : سودا سەرەکی ژ کەلپوری ئەوە گەهاندا سەربورەکا رەوشتی یە ، هندەک پێ زانینیت مفا پێش چاڤکەت ، ئو هندەک دەرسێت روژانە د ژیانێدا بەر هەف دکەت بو خەلکێ جڤاتێ دا بهایێ ژێ وەرگرن. بڤی رەنگی ئەڤە د هێتە بوراندن ژ پێشیا بو ئەڤێت دهێن. ئەڤ کەلتورێ هاتیە نڤێسێن یێ بویە کانیەک بو نڤێسەڤانا دا ئەوا وان دڤێت دیارکەن و بدەنە بەرچاڤێت مللەتی بشێوەکێ نەرخەیێ.

 ژ فلکلورێ کوردی

کچ و کورێ مامێ

هەرێ کورو، کورێ مامێ

خەنجەر زیڤو شولێ شامێ

من کورێ مامێ خو ڤییا

بو چی هەوە ئەز نە دامێ   

 کچ و کورێ مەتێ

هەرێ کورو کورێ مەتێ 

 خەنجەر زیڤو ل بەر قامەتێ

عەشق ئەڤینا من وتە

کەتە روژا حەشرو قیامەتێ

دەیکێت کورا و کچا

دەیکێت کورا

دەیکێت کورا د هورن

ب تورکی ل بابێت کورا د خورن

هەرن میسلێ ، کراسێت قەنا دیزی ب کرن

دەیکێت کچا

دەیکێت کچا د ژارن 

مێرهەمی دەما د گەل وان دقارن

ل ناڤ گارانێ جهور ل سەرڤە د بارن 

گورگ و گیانەوەر

گورگ دگەل میهێ

گورگ دبێژیت دەما میهێ د بینیت

من دڤێت ئەو مەهـ

ئەو مەها گەردەن بەهـ

دەما ئەز ل ئەردی دەم

جارەکێ دکەت ئەهـ

گورگ دگەل کەری

گورگ دبێژیت دەما کەری د بینیت: 

من دڤێت ئەو کەر

ئەو کەرێ گو‌ه چەپەر

هەکە مامێ بەلوی دبینیت

دزریت ئو هێڤە وەر

 گورگ دگەل بزنێ

گورگ دبێژیت دەما بزنێ د بینیت:

 من دڤێت ئەو بزن

ئەو بزنا شاخ مەزن

دەما پاتکێ لێ دگرم 

شڤان و سە دبەزن

گورگ دگەل ماهینێ 

گورگ دبێژیت دەما ماهینێ د بینیت:

من نە دڤێت ئەو ماهێن

ئەو ماهینا زک دوخین

دەما مامێ بەلوی دبینیت 

دکەتە ئار و پوخین

گورگ وشێر  

دەما گورگ شێری دبینیت وژبەردبەزیت و دبێژیت:

ل بایێ بەزێ من دیت: شەڤا رەش ، مێریا رەش ، ل شێڤا رەش

هرچ

ژنکەک چوبو ئاشی ، هرچەکا مێ کەتە درێکا وێدا ، ژترسادا گوتە هرچێ :

ئەزحورمەت و تو حورمەت 

رێکا من ب رێکا تە کەت 

ب خێر هەرە و ئەز ب سەلامەت

حەفتیار

ڤێ دبێژن بو حەفتیاری دا ژ کونێ ب دەرکەڤێت

حەفتیار خوش مێرە دەیناکەت

کابا لێ بسمن  دەیناکەت

کچا پاشای بو بینن دەیناکەت 

حەفتیارە خوش فەتارە

حەفتیارو ل بەر چاڤا دیارو

رویڤی

هەی رویڤی رویڤی

سەیبابو خودانو کویڤی

هەی رویڤی رویڤلتە

سەیبابو خودانو کویڤیلتە

حێشتر

 حێشترێ ، باری گرێ ، گولک لێ مرێ