Ang Alamat ng Sampung Datumg Borne
Ding Apulung Datu na ning Borneo
Iwinasiwas ng malakas na hangin ang kanilang layag. Taas- baba ang kanilang balangay sa laki ng alon. Gayon man, walang nakapigil sa matatapang na Malayo upang isulong ang kanilang paglalakbay, kahit pa sunog na ang lanilang balat sa init ng araw.
Batay sa alamat, sila ang sampung datu ng Borneo na tumakas upang maiwasan ang kalupitan ni Sultan Makatunaw. Dahil sa marubdob na kagustuhan nilang makapamuhay nang marangal, tumakas sila isang gabi, kasama ang kanilang pamilya. Walang makababatid sa kanila kung ano ang kahihitnatnan ng paglalakbay nila. Tiniis na lang nila na maglayag kahit may bantang panganib ang buhay nila, makahanap lang sila ng tirahan na kung saan malaya sila. Hangad nilang umunlad ang kanilang buhay sa pamumuno ni Datu Puti, ang pansiyam na datu, hanggang sa nakarating sila sa pulo ng Panay.
Narating nila ang bayan ng San Joaquin, sa Iloilo. Nakita nila ang likas na kayamanan sa lupang pangako. Ang Pilipinas noon ay hindi pa nahahati sa mga probinsya na tulad sa ngayon. Napagalaman ni Datu Puti na ang namumuno sa isla ng Panay na kung saan sila nanunuluyan ay si Marikudo.
Sya ay malit at matin, subaia tao. Pinupuri nam, malakas at maliks . lm galang siya ng lahat ng ga tay Pig kasai daman niya ang kanyang:
asawang si Maniwantian dahil sa kanyang kagandahan.
Ang mga tauhan ni Marikudo ay nabahal sa pagcating ni Datu Puti.
Inakal nlang masamang tao ang karian po pura Caron pa mar, buong
pusong sinalubong ni Marikudo ang mga ito pinaalam naman ni Dalu pur
sa pinuno n Panay na wala silang masiant sinasa sa kanila. Nais lamang
nilang makitira sa lugar na tinatawag nilang sinugbuhan.
Hindi na inisip na mabuting tauhan ni Marikudo na sabihing hayaan
nalang sila kung anuman ang pakayni Datu Puti. Sumasang-ayon naman
Kagad-agad si Marikudo na ibenta Kay Datu Puti ang lugar na gusto niyang bilhin. Kasunod nito y pinarangalan niya ang mga bagong dating sa isang kasiyahan. Pagkatapos ng salu-salo, pinaguusapan nina Datu Puti at Marikudon ang halagang pambayad ng Sinugbuhan.
Sa halagang tinuruan ni Datu Puti, sinabi ni Maniwantiwan na hindi mabubuo ang pagbibilihan nila kung hindi ipagkaloob sa kanya ni Pinangpangan ang kwintas na suot niya. Kaagad namang inalis ni Pinangpangan ang kwintas na suot niya at ibinigay kay Maniwantiwan
Sa oras ng iyon ay sumakamay ni Datu Puti ang pulo ng Panay. Si Marikudo naman ay tumungo na sa bundok at doon nanirahan. Ang mga kasama niya na sina Datu Lubay, Dumalugag, Padahinang, Dumangsol, Dumangsil, Bangkaya, at si Balensuela ay nagpasalamt naman sa kanilang diyos na si Bulalaw. Binago at pinaganda niya ang kanilang buhay.
Ang mga datu ng Panay ay nagtatayo na ng kanilang bagong bayan. Si Datu Puti at ang ibang datu na sina Balengsula at Dumangsol ay nagpunta sa Lizon. Nagtanim sila ng asawa niya sa lugar na kilala ngayon bilang Batagon. Nawiwili sa yaman ng lupa sina Balensuela at Dumangsol kaya tuluyan na silang nanirahan doon.
Tiniyak muna ni Datu Puti na matatag na ang kanilang kabuhayan bago sila ivanan. Natutua siyang iwanan ang dalawa at tumungo sa Sinugbunan upang kumustahin aman ang mga datung iniwan niya doon. Naging maunlad ang bayan ng lloilo at ang mga bagong nakatira doon. Nagtatag sila ng sarling pamahalaan. Nagkaroon din sila ng sariling pamahalaan. Nagkaroon Datiang masagana at mapayapang pamumuhay. Sa gayon, nagbalik si
Datu Puti sa Borneo. Dito natigil ang salaysay ukol sa kanya.
Samantala, inukay naman nina Balensuela at Dumangsol ang lupa na magana sa Bulkang Tal. Ang lawa na kinalalagyan ng bulkana ay naging Kaniana isda. Ayon a alamat labis ang kaatuaan ng dalawang datu sa.
Kanjang agandang kapalaran. Sabing mga tao, ang dalawang datu ang ay a lalinia lavang yong ng Bonbon. Batay parin sa alamat, nagmula dav a lina Balensyla an Bonbon. Batay pa rin sa altagan. Ko ang
kwento sa sampung datu na Borneo.