Schans of sch(r)anshoeve?

Tijdens de Godsdienstoorlogen, in de loop van de jaren 1570 werden een aantal (versterkte) hoeven in de provincie Antwerpen bezet door Spaanse soldaten tijdens het beleg van Mechelen.
In deze periode werd zo een 'hof' (winningshoeve) een schrans, zoals er meerdere waren.
Gans de regio werd verwoest in de nazomer van 1592. Nadien herrezen heel wat van deze versterkte hoeves.
Of deze als verschansing werden gebruikt door de lokale buurtbevolking is in veel gevallen twijfelachtig.
Maar het verklaart wel enigszins het gebruik van de benaming (met "r") in de Westelijke overgangszone van het eigenlijke (Kempense) schansengebied.
Er is een Schransstraat in Geel, St-Katelijne-Waver, Putte, Olen en Boortmeerbeek
 
Navolgende sites vergen nog extra onderzoek om zeker te zijn of ze in het schansenverhaal thuis horen:

Langsheen de randen van de Kempen bevinden zich een aantal domeinen die ook omgracht zijn en 'schans' of 'schrans'- namen dragen (of gelegen zijn in een 'Schransstraat'). Waarschijnlijk ging het om lokale versterkte (privé-)sites. De benaming sch(r)ans wordt inderdaad ook gebruikt voor versterkte hoeves en/of militaire bolwerken. Of ze ook ooit als toevluchtsoord hebben gediend voor de lokale bevolking dient verder te worden onderzocht.
LIMBURG
- Borgloon, Rijkel, Schanzestraat 4, Hoeve De Schans, IBE-32009
- Nieuwerkerken, Schansstraat
- St-Truiden, Duras, Gorsem-Dorp 56, IBE-23094
- Voeren, Moelingen, Elvenschans 1, IBE-37753

ANTWERPEN
- Berchem, verwijzing naar 'de Schans' in: Geschiedenis van Berchem tot bij de aanvang der XXste eeuw.
- Berlaar, Spoorweglei 26-28, Hoeve Elink Schrans, IBE-10004
- Berlaar: 1709: 'het velt voort schrans' (Excerpten Gaillard R.A.A., Gem. Berlaar, varia)
- Bevel: De Bevelschrans (Het schrans zoo genoemd omdat dees pachthof gansch met water omringd is): J.B.Stockmans, De geschiedenis der gemeenten Kessel, Bevel, Nijlen, Emblehem en Gestel.
- Boechout, Olieslagerijstraat 16, Schranshoeven, IBE-12547Schranshoeve, Boshoek-schranske
- Boechout, Vremde, Schrans bij Grote Hoeve
- Bonheiden, Rijmenam, Schranshoeflei 7, Schranshoeve, IBE-3088
- Booischot, 1694: 'Secker huijs... in de nieuwe schransse tot Booisschot' (Exerpten Gaillard R.A.A., Heist-op-den-Berg, pak 2, 1964, f.26).
- Dessel, Schans 21, Landhuis De Schans, IBE-75560
- Deurne (Antwerpen), Turnhoutsebaan, Schranshoeve, IBE-11339, Schranshoeve
- Edegem, Drie Eikenstraat 628-636, Hazeschranshoeven, IBE-12923 (naam duikt slechts op in 1780)
- Ekeren (Antwerpen), Klein Hagelkruis 64, Hoeve Withoef of Schanshoeve, IBE-11365
- Grobbendonk, Kasteelstraat 4, Hoeve 'Het Schranshof' of 'Schrans De Vries', IBE-85515 - Schrans De Vries
- Grobbendonk, Bouwel, Binnenheide 19, Hoeve Echelpoelschrans, IBE-46975
- Grobbendonk, Bouwel, Stationlei 42, Hoeve Bouwelhoef of Schrans van Bouwel, IBE-47007
- Heist-op-den-Berg, Beersel: postkaart met voorstelling van: "Pachthoeve-Beersel-Schrans"
- Heist-op-den-Berg, Itegem, Keldermansschransstraat 7, "Keldermanssschrans", Artikel Valère Keldermans
- Herselt, Hooilaar, Hooilaar
- Herselt, Kipdorp, Schrans Kipdorp - Kipdorp
- Herselt, Voortjesheide, Voortjesheide
- Herselt, Osseneersel schrans, Osseneersel schrans
- Herselt, Ramsel, Vosdonken, Vosdonken
- Herselt, Bergom, Het Fort, Het Fort.
- Herentals, Noorderwijk, Schransstraat 10, 'Schranshoeve' of 'Schrans van Lankem', IBE-47265
- Hulshout, Houtvenne, Provinciebaan 6, 'Hoeve Koudenberg Schrans', IBE-41065
- Hulshout, Houtvenne, Koudenbergschranshoeve 
- Kontich, Pierstraat 76, 'Schrnasken' of 'Schranshoeve' of 'Kenneschrans', IBE-13515
- Kontich, Pierstraat 180, 'Lillaarschrans' of 'Lillaarhoeve', IBE-13522
- Lier, Galgeveld 72, 'Molendonckschranshoeve', IBE-10315
- Lier, Hagenbroek-Noord 27, Schranshoeve, IBE-10381
- Lier, Ouderijstraat 19, 'Waterschranshoeve', IBE-10381
- Lille, Kerkstraat 79, Hoeve De Schrans, IBE-47419 - Hoeve de Schrans (Kerkstraat)
- Lint, Schranshoevelaan 73-75, Schranshoeve, IBE-13735
- Mortsel, Deurnestraat 163, Hoeve 'De Schrans', IBE-13589
- Putte, Bredestraat 91, Kleine Schranshoeve, IBE-2934
- Putte, Beerzel, Molenstraat 17, 'Beerzelse schrans' of 'Wijnskenshoebe', IBE-2461
- Ranst, Oelegem, Binnenweg 5, 'Het Schranske' of 'Hoeve van Sombeke', IBE-13948
- Schilde, 's Gravenwezel, Moerstraat 26, 'Schranshoeve' of 'Kloosterhoeve' of 'De Schrans', IBE-14175
St-Katelijne-Waver, Onze-Lieve-Vrouw-Waver, Schrans 10, Schranshoeve, IBE-3295 - Schranshoeve
- Vlimmeren, Beerse: verwijzing in De Vlierbes IV,1988 nr. 33 naar de jongensschool "Schransdries"
- Vorselaar, Nieuwstraat 49, Schranshoeve, IBE-47566, website
- Westerlo, Heultje, Goorheide, SchanshoeveIBE-41258
- Waarloos (Kontich), Kriekelaarstraat 2, 'Kriekelarenschrans', IBE-13708
- Wommelgem, Schranshoevebaan 35, Schranshoeve, IBE-14439 

VLAAMS-BRABANT
- Begijnendijk, Betekom, Corneel Vissenakenplein, de Schrans (Ferraris-VDM-Atlas Buurtwegen)
- Zemst, Eppegem, Stijn Streuvelslaan 92, Hoeve De Schrans, IBE-41012't Schrans