સર્ગ ૯  -  પ્રભુ પ્રીત 

સારાંશ : 

એક દિવસ જંગલમાં, લવ અને કુશ એક મા પક્ષીને તેના આંધળા બાળકોને ખવડાવતા જુએ છે. તેઓ સીતાને પૂછે છે, "શું આ નાના બાળકો જાણે છે કે તેમની માતા તેમને કેટલો પ્રેમ કરે છે?"

સીતા આ ક્ષણનો ઉપયોગ તેમને દૈવી પ્રેમ - નિઃસ્વાર્થ, અટલ અને સદા હાજર - ની વિભાવનાનો પરિચય કરાવવા માટે કરે છે. તે સમજાવે છે કે ભક્તિ ઘણા સ્વરૂપોમાં પ્રગટ થાય છે, અને દરેક સ્વરૂપ સાધકના હૃદયને અનુરૂપ હોય છે.

સીતા તેમને જ્ઞાન અને આત્મ-અનુભૂતિની ચક્રીય યાત્રા વિશે કહીને તેમની સમજણનો વિસ્તાર કરે છે જે શાશ્વત શાસ્ત્રોક્ત જ્ઞાન તરફ દોરી જાય છે. આ પવિત્ર ગ્રંથો સત્ય શોધનારાઓ માટે માર્ગદર્શક પ્રકાશ તરીકે સેવા આપે છે.

ઊંડાણપૂર્વક પ્રભાવિત, જોડિયા બાળકો તેના શબ્દો પર ચિંતન કરે છે અને દૈવી સત્યની નવી સમજ મેળવે છે.

જોડ પદ્યાંશ  

એક દિવસ સીતામાઁએ જોઇ 

પુત્રોના મુખ પર ચિંતા-રેખા 

સામે નાનુ પક્ષી હતુ પડેલુ 

વૃક્ષથી નીચે આવી પડેલું || ૧ ||

ગબડીને નીચે પડતાં 

તેની માઁ આવી પાંખોને ફડફડાવતી 

એની ચાંચમાં હતો એક દાણો 

નાના બચ્ચાને ખવડાવવા ।। ૨ ।।

અંજલી આપવા લવ-જળ લાવ્યો 

પંખી ચાંચ પર બે ટીપા મૂક્યા 

માઁ પંખી સહન કરવી 

ચૂં ચૂં કરી શોર મચાવતી ॥ ૩ ||

પંખી માઁનો અનુરાગ નિહાળી 

પૂછે લવ-કુશ વિસ્મીત થઇ 

નાના બચ્ચાની બંધ છે આંખે 

માઁની મમતા તે કેવી સમજે ।। ૪ ।।

પ્રશ્ન સાંભળી સીતા મલકાઇ 

બેઉને પોતાની પાસ બેસાડી લઇ 

પ્રભુનો સ્નેહ એમને સમજાવ્યો 

મીઠું સરળ ગીતમા સમજાવ્યો ।। ૫ ।।

ગીત ૧ || પ્રભુનો પ્રેમ ||

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ : 

આખો મીંચી સુતેલા 

પાંખડીના નાના નાના પક્ષીઓને 

એમના માત-પિતા દાણા ખવડાવે 

અને જીવન આપે સ્વ-અંશને ॥ ૧ ॥

બાળકો પણ નથી સમજતા 

તે સમય સુધી માઁ ની મમતા 

ઉમર, બુધ્ધી અને દષ્ટિથી પરિપક્વ ના થાય ત્યાં સુધી ।। ૨ ।।

આવુ જ પ્રેમ અણમોલ 

પ્રભુ બધા સાથે નિભાવે છે 

ભક્તિ અને જ્ઞાન દ્વારા જ 

પ્રભુ પ્રેમ સમજવામાં આવે છે ॥ ૩ ॥

ગીત ૨ ।। પ્રભુની પ્રીત અપાર ।।

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ : 

છે અનેક રૂપ પ્રભુ પ્રીતના 

રૂપ અનેક પ્રીતના...

કોઇ કહે ભ્રતાર કોઇ કહે ભૈયા 

કોઇ કહે પ્રિયજન કોઇ પિતા-માતા ।। ૧ ।।

સૌનો ચિત્ત ચોર છે રામ 

પ્રીતના રૂપ એના અનામ ।। ૨ ।।

ગીત ૩ ।। મનઃ શાંતિ ।।

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ :

પ્રભુની પ્રીત, સાંભળો મારા સાંઇ 

નથી આવતી શબ્દોથી 

પ્રભુથી પ્રીત ત્યારે થાય 

મનમાં જ્યારે શાંતિ છવાય ॥ ૧ ॥

ગીત ૪ ।। એકરૂપ ।।

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ : 

લે છે ભક્ત પ્રભુનુ નામ જ્યારે 

હરિનું રૂપ સ્ફુરે છે મનમાં ત્યારે 

દૂધ અને જલ સમાવે કણ કણ મા 

બીજુ રૂપ ના રહે તન-મનમાં ।। ૧ ।।

ગીત ૫ || ગંગા માતાના ખોળામાંથી || 

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ:-

ગંગા માતાના ખોળામાંથી

વાદળો ઉંચા આવ્યા I

બારીઓમાંથી પવન ફૂંકાયો

તે વિદેશી ભૂમિ સુધી પહોંચ્યો. ॥૧॥

ઢોલ વાગે ડમ-ડમ,  

ભક્તો નમન કરે I

માતા, દયા કરો

આપણી ભૂમિ પર આવો. ॥૨॥

વાદળોનો વરસાદ

મનને ફળદાયી બનાવી I

ચાતકની તરસ છીપાય 

ક્યાંક દરિયાઈ છીપમાં મોતી ઉભરાય  . ॥૩॥

આવી પ્રભુ-પ્રીત જાણો,

તે દરેક જીવનમાં સુગંધિત I

ક્યાંક યોગી, ક્યાંક રાજા, 

તે ભક્તો ના  મિત્ર  ॥૪॥

ગીત ૬ ।। દિવ્ય ગ્રંથ ।।

(આત્મજ્ઞાન પ્રવાસ ચક્ર) 

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ : 

સ્વર શબ્દ થયા વિલીન મનમાં ,

મન સમાયું પછી આત્મામાં 

આત્માનું વિસર્જન ચૈતન્યમાં *

આજ બ્રહ્મરૂપ જાણવું II ૧ II

ઈશ ચૈતન્યની પ્રેરણા આત્મામાં  ,

આત્મા ફણગા ઉગાડે મનમાં 

મનમાં ખીલે શબ્દો સાત્વિક 

આજ આત્મજ્ઞાનનો દિવ્ય ગ્રંથ 

ટીપ:  * સંદર્ભ સર્ગ ૭ - ૐકાર ધ્યાન 

ગીત ૭ II ગ્રંથ છે ગુરુ II 

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ : 

મનમાં ભક્તિ શ્રીની 

તમારે શક્તિ રાખવી 

ક્યારે ના ઓછી થાય 

એમ ક્રિયા કરવી  II ૧ II

મહાન કાર્યો તમારે હાથે 

થાય કોટી કોટી 

ના આવે વિઘ્ન ક્યાંય 

એવો બધાનો સાથ II ૨ II 

ઘણું પ્રાપ્ત કરીને 

આળસ નહિ રાખવું 

સતત ચાલતા રહો 

સત્કર્મ ના માર્ગે  II ૩ II

ઘણી શોધ પછી 

જો ગુરુ ના મળે 

માનો ગ્રંથ છે ગુરુ 

છે ગુરુશક્તિ એમાં  II ૪ II

પ્રાપ્ત સહજ થાવ 

ભક્તિ પ્રભુની 

નાના મોટાને 

શક્તિ લોકોની  II ૫ II 

હંમેશા સત્ય આવું 

મનમાં રાખવું 

પરમાર્થની ધૂણી 

રહેવા દ્યો ધ્યાનમાં II ૬ II 

ગીત ૮ ।।  હરિ ગીતનું સાચુ રૂપ ।।

લવ-કુશ ઉવાચ : 

જાણ્યું મેં હરિનું સાચું રૂપ આજે 

મારા મનમાં તો એ સ્વામી બિરાજે... ।। ટેક ||

ખળખળાટ કરે નદી ચંચળ 

પવન જેવુ લહેરાય મન 

પ્રેમ-સાગર નજીક જતા 

થાય એવો અનુભવ ।॥ ૧ ॥

હર પળ તારૂ નામ સ્મરું 

તન-મનથી પ્રભુ નામ ભજુ 

મનમાં શાંતિ જ્યારે છવાય 

તે હૃદય માં સ્થાપિત થાય ।। ૨ ।।

ગીત ૯ ।। પરમેશ્વરનું પ્રેમભર્યુ મૂળ સ્વરૂપ ।।

શ્રી સીતા માતા ઉવાચ : 

પરમેશ્વરનું મૂળ રૂપ 

છે નિર્મળ પ્રેમનું સ્વરૂપ 

હોય છે ગુરુ પૂનમના ચંદ્ર જેવા નિર્મળ 

પવિત્ર, શીતલ અને ઉજ્જવળ ॥ ૧ ॥

આ જીવન છે ઘનઘોર વન 

જ્યાં છવાયો, નિગુઢ તમ 

છે જીવનમાં સર્વત્ર વ્યાપ્ત 

સુખ દુઃખ ની વિવિધ બાધાથી યુક્ત ।। ૨ ।।

ઘનઘોર રાત્રી જ્યારે વનમાં છવાય 

માનવને ભીંસવા મથે અનેક રૂપે 

કામ, ક્રોધ, મદ, મોહ અને મત્સર 

વિકાર રૂપી પશુ મળે અવાર-નવાર ॥ ૩ ॥

પાંચ વિકારોના છે હિંસક રૂપ 

માનવને ભીંસવા મથે બહુરૂપ 

એવે સમયે જે હોય ભક્ત 

પ્રભુ શરણની ઇચ્છા કરે વ્યક્ત ।। ૪ ।।

વૃક્ષોથી છવાઇ ઠેર ઠેર 

પ્રભુરૂપ ચાંદની ફેલાય સર્વત્ર 

નિર્મળ ચાંદની જ્યોત થી  થી દૂર થાય અંધારુ માર્ગથી ।। ૫ ||

જમાતથી

કર્તવ્ય હોય છે ભક્તનું ત્યારે 

પ્રભુ રૂપી જ્યોત ને પકડી  લે ત્યારે 

પ્રભુથી માર્ગદર્શન પ્રાપ્ત કરે 

અને જીવન વન પાર કરે       ।। ૬ ।।

પ્રભુરૂપી બુદ્ધિને જાણે 

શ્રધ્ધાપૂર્વક પ્રભુને માને 

એનો જ સદા સહારો લે 

અજ્ઞાનના વનમાંથી બહાર આવે ॥ ૭ ॥

નિર્મળ શીતલ શુભ્ર ચાંદનીમાં 

મન પોતાનું રમાવે 

સર્વવ્યાપી પ્રભુને મેળવી લે 

તેમાં પોતાને પૂર્ણ સમાવી લે ।। ૮ ।।

ગીત ૧૦ ।। પરમેશ્વરની અનુભૂતિ ।।

લવ-કુશ ઉવાચ : 

આકાશમાં વિજળી ચમકી 

તેનાપર જ્યારે દ્રષ્ટિ નાખી 

દૃષ્ય લાગ્યુ દેખાવા 

મસ્તકમાં ।। ૧ ।।

આખો માંડી જ્યારે બેઠા 

મનમાં થયો સહજ ગુણગુણાટ 

આનંદ પામ્યો વાદ્યો વિના 

અંતર્મન માં ।। ૨ ।।

નિદ્રામગ્ન થયો 

આકાશમા ઉડી ગયો 

રમ્યો પોતે વિજળીથી 

વિના પંખોથી |॥ ૩ ||

આવા જાગૃત, સ્વપ્ન, સુષુપ્ત 

નયન, ધ્યાન, મનામા સુપ્ત 

જીવનસત્ત્વ અનુભવ કર્યો 

થોડી-ઘણી માત્રામા ।। ૪ ।।

આ બધાથી હોય જો દૂર 

જ્યારે  મન નિર્મલ ગંગા જેવુ બનશે 

પરમેશ્વરની અનુભૂતિ થશે 

અનહદ નાદમાં ।। ૫ ॥

ગીત ૧૧ ।। અનંત વિભૂતિ ।।

લવ-કુશ ઉવાચ : 

અકાળ અસીમ, અખંડ, અભેદ્ય 

અગાધ, અમેય, અલિપ્ત, અચિંત્ય 

આવી આ શક્તિ અનંત વિભૂતિ 

મન હોય જાગૃત તો થાય અનુભૂતિ ।। ૧ ।।

ઇતિ શ્રી સીતા શક્તિ કાવ્ય સર્ગ ૯ 

શુભં ભવતું । ૐ શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ ।।