ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΝΗΣΤΕΥΟΥΜΕ;

    Θα ειπούν οι πιστοί: Τί ερώτημα είναι αυτό; Το ότι πρέπει να νηστεύουμε είναι από τα αυτονόητα και δεν επιτρέπεται να τίθεται τέτοιο ερώτημα.

    Ναι, το καθήκον της νηστείας είναι από τα αυτονόητα. 'Αλλ' είναι από τα αυτονόητα για τους πιστούς, τους αληθινούς χριστιανούς, όχι και για τους κατ' όνομα χριστιανούς, τους κοσμικούς, και μάλιστα τούς γαστρίμαργους και λαίμαργους, «ών ό Θεός ή κοιλία» (Φιλιπ. γ' 19). Κατ' όνομα χριστιανοί και ιδίως κοιλιόδουλοι ερωτούν τούς πιστούς: Που βρήκατε τη νηστεία; Τη νηστεία, λέ­γουν, όρισαν οι παπάδες, για να μη τρώγει ό λαός και να περισσεύουν υλικά αγαθά, για να τρώγουν αυτοί! Παρερμηνεύοντας μάλιστα ένα λό­γο του Χριστού λέγουν, ότι τα εισ­ερχόμενα δεν βλάπτουν, τα εξερχό­μενα βλάπτουν. Και συμφώνως προς τις αντιλήψεις τους δεν τη­ρούν τις νηστείες της Εκκλησίας. Πολλοί απ' αυτούς και τη Μεγάλη Παρασκευή και το Μέγα Σάββατο κρεοφαγούν σαν τα σαρκοβόρα θη­ρία!

Στο ερώτημα των κοιλιόδουλων, «Πού βρήκατε τη νηστεία;», οι συν­ειδητοί χριστιανοί απαντούν: Στο θεόπνευστο κείμενο της Θρησκείας μας, την Αγία Γραφή, εκεί βρήκαμε τη νηστεία. Αναφέρουμε μερικά μό­νο διδάγματα και παραδείγματα νη­στείας από την Αγία Γραφή.

    Ό Κύριος έδωσε στους πρωτο­πλάστους την εντολή να μη φάγουν από ένα δένδρο του παραδείσου. Και απείλησε, αν παραβούν την εντολή, θάνατο (Γεν. 6' 16-17). Αυτή ή εντολή του Θεού ήταν εντολή νη­στείας. Και όπως παρατηρεί ό Μέ­γας Βασίλειος, συμφώνως προς αυτή την εντολή ή νηστεία είναι συνηλικιώτις του ανθρώπου. Τόσο αρ­χαία ή νηστεία, όσο αρχαίο το αν­θρώπινο γένος. Ή δε παράβαση ε­κείνης της νηστείας επέφερε το θά­νατο, πρώτα τον πνευματικό και έπειτα τον σωματικό.

    Ό Μωυσής και κατά τις δύο ανα­βάσεις του στο όρος Σινά νήστευσε τελείως και έτσι αξιώθηκε να παρα­λαβή από το Θεό τις δέκα εντολές (Δευτ. θ' 9, 18. Βλέπε και Έξόδ. λδ' 28).

    Για την ήμερα του Εξιλασμού, πού συμβόλιζε τη δική μας Μεγάλη Παρασκευή, ό Θεός διέταξε ταπείνωση των ψυχών διά νηστείας. Ό δε παραβάτης θα εξολοθρευόταν από το λαό διά θανάτου (Λευϊτ. κγ' 27, 29. Βλέπε και ιστ' 29 και Άριθ. κθ' 7).

    «Τάδε λέγει Κύριος παντοκρά­τωρ* νηστεία ή τετράς και νηστεία ή πέμπτη καί νηστεία ή εβδόμη και νη­στεία ή δεκάτη έσονται τω οίκω Ιού­δα εις χαράν καί εύφροσύνην και εις έορτάς άγαθάς» (Ζαχ. η' 19. Πρβλ. ζ' 5). Απ' αυτό το χωρίο σα­φώς φαίνεται, ότι οι Εβραίοι είχαν τακτές νηστείες

«Και ήγετο έν τω Πνεύματι εις την έρημον ημέρας τέσσαρακοντα πειραζόμενος υπό του Διαβόλου, και  ούκ έφαγεν ουδέν έν ταίς ήμέραις έκείναις» (Λουκ. δ' 1-2. Βλέπε και Ματθ. δ' 2). Καίτοι ό Χριστός δεν είχε ανάγκη νηστείας, νήστευσε τελείως επί σαράντα ήμε­ρες για να διόρθωση το πταίσμα των πρωτοπλάστων και να μας διδάξει να νηστεύουμε και εμείς, μάλι­στα προς αντιμετώπιση των πειρα­σμών.

    Στην επί του Όρους  Ομιλία του ό Κύριος περιέλαβε και τη νηστεία. Και δίδαξε να γίνεται χωρίς επίδειξη, όχι όπως γινόταν από τους υπο­κριτές (Ματθ. στ' 16-18).

«Έλεύσονται  ήμέραι, όταν άπαρθή απ' αυτών ό νυμφίος, και τότε νηστεύσουσιν», είπε για τους μα­θητές του ό νυμφίος των ψυχών ό Χριστός (Ματθ. θ' 15. Βλέπε και Μάρκ. 6' 19-20 και Λουκ. ε' 34-35). Οι άνθρωποι τού Χρίστου νηστεύ­ουν προς τιμήν του Χρίστου.

    Ή νηστεία, λοιπόν, είναι κατοχυρωμένη από την Αγία Γραφή. Άλλα που αφήνει ό Διάβολος να διαβά­σουν οι άνθρωποι την Αγία Γραφή; Ολίγοι, πάρα πολύ ολίγοι, έχουν την αγία συνήθεια να διαβάζουν την Αγία Γραφή.

Ή νηστεία έχει πολλαπλή σημα­σία.

Ό Χριστιανισμός είναι Θρησκεία θυσιών. Ή δε νηστεία είναι μία από τις θυσίες, πού απαιτεί ό Θεός από τους οπαδούς της Θρησκείας του.

    Ό νηστεύων κάνει θυσία, διότι στε­ρεί τον εαυτό του από ορισμένες γευστικές και ελκυστικές τροφές, των οποίων ορέγεται.

    Στην Καινή Διαθήκη ή νηστεία λαμβάνει χριστοκεντρικό χαρα­κτήρα. Οι χριστιανοί νηστεύουμε, όπως ήδη είπαμε, προς τιμήν του Χριστού. Ειδικώς δε την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή και τη Με­γάλη Εβδομάδα νηστεύουμε πενθούντες για τα σεπτά πάθη, τα ό­ποια υπέστη για μας ό Χριστός (Μάρκ. 6' 19-20, ιστ' 10).

    Η νηστεία είναι αρετή ταπεινώσεως· ταπεινώνει τη σάρκα, ή οποία με το πάθος της γαστριμαργίας επ­αναστατεί κατά του πνεύματος.

    Ή νηστεία είναι όπλο καταπολε­μήσεως των σαρκικών πειρασμών και κατευνασμού των σαρκικών παθών.

    Η νηστεία είναι πένθος για τις α­μαρτίες μας.

    Ή νηστεία δημιουργεί στον άν­θρωπο καλή ψυχική διάθεση, και ι­δίως διάθεση για προσευχή.

    Ή νηστεία συντελεί σε οικονο­μία προς άσκηση ελεημοσύνης. Νηστεύσωμεν, ίνα έλεήσωμεν, έλεγαν οι πρώτοι χριστιανοί.

    Ή νηστεία καταπολεμεί τον Διά­βολο και εκβάλλει δαιμόνια. Για ιδι­αιτέρως ισχυρά δαιμόνια ό Χριστός είπε: «Τούτο το γένος ούκ εκπο­ρεύεται, εί μη έν προσευχή και νηστεία» (Ματθ. ιζ' 21).

Με τη νηστεία ό άνθρωπος προσφέρει ύλη και λαμβάνει πνεύ­μα, λαμβάνει ουράνια χαρίσματα. Για τον χαρισματούχο άγιο ή Εκ­κλησία λέγει: «Νηστεία, αγρυπνία, προσευχή ουράνια χαρίσματα λα­βών».

    Ή νηστεία ωφελεί και στην υ­γεία. Οι πολλές ζωικές και λιπαρές τροφές επιβαρύνουν και καταστρέ­φουν την υγεία. Για μας τούς αν­θρώπους της καταναλωτικής κοι­νωνίας είπε κάποιος, ότι σκάβουμε τον τάφο μας με τα κουτάλια και με τα πηρούνια. Με τη νηστεία αποτο­ξινώνεται ό οργανισμός, προλαμ­βάνονται ασθένειες και θεραπεύ­ονται ασθένειες.

Ή νηστεία δεν έχει καλά αποτε­λέσματα μόνο σ' αυτή τη ζωή. Έχει και ανταμοιβή στον ουρανό (Ματθ. στ'19).

Εδείχθη, ότι ή νηστεία είναι δί­δαγμα της Γραφής, εντολή Θεού, θεσμός ιερός. Εδείχθη επίσης, ότι ή σημασία της νηστείας είναι πολ­λαπλή και πολύ σπουδαία. Είναι δε προς το συμφέρον μας ή νηστεία και για την παρούσα ζωή και για τη μέλλουσα. Και γι' αυτούς τούς λό­γους στα θρησκευτικά μας καθή­κοντα είναι και το καθήκον να νηστεύουμε.

Αλλά στο σημείο τούτο πρέπει να παρατηρηθεί, ότι, όπως άλλα πράγματα, έτσι και ή νηστεία πρέ­πει να γίνεται με διάκριση. Όλοι οι οργανισμοί δεν έχουν την ιδία δύναμη. Άλλοι οργανισμοί είναι ισχυ­ροί και άλλοι είναι αδύνατοι. Γι' αυτό άλλοι δύνανται να νηστεύουν αυστηρώς και άλλοι επιεικώς. Νη­στεία το κατά δύναμιν, λέγουν οι Πατέρες. Υπάρχουν δε και περι­πτώσεις ασθενειών, οι όποιες δεν επιτρέπουν νηστεία. Και αν σ' αυ­τές τις περιπτώσεις επιμένει κανείς να νηστεύει, αμαρτάνει.

    Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί, ότι μερικοί, προκειμένου να κοινωνήσει ό άνθρωπος την Κυριακή, ισχυρίζονται, ότι το Σάββατο πρέ­πει να νηστεύσει. Άλλ' αυτός ό ι­σχυρισμός δεν είναι ορθός. Ή Θεία Κοινωνία είναι άσχετη προς τη νη­στεία. Οι πρώτοι χριστιανοί κοινω­νούσαν και καθημερινώς (Πράξ. β' 46). Αλλά βεβαίως δεν νήστευαν και καθημερινώς. Ώς προς το Σάβ­βατο ειδικώς, υπάρχει ό ξδ' Κανών των Αγίων Αποστόλων, συμφώνως δε προς αυτόν τον Κανόνα, όποιος θεωρεί το Σάββατο ήμερα νηστεί­ας, έκτος του Μεγάλου Σαββάτου, εάν είναι κληρικός καθαιρείται, και εάν είναι λαϊκός αφορίζεται.

Πρέπει τέλος να λεχθεί και τού­το: Όταν νηστεύουμε, να μη γινώμεθα κατηφείς και σκυθρωποί, αλλά να αίσθανώμεθα χαρά (Ζαχ. η' 19).(Από τον «ΣΤΑΥΡΟ»)

 
ΝΗΣΤΕΙΑ-ΑΓΑΠΗ

       Πολλά θα μπορούσαν να λεχθούν για το αληθινό, το πνευματικό νόημα της νηστείας, για νά είναι ευάρεστη στον Θεό. Για νά αποτελεί νικηφόρο πνευματικό άθλημα για τον αγω­νιστή Χριστιανό. Άλλωστε στον αγώνα της νηστείας δεν καλούνται μόνον οι υγιείς, οι ισχυρές σωματικές κράσεις. Καλούνται όλοι ανεξαιρέτως οι πιστοί και εκείνοι που εμποδίζονται για λόγους υγείας. Και αυτοί μπορούν και προσκαλούνται από την Εκκλη­σία του Χρίστου νά «άναζωσθούν τόν καλόν της νη­στείας αγώνα». Εφόσον και αυτοί μπορούν νά νηστεύσουν με ποικίλους άλλους τρόπους.

Ιδιαίτερα ή εκ ψυχής συγχώρηση, ή μεγαλοκαρδία, το νά μην κρατάει ο Χριστιανός κακία, αντιπά­θεια στην καρδιά του. Νά μην καλλιεργεί και συντηρεί το μίσος στην ψυχή του. Νά μην είναι εύκολος στις κατηγορίες -είτε ο ίδιος τις λέει είτε από άλλους τις ακούει- για τον συνάνθρωπο του. Όλα αυτά είναι από τις βασικές προϋποθέσεις της ευπρόσδεκτης στον Θεό νηστείας. Γιατί όλα αυτά στηρίζονται στην πρώ­τη και μεγάλη εντολή της αγάπης. Και χωρίς αγάπη όχι μόνο δεν μπορούμε νά μιλάμε για νηστεία, αλλά ούτε για χριστιανική ιδιότητα. Δεν υπάρχει καν στοι­χειώδης πνευματική ζωή. Την αλήθεια αυτή παρου­σιάζει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:

    «Αν σού πω: "νήστεψε", θα μου προβάλλεις πολλές φορές την σωματική σου αδυναμία. "Αν σου πω: "δώσε στους φτωχούς", θα μου προφασιστείς τα βάρη τα οικογενειακά, την οικονομική σου στενότη­τα. "Αν σον πω: "σύχναζε σε κηρύγματα και συναν­τήσεις θρησκευτικές", θα μου προβάλλεις τις επαγ­γελματικές σου υποχρεώσεις, τις τόσες βιοτικές σου φροντίδες. Αν σόυ πω: "παρακολούθησε με προσο­χή το κήρυγμα, για νά νιώσεις τη δύναμη της διδα­σκαλίας", θα προβάλλεις την έλλειψη πολλής μορφώ­σεως. Αν σου πω: "διόρθωσε τον γείτονα σου", απαν­τάς πώς αυτός δεν ακούει. Πολλές φορές, πού προσ­πάθησα νά του μιλήσω, με περιφρόνησε. Κρύες προ­φάσεις βέβαια όλα αυτά. Αλλά όμως έχεις επί τέ­λους κάποια πρόφαση γι' αυτές τις παραβάσεις.

»Αν όμως σου πω: "άφησε το μίσος", τι από όλα αυτά μπορείς νά επικαλεστείς; Ούτε αδυναμία φυσικά σωματική ούτε φτώχεια ούτε αμάθεια ούτε μέριμνες και φροντίδες ούτε τίποτε άλλο έχεις νά προφασιστείς. Γι αυτό είναι και ασυγχώρητη περισ­σότερο από οποιαδήποτε άλλη αυτή ή αμαρτία σου. Πώς θα μπόρεσης νά ύψωσης τα χέρια σου στον ου­ρανό; Πώς θα κίνησης την γλώσσα; Πώς θα ζήτησης συγχώρηση; Κι αν ακόμα θέλει ο θεός νά αφήσει τις αμαρτίες σου, δεν τον αφήνεις εσύ ο ίδιος, όταν δεν συγχωρείς τα λάθη του συνδούλου σου».

Γιατί κάνουμε λόγο περί νηστείας; Μήπως γιατί μπήκαμε στην περίοδο της Τεσσαρακοστής των Χριστουγέννων; Θα ήταν λάθος νά δούμε την νηστεία μονάχα ως υπόθεση μιας περιόδου ή μερικών ήμερων του έτους. Ή νηστεία, ως πνευματικός αγώνας, ως αυτοκυριαρ­χία, ως άσκηση πρέπει νά είναι καθημερινό μας μέ­λημα. Όχι μονάχα υπόθεση Τετάρτης και Παρα­σκευής ή Σαρακοστής, άλλά ρυθμιστής ζωής.

Διερωτηθήκαμε, επί παραδείγματι, ποια θέση έχει ή αυτοκυριαρχία στην αγωγή μέσα στην οικογέ­νεια μας; Εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας στην αυτο­συγκράτηση, στην αυτοπειθαρχία, στην εγκράτεια, για νά αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις πού δέχονται μέσα κι έξω από το σπίτι; Τα εμπνέουμε με το παρά­δειγμα μας, για νά λένε «όχι» στις ατέλειωτες απαι­τήσεις, στην λαιμαργία ή στην σπατάλη ή σε μία ακα­τάλληλη εκπομπή, σ' ένα όχι καλό βιβλίο, για νά μπο­ρέσουν νά αντισταθούν και ατούς άλλους πειρασμούς της αμαρτίας; Τα γυμνάζουμε στο σώμα. Τα ασκού­με και στην ψυχή; 'Ή ικανοποιούμε κάθε τους επιθυ­μία, χωρίς πραγματική ανάγκη και διαμορφώνουμε τύπους εγωιστικούς, απαιτητικούς, ανίκανους αύριο νά επιβληθούν στον εαυτό τους, νά μην παρασυρθούν από το ρεύμα, νά αντιμετωπίζουν υπεύθυνα την ζωή; Τα ίδια ερωτήματα θα έπρεπε νά απευθύνουμε και στον εαυτό μας, ιδιαίτερα οι γονείς και όσοι ασκούν έργο αγωγής. Νά γιατί λέμε, πώς ή νηστεία δεν είναι απηρχαιωμένη συνήθεια. Είναι σύγχρονη απαίτηση, αγώνας πάντα επίκαιρος και δυναμικός, για νά υπερ­νίκηση ο άνθρωπος τα τυραννικά δεσμά πού του χαλ­κεύει ή σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία. «Το στάδιον τών αρετών ήνέωκται» ή μάλλον είναι πάντοτε ανοιχτό. «Οι βουλόμενοι άθλήσαι εισέλθετε».

 (Από την "ΖΩΗ")

 Η ΝΗΣΤΕΙΑ

  Με την χάρη του Κυρίου μας πλη­σιάσαμε και φέτος την Μεγάλη Τεσ­σαρακοστή. Και ή περίοδος αύτη, εί­ναι μία ιερή περίοδος πνευματικών αγώνων, μετανοίας και νηστείας.

Γιατί νά νηστεύουμε;

   Ασφαλώς όχι για νά φανούμε στους ανθρώπους, ότι νηστεύουμε. Ό Κύριος μας. πριν αρχίσει τη δη­μόσια δράση του. νήστεψε σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες. Ή νηστεία αύτη πού έκανε, έδωσε αφορμή στον Σατανά για νά τον πειράξει. Παρόμοια και μες. ας έτοιμαζώμαστε και ας προγυμναζόμαστε στους αγώνες εναντίον των πνευμα­τικών αντιπάλων. Σε μία αμφίβολη πολεμική συμ­πλοκή, τονίζει ο Μ. Βασίλειος, ή πα­ρουσία συμμάχου στο πλευρό ενός εμπολέμου, προκαλεί την ήττα του άλλου. Το πνεύμα και ή σάρκα βρί­σκονται σε εμπόλεμη κατάσταση. Με ποιόν θα συμμαχήσεις; "Αν συμμαχήσεις με τη σάρκα θα εξασθένηση το πνεύμα. Ενώ αν συμμαχήσεις με το πνεύμα θα υποδούλωσης τη σάρκα. Εφ' όσον λοιπόν θέλεις νά ισχυρο­ποίησης το πνεύμα σου, δάμασε τη σάρκα με τη νηστεία.

     Με τη νηστεία δείχνουμε τον σε­βασμό και την υπακοή στον Δημιουρ­γό και Κύριο μας. Γιατί ή πρώτη εντολή πού έδωσε στους πρωτοπλά­στους, τον "Αδάμ και την Εύα. ήταν εντολή νηστείας.

  Μέσα στον αληθινό σκοπό της νηστείας υπάρχει ή αγάπη. Ή αγάπη μας πρώτα-πρώτα για τον Χριστό. Γιατί τηρούμε το λόγο πού μας είπε: «"Όταν άπαρθή ό νυμφίος, τότε (οί μαθηταί μου) νηστεύσουσι» (Ματθ. θ' 15). Ό άγιος Μάξιμος ο ομολογητής σημειώνει: «Όποιος αγαπά τον Θεό, ζει αγγελικό βίο στη γη. Γι αυτό νηστεύει και αγρυπνεί, ψάλλει και προσεύχεται και πάντοτε σκέπτεται καλά για όλους τους ανθρώπους». Αλλά νηστεύουμε από αγάπη για τούς φτωχούς, τούς ελαχίστους αδελ­φούς του Χριστού μας. Δεν τρώμε κρέας σαράντα μέρες π.χ. άλλά απλούστερα φαγητά και τα χρήματα πού εξοικονομούμε τα δίνουμε σε μία φτωχή οικογένεια.

     Ακόμα νηστεύουμε γιατί διδαχθή­καμε από τον Κύριο μας ότι: «Τούτο το γένος (των δαιμονίων) ούκ εκπο­ρεύεται εί μή έν προσευχή και νηστεία» (Ματθ. ιζ' 21). Ή νηστεία λοιπόν διώ­χνει τα δαιμόνια των παθών πού κυ­ριεύουν και πολεμούν τη σάρκα μας και μολύνουν την ψυχή μας. Είναι για μας ή νηστεία όπλο και φάρμακο.Είναι πράγματι και πολύτιμο φάρ­μακο ή νηστεία, γιατί προφυλάσσει και θεραπεύει την αρρώστια τής ψυ­χής και του σώματος. Ή γαστριμαργία, ή καταστρεπτική αυτή πολυφα­γία, αποχαυνώνει τον άνθρωπο και βλάπτει ανεπανόρθωτα την  υγεία του.

  Ή νηστεία, λοιπόν, είναι ένα από τα μέσα. για να κατασιγάσουν τα πάθη. Επειδή υποβάλλει σε εκούσιες στερήσεις δοκιμάζει την ηθική δύνα­μη και δαμάζει τα άτακτα σκιρτήμα­τα τής σάρκας. Ό απόστολος Παύλος κάνει λόγο για τη χαλιναγώγηση του σώματος και των επιθυμιών. «Ύποπιάζω μου τό σώμα και δουλαγωγώ μήπως άλ­λοις κηρύξας, αυτός αδόκιμος γένο­μαι» (Α' Κορινθ. θ' 27).Γυμνάζω, λέει, το σώμα μου και το υποβάλλω σε στερήσεις, μήπως και άλλοι, στους οποίους έκήρυξα, βρα­βευθούν και εγώ αποδοκιμασθώ.

       Πόσο ρεαλιστική και βαθιά ψυχο­λογημένη και ή παρατήρηση ενός ασκητού, πού έζησε τον πέμπτο αιώ­να: «Θα ρωτήσει κανείς από αυτούς, πού βαριούνται τη νηστεία: Είναι αμαρτία ή χρησιμοποίηση τής τρο­φής: Ασφαλώς όχι. Ή τροφή δεν εί­ναι αμαρτία. Ή αμαρτία μπορεί να έλθει σαν επακόλουθο τής τροφής».

       Ή νηστεία άλλωστε έχει ένα πλατύ περιεχόμενο. Ή Εκκλησία μας δεν την στενεύει μονάχα στην τροφή. Την βλέπει με ευρύτητα θαυμαστή.

      Σ' αυτό το σημείο ιδιαίτερα επι­μένει ο λόγος τού Θεού και ή πατερική σοφία και φρόνηση. Ή νηστεία δεν πρέπει νά είναι ένας ξηρός τύπος. Είναι προπάντων διάθεση ψυχής. Συνδυάζεται πάντα με τις άλλες αρε­τές, την εγκράτεια, την προσευχή, την μετάνοια. «Τιμή γάρ νηστείας ουχί σιτίων αποχή, άλλά αμαρτημάτων άναχώρησις», τονίζει ο ιερός Χρυσό­στομος.

      Σε τίποτα, λοιπόν, δεν μάς ωφε­λεί αν δεν είναι έκφραση ειλικρινούς μετανοίας. Ίσα-ίσα μπορεί νά μάς παραπλανά και νά μάς δημιουργεί την ψευδαίσθηση τής πνευματικής αυτάρ­κειας. Μάς το υπογραμμίζει τόσο καθαρά ο Θεός με το στόμα τού προ­φήτη Ησαΐα: «Τη νηστεία και την αργία και τις γιορτές σας τις μισεί ή ψυχή μου... εφ' όσον δεν συνοδεύονται με μετάνοια, ειλικρίνεια, αγάπη και δικαιοσύνη...»

      Επομένως ή νηστεία, ως πνευμα­τικός αγώνας, ως αυτοκυριαρχία, ως εγκράτεια, ως άσκηση, πρέπει νά εί­ναι καθημερινό μας μέλημα. "Όχι μόνο υπόθεση Σαρακοστής, άλλά ρυθ­μιστής ζωής. (Από την "ΖΩΗ")

 ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ

        Αγαπητά μου παιδιά, με τη βοήθεια του Θεού μπήκαμε στη Σαρακοστή. Στη γλώσσα της Εκκλησίας μας ονομάζεται αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή.Ή αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή μαζί με τη Μεγάλη Εβδομάδα πού ακολουθεί είναι μια περίοδος του χρόνου, πού διαρκεί 50 περίπου ημέρες. Ή περίοδος αυτή αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει το Μέγα Σάββατο. Αρχίζει με το «Κύριε των δυνάμεων» και τελειώνει με το «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γήν». Σε όλο αυτό το διάστη­μα οι χριστιανοί πού πιστεύουν και αγαπούν το Χριστό και θυμούνται όσα έπαθε ο Χριστός για τον κόσμο, νηστεύουν από πολλά φαγητά. Από κρέας, από γάλα, από τυρί, από αβγά, από ψάρια κι από άλλα φαγητά. Μόνο στις 25 Μαρτίου, πού είναι ή εορ­τή του Ευαγγελισμού, επιτρέπεται στους χριστιανούς να καταλύουν ψάρι. Όλες τις άλλες μέρες όσοι είναι υγιείς νηστεύουν, εξομολο­γούνται   και προετοιμάζονται πνευματικώς για να κοινωνούν τα­κτικά τα άχραντα μυστήρια.Νηστεύουν οι μεγάλοι. 'Αλλά, θα ρωτήσετε, πρέπει να νηστεύ­ουμε κ εμείς, τα παιδιά και οι νέοι, πού βρισκόμαστε πάνω στην ανάπτυξη και έχουμε ανάγκη από τροφή τονωτική;

    Στο ερώτημα αυτό, αν δηλαδή τα παιδιά πρέπει να νηστεύουν, θ' απαντήσω με τούτη την επιστολή. Και θέλω να προσέξετε τί θα σας πω. Γιατί ό,τι θα σας πω δεν είναι διδασκαλία δική μου, αλλά διδασκαλία της αγίας μας Εκκλησίας, πού ό,τι ορίζει το ορίζει με αγάπη και στοργή. Ή Εκκλησία δεν θέλει το κακό του άνθρωπου, αλλά πάντα το καλό. Και ή νηστεία πού έχει ορίσει ή   Εκκλησία μας δεν κάνει κακό, αλλά κάνει καλό. Για να σας πείσω δεν θα σας παρουσιάσω αποδείξεις και επιχειρήματα από γιατρούς και άλλους επιστήμονες, πού εγκωμιάζουν τη νηστεία σαν ωφέλιμο θεσμό για την υγεία του άνθρωπου. Έδώ θα αρκεσθούμε ν’ ανοίξουμε την αγία Γραφή, το αθάνατο αυτό βιβλίο, και από 'κει μέσα θα σας διηγηθώ ένα ιστορικό παράδειγμα. Ελάτε λοιπόν, παιδιά, με τη φαντασία να ταξιδέψουμε στα παλιά τα χρόνια. Σταματάμε στα 600 χρόνια πριν να έλθει ο Χριστός στον κόσμο. Στην εποχή εκείνη υπήρχε ένα ισχυρό κράτος, μια μεγάλη αυτοκρατορία, πού κυριαρχούσε στην Ανατολή, Ονομαζόταν «βασιλεία Βαβυλώνος». Πρωτεύουσα ήταν ή Βαβυλώνα. Βασιλιάς ήταν ο Ναβουχοδονόσορ. Αυτός έκανε πόλεμο εναντίον του Ισραηλιτικού κράτους πολιόρκησε την πρωτεύουσα, τα Ιεροσόλυμα, νίκησε τους Ισραηλίτες, και πήρε απ' το ναό του Σολομώντος τα χρυσά σκεύη. Μαζί με τούς θησαυρούς πήρε και αιχμαλώτους. Πολύς κόσμος, άντρες γυναίκες και παιδιά, μεταφέρθηκαν στην πρωτεύουσα του. Μια μέρα ο Ναβουχοδονόσορ λέει στον αρχηγό της βασιλικής αυλής-

    -Από τα Ισραηλιτικά παιδιά, πού αιχμα­λωτίσαμε και πήραμε εδώ στη Βαβυλώνα, θέλω να διάλεξης μερικά παιδιά, πού να κατάγονται από εκλεκτές οικογένειες, να διακρίνονται για την ομορφιά και τη δύναμη του σώματος μα και για την αγάπη τους στα γράμ­ματα. Αυτά τα παιδιά πού θα διάλεξης θα τα πάρω στα ανάκτορα, θα τρώνε και θα πίνουν από το δικό μου τραπέζι, και θα τα σπουδάσω για να γίνουν μια μέρα ανώτεροι υπάλ­ληλοι του κράτους μου. Γι’ αυτό πρόσεξε, πα­ρακαλώ, στην εκλογή...

    Ό αρχηγός συμμορφώθηκε με τη διαταγή του βασιλιά, και υστέρα από επιλογή διάλεξε τέσσερα παιδιά. Τα ονόματα των παιδιών ήταν Δανιήλ, Άνανίας, Άζαρίας και Μισαήλ. Αυτά τα τέσσερα παιδιά οδηγήθηκαν εμπρός στο βασιλιά, κι δ βασιλιάς ενέκρινε να μένουν στο παλάτι και να ζουν και να εκπαιδεύονται όπως αυτός είχε ορίσει.

    Τα τέσσερα παιδιά μέσα στο παλάτι. Όταν ήρθε το μεσημέρι, οι υπηρέτες έστρωσαν το τραπέζι και κάλεσαν τα παιδιά να φάνε. Το τραπέζι ήταν γεμάτο από εκλεκτά φαγητά. 'Αλλά τα τέσ­σερα παιδιά δεν τα άγγιξαν. Θυμήθηκαν την θρησκεία τους που είχε τις νηστείες της και δεν επέτρεπε να τρώνε ορισμένα φαγητά. Και δεν ήθελαν να παραβούν την εντολή της θρησκείας τους. Γι’ αυτό πα­ρακάλεσαν τον αρχηγό της βα­σιλικής αυλής να μην επιμένει να φάνε από τα φαγητά αυτά, αλλά να τα αφήσει να τρώνε χόρτα και όσπρια, πού συνήθι­ζαν να τρώνε στην πατρίδα τους.

    -Δεν μπορώ, απάντησε ό αρχηγός. Έχω λάβει αυστηρή εντολή από το βασιλιά και δεν μπορώ να την παραβώ. Αν αλλάξω την εκλεκτή τροφή σας με την ευτελή τροφή πού θέλετε, υπάρχει κίν­δυνος ν’ αδυνατίσετε, ν' αρρωστήσετε, και τότε τί θα πω εγώ στο βασιλιά;...

Τα τέσσερα όμως παιδιά επέμεναν. Και για να καθησυχάσουν τον υπεύθυνο, τον διαβε­βαίωσαν ότι τρώγοντας χόρτα και όσπρια όχι μόνο δεν θ' αδυνατίσουν, αλλά έχοντας την ευλογία του Θεού θα 'νε στην υγεία πολύ κα­λύτερα από τα άλλα παιδιά, πού θα τρώνε κά­θε μέρα τα εκλεκτά βασιλικά φαγητά. Ό υπεύ­θυνος για τη διατροφή των τεσσάρων παιδιών μπροστά στην επιμονή πού έδειξαν υποχώρη­σε, και κάθε μέρα τούς παρέθετε τη νηστήσιμη τροφή πού ήθελαν.

    Αδυνάτισαν τα παιδιά; Όχι μόνο δεν αδυνάτισαν, αλλά ήταν και πολύ καλύτερα από τα αλλά παιδιά πού έτρωγαν κρέας και έπιναν διαλεχτό κρασί. Τα πρόσωπα τους έλαμπαν από υγεία. Και το μυαλό τους ήταν πιο καθαρό και με με­γάλη ευκολία ρουφούσε τη γνώσι. Τα παιδιά αυτά, πού κρατούσαν τη νηστεία και έτρωγαν όσπρια και έπιναν νερό, ήξεραν δέκα φορές περισσότερα απ’ όσα ήξεραν τα άλλα παιδιά, τα παιδιά της καλοφαγίας. Αγαπητά μου παιδιά! Ή ιστορία των τεσσάρων παι­διών της Βαβυλώνος, πού μπορείτε να τη βρείτε αν ανοίξετε την Παλαιά Διαθήκη και διαβάσετε το 1ο κε­φάλαιο του βιβλίου του προφήτου Δανιήλ, αυτή ή όμορφη ιστορία μας διδάσκει, πόσο ωφέλιμη είναι ή νηστεία, και γι' αυτά ακόμα τα παιδιά.

    Στην παλαιότερη εποχή τα παιδιά της πατρίδος μας ζούσαν πολύ στενάχωρα. Ή τροφή τους ήταν πολύ φτωχή. Κρέας σπάνια έτρωγαν. Το ψωμί τους ήταν από κριθάρι ή από καλαμπόκι. Το φαγητό τους κρεμμύδι κ ελιές, χόρτα και όσπρια...

    Δεν θέλουμε σήμερα, πού υπάρχει αφθονία, τα παι­διά να υποσιτίζονται. Ας τρέφονται καλύτερα. Ας πί­νουν το γάλα τους. Ας τρώνε το αβγό, το τυρί και το κρέας τις μέρες πού επιτρέπει ή Εκκλησία. Δεν λέμε όχι. Άλλ' ας προσέξουμε, μήπως από το ένα άκρο πέ­σουμε στο άλλο. Γιατί δυστυχώς υπάρχουν παιδιά κα­κομαθημένα, παιδιά πού θέλουν κάθε μέρα να τρώνε κρέας και εκλεκτά φαγητά. Τα παιδιά όμως πού τρέ­φονται έτσι, αντί να γίνουν γερά παιδιά, γίνονται παι­διά μαλθακά, δηλαδή αδύνατα και ασθενικά, πού εύκο­λα προσβάλλονται από διάφορες αρρώστιες και είναι ανίκανα ν' αντιμετωπίσουν αργότερα τις στερήσεις και τις δυσκολίες της ζωής.

    Εσείς, αγαπητά μου παιδιά, μη μιμηθείτε τα παιδιά αυτά τα κακομαθημένα. Μιμηθείτε τα τέσσερα παιδιά της Βαβυλώνας, το Δανιήλ, τον Άνανία, τον Άζαρία και το Μισαήλ. Τώρα πού μπήκαμε στη Μεγάλη Σαρακοστή νηστέψτε κ εσείς. Και να είστε βέβαιοι, ότι έτσι, συνηθίζοντας από τη μικρή σας ηλικία να είστε εγκρατείς στο φαγητό και στο πιοτό, θα έχετε και κορ­μί γερό και μυαλό καθαρό. Ή νηστεία, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος, είναι «οίκων αύξησις, ύγείας μήτηρ, νεότητος παιδαγωγός»· δηλαδή, πληθαίνει τα σπίτια, γεννά την υγεία, παιδαγωγεί τους νέους.

    Με την ελπίδα, ότι όλα τα παιδιά, μαθητές και μα­θήτριες των κατηχητικών σχολείων, θα υπακούσετε στη φωνή της Εκκλησίας, εύχομαι να περάσετε τη Μεγάλη Σαρακοστή μαζί με τους γονείς και τούς δασκάλους σας με υγεία και ν’ αξιωθείτε να γιορτάσετε με χαρά την ανάσταση του Χριστού.

 Με πολλή αγάπη

ό πνευματικός σας πατέρας( επίσκοπος Αυγουστίνος Καντιώτης)


ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΗΣΤΕΥΟΥΜΕ


  Ή χριστιανική ζωή είναι ασκητική αγώνας να ελευθερωθούμε από το ζυγό της αμαρτίας και την κυριαρχία των παθών προσπάθεια να φθά­σουμε με τη χάρη του Κυρίου στον αγιασμό και στη θέωση. Στον αγώνα αυτό σημαντικότατη θέση κατέχει και ή νηστεία.

   Ή νηστεία είναι εντολή του Θεού αρχαιό­τατος θεσμός της Εκκλησίας· όπλο από τα βα­σικότερα της εν Χριστώ ζωής. Με τη νηστεία πού κάνουμε:

    *      αποκρούουμε τις επιθέσεις του διαβόλου

*      χαλιναγωγούμε τις άτακτες επιθυμίες της σάρκας

*      καθαρίζουμε την ψυχή μας από τα διάφο­ρα πάθη

    *      αποδιώκουμε τους αισχρούς λογισμούς

    *      βοηθούμαστε στην προσευχή

*      ενισχυόμαστε στον αγώνα για την από­κτηση των χριστιανικών αρετών.

Ή σημασία πού έχει για τη χριστιανική ζωή ή νηστεία οδήγησε την Εκκλησία μας στο να καθορίσει με σοφία και τον χρόνο και τον τρόπο με τον όποιο οι ορθόδοξοι χριστιανοί οφείλουμε να νηστεύουμε. Στη συνέχεια παραθέτουμε τις εκκλησιαστικές νηστείες ολοκλήρου του έτους. (Όποιος θέλει να πληροφορηθεί περισσότερα, μπορεί να συμβουλευτεί το χρησιμότατο βιβλίο του αδελφού μας, Άρχιμ. Συμεών Κούτσα, Ή νηστεία της Εκκλησίας, το οποίο έχει εκδώσει ή Αποστολική Διακονία).

1. ΤΕΤΑΡΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Από τα αποστολικά χρόνια ακόμη oι ήμερες της Τετάρτης και της Παρασκευής, συνδεδεμέ­νες με τα άγια Πάθη του Κυρίου μας, απέκτη­σαν μιαν ιδιαίτερη σημασία. Έχουν πένθιμο χαρακτήρα. Και ορίστηκαν ως ήμερες νηστείας.Τετάρτη και Παρασκευή, λοιπόν, νηστεύου­με όλο τον χρόνο. Και νηστεία γι' αυτές τις δύο ήμερες — ιδιαίτερα κατά τις περιόδους νηστεί­ας (τις Σαρακοστές) — σημαίνει φαγητό χωρίς λάδι.

Αν κατά τις ήμερες της Τετάρτης ή της Πα­ρασκευής συμπέσει κάποια εορτή, τότε έχουμε, όπως λέμε, κατάλυση, δηλαδή τρώμε και δεν νηστεύουμε. Αν συμπέσει εορτή Αγίου, τρώμε λάδι- αν είναι εορτή αφιερωμένη στην Παναγία ή στον Τίμιο Πρόδρομο, τρώμε και ψάρι.

Όλες τις άλλες ήμερες της εβδομάδας μπορούμε να καταλύουμε από όλα- ό,τι θέλουμε. Φυσικά, όταν δεν βρισκόμαστε σε κάποια περίο­δο νηστείας.

Το Σάββατο και την Κυριακή δεν γίνεται ποτέ αυστηρή νηστεία, δηλαδή χωρίς λάδι. Το μοναδικό Σάββατο ολοκλήρου του έτους πού νη­στεύουμε και το λάδι είναι το Μέγα Σάββα­το, λόγω της μεγάλης ιερότητας της ημέρας.

2. ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

   Είναι ή μεγαλύτερη και ή πιο αυστηρή πε­ρίοδος νηστείας. Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή του Πάσχα. Σύμφω­να με τους Κανόνες της Εκκλησίας μας επιβάλ­λεται νά νηστεύουμε το λάδι όλες τις ήμερες, πλην Σαββάτου και Κυριακής. Αν ορισμένοι τώρα τρώνε λάδι και άλλες ήμερες (Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη), αυτό θα πρέπει νά γίνεται μό­νο για λόγους αδυναμίας («δι'άσθένειαν σωματικήν») και ύστερα από έγκριση του Πνευματι­κού τους.Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακο­στής καταλύουμε:

*     ψάρι κατά την εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όποια μέρα κι αν τύχει, και την Κυριακή των Βαΐων

*     λάδι των αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων (9 Μαρτίου) και κατά την εορτή της Συνάξεως του αρχαγγέλου Γαβριήλ (26 Μαρ­τίου) .

3. Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Δεύτερη μακρά περίοδος νηστείας είναι ή νη­στεία των Χριστουγέννων, γνωστή στη γλώσσα του λαού μας και ως σαράντα (η)μερο. Αρχίζει την 15η Νοεμβρίου και λήγει την 24η Δεκεμ­βρίου.

*     Κατά τη νηστεία αυτή καταλύουμε ψάρι -όλες τις ήμερες πλην Τετάρτης και Παρα­σκευής - μέχρι και την 17η Δεκεμβρίου.

*     Ψάρι καταλύουμε επίσης και στην εορτή των Είσοδίων της Θεοτόκου, οποιαδήπο­τε ήμερα κι αν πέσει.

*     Από την 18η μέχρι και την 24η Δεκεμ­βρίου, παραμονή της εορτής, επιτρέπεται ή κατάλυση οίνου και ελαίου μόνο, φυσικά εκτός των ήμερων Τετάρτης και Παρα­σκευής πού παρεμβάλλονται και κατά τις όποιες τηρούμε άνέλαιη νηστεία. *   Επίσης συνηθίζουμε νά νηστεύουμε αυ­στηρότερα την πρώτη ήμερα της νηστείας (15 Νοεμβρίου), καθώς και την παραμονή της εορ­τής (24 Δεκεμβρίου), έκτος βέβαια κι αν πέσουν Σάββατο ή Κυριακή.

4. Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

    Ή διάρκεια αυτής της νηστείας εξαρτάται κάθε χρόνο από την κινητή εορτή του Πάσχα. Αρχίζει τη Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων και λήγει σταθερά την 28η Ιουνίου, παραμονή της εορτής των αγίων απο­στόλων Πέτρου και Παύλου. Ό τρόπος με τον οποίο τηρούμε τη νηστεία αυτή είναι ο ίδιος με τη νηστεία των Χριστουγέννων. Απέχουμε από κρέας, γαλακτερά και αυγά και τρώμε ψάρι, αν θέλουμε, όλες τις ήμερες, πλην τής Τετάρτης και τής Παρασκευής κατά τις οποίες έχουμε αυστηρή νηστεία.

*    Το ίδιο ισχύει - δηλαδή δεν καταλύουμε λάδι - και για την παραμονή τής εορτής, έκτος εάν συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή.

*    Ψάρι καταλύουμε και κατά την εορτή του Γενεσίου του Τιμίου Προδρόμου (24 Ιου­νίου), οποιαδήποτε ημέρα κι αν πέσει.

*    Αν ή εορτή των αγίων αποστόλων Πέ­τρου και Παύλου πέσει ήμερα Τετάρτη ή Παρασκευή, καταλύουμε μόνο ψάρι.

 5. Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΟΥ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

    Ή νηστεία αύτη, με την οποία τιμούμε την Παναγία μας, αρχίζει την 1η και λήγει την 14η Αυγούστου. Είναι νηστεία αυστηρή, όπως εκεί­νη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Εφόσον μπο­ρούμε, νηστεύουμε από λάδι όλες τις ήμερες, πλην Σαββάτου και Κυριακής. Ψάρι καταλύου­με μόνο κατά την εορτή της Μεταμορφώσεως. 

     * Κατάλυση ιχθύος και μόνο έχουμε και κατά την ήμερα της Κοιμήσεως της Θεο­τόκου, εάν αύτη συμπέσει Τετάρτη ή Πα­ρασκευή.

6. ΗΜΕΡΗΣΙΕΣ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ

     α) 5 Ιανουαρίου, παραμονή των Θεοφανείων. Με αυτήν προετοιμαζόμαστε πνευματικά για νά συμμετάσχουμε στον εορτασμό της μεγά­λης Δεσποτικής εορτής των Θεοφανείων και πα­ράλληλα για νά πιούμε τον Μεγάλο Αγιασμό.

   β) 14 Σεπτεμβρίου, Ύψωσις του Τιμίου Σταύρου.Ή ήμερα έχει σταυρώσιμο χαρακτήρα και κατά τα Τυπικά «φέρει τα Ίσα της αγίας και Με­γάλης Παρασκευής».

γ) 29 Αυγούστου, 'Απότομη τής τιμίας κε­φαλής του Προδρόμου Ιωάννου.

Κατά τις ήμερες αυτές δεν τρώμε λάδι, έκτος εάν συμπέσουν Σάββατο ή Κυριακή.

7. ΑΠΟΛΥΤΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ

  Έκτος από τις περιόδους νηστείας ή Εκκλη­σία μας καθόρισε και περιόδους απόλυτες, κατά τις όποιες τρώμε από όλα όλες τις ήμερες· και την Τετάρτη και την Παρασκευή πού περιλαμ­βάνονται σ' αυτές τις περιόδους. Τέτοιες περίο­δοι είναι ol έξης:

α) Το Δωδεκαήμερο.

Είναι ή περίοδος από τις 25 Δεκεμβρίου μέ­χρι τις 6 Ιανουαρίου με εξαίρεση την παραμονή των Θεοφανείων, κατά την οποία, όπως προα­ναφέραμε, έχουμε αυστηρή νηστεία.

β) Ή Διακαινήσιμος εβδομάδα.

Αρχίζει την Κυριακή του Πάσχα και λήγει την αμέσως επομένη Κυριακή του Θωμά.

γ) Ή εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή, δη­λαδή από την Κυριακή τής Πεντηκοστής μέχρι την επομένη Κυριακή των Άγιων Πάντων.

δ) Οι τρείς πρώτες εβδομάδες του Τριωδί­ου.

   Στις απόλυτες περιόδους μπορούμε νά συμ­περιλάβουμε και τις τρεις πρώτες εβδομάδες του Τριωδίου. Για τις εβδομάδες αυτές προβλέ­πονται τα έξης:

*     Την πρώτη εβδομάδα (του Τελώνου και Φαρισαίου) τρώμε όλες τις ήμερες από όλα.

*     Την δεύτερη εβδομάδα (Κυριακή Άσω­του - Κυριακή των Απόκρεω) τρώμε από όλα, έκτος από την Τετάρτη και την Πα­ρασκευή, κατά τις οποίες νηστεύουμε και το λάδι.

*     Την τρίτη εβδομάδα (τής Τυρινής) τρώμε από όλα έκτος από κρέας όλες τις ήμερες και την Τετάρτη και την Παρασκευή.

Όπως προαναφέραμε, ή νηστεία τής Τετάρ­της και τής Παρασκευής όλο τον χρόνο είναι αυστηρή και άνέλαιη - χωρίς λάδι. Ωστόσο, όταν κατά τις ήμερες αυτές συμπίπτουν ορισμέ­νες εορτές, έχουμε κατάλυση άλλοτε ιχθύος και άλλοτε οίνου και ελαίου.

   Ψάρι τρώμε βασικά κατά τις εορτές τής Πα­ναγίας και του Τιμίου Προδρόμου. Με κατάλυ­ση ελαίου τιμούμε τη μνήμη ορισμένων Αγίων πού, όπως λέμε στη λειτουργική γλώσσα, έχουν Δοξολογία και κατά την εορτή των οποίων τε­λείται πάντοτε ή θεία Λειτουργία.

Σημειώνουμε ακόμη ότι ψάρι καταλύουμε και την Τετάρτη τής Μεσοπεντηκοστής, καθώς και την Τετάρτη τής Αποδόσεως του Πάσχα.

 

Κατάλυση οίνου κ΄ ελαίου - Κατάλυση ιχθύος ( εάν οί ημερομηνίες αυτές πέσουν Τετ. - Παρ.)

Ιανουάριος

7, 11, 17, 18, 20, 25, 27, 30

Φεβρουάριος

2,  8, 10, 17

Μάρτιος

 9,  25,  26

Απρίλιος

23, 25, 30

Μάϊος

2, 8, 15, 21, 25

Ιούνιος

8, 11, 29, 30

Ιούλιος

1, 2, 17, 20, 22, 25, 26, 27

Αύγουστος

6, 15, 31 ( εάν ή 15η  πέσει Τετ.- Παρ. μόνο ψάρι, όχι κρέας, γάλα)

Σεπτέμβριος

1, 6, 8 , 9, 13, 20, 23, 26

Οκτώβριος

6, 18 ,23, 26

Νοέμβριος

1, 8, 12, 13, 14, 16, 21, 25, 30

Δεκέμβριος

4, 5, 6, 9, 12, 15, 17, 20

 

Κατάλυση ιχθύος επίσης την Τετάρτη ΜεσοΠεντηκοστής, και Τετ. αποδόσεως Πάσχα

 

 

 


ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ