IMPLASYON
Aralin 14
Ang implasyon ay pangkalahatang pagtaas ng mga presyo sa loob ng isang ekonomiya sa isang takdang panahon.
QUESTION:
Paano ka makakatulong upang ma-iwasan ang INFLATION sa iyong sariling bansa?
LOW INFLATION
- Maaring ito matawag na low inflation kapag
ang porsiyento ay mas mababa sa 1% at hindi ito sasagad pa.
CREEPING INFLATION
- Magiging creeping inflation lamang kung ang
porsiyento nito ay tumataas ng mahigit 1-3%.
GALLOPING INFLATION
- Pag naman tumaas ang porsiyento higit 100%-300%
eto ay magiging galloping inflation
DISINFLATION
- Pansamantalang pagbagal
ng bilis ng inflation ng presyo.
REFLATION
- Mangyayari lamang kapag muling tumaas
ang implasyon pagkatapos ito ay bababa rin.
HYPERINFLATION
- Mararanasan lamang ang Hyperinflation kapag
bumibilis ang pagbagsak ng salapi ng isang bansa
DEPLASYON
- Ang pagbaba ng nakatalagang halaga ng
mga bilihin na kung saan nagaganap ito kung ang supply
ay higit na nakatataas kaysa sa demand.
STAGFLATION
- Ito ang kombinasyon ng stagnant at inflation,
ito'y nangyayari lamang kapag patuloy tumataas ang presyon ng
mga produkto habang marami ang mga walang trabaho.
MGA URI NG IMPLASYON
MGA KAHULUGAN
-Ang DEMAND-PULL INFLATION ay nangyayari kapag ang aggregate demand sa isang ekonomiya ay higit pa sa aggregate supply. Ito ay nagsasangkot ng pagtaas ng inflation habang tumataas ang tunay na gross domestic product at pagbaba ng kawalan ng trabaho, habang ang ekonomiya ay gumagalaw sa kahabaan ng kurba ng Phillips.
1.Demand pull Inflation
2.Cost-push Inflation
3.Pagdami ng salaping nasa sirkulasyon
4.Imported Inflation
5.Pricing Power Inflation
6.Sectoral Inflation
-Ang COST-PUSH INFLATION ay isang uri ng
inflation na dulot ng pagtaas ng halaga ng
mahahalagang produkto o serbisyo
kung saan walang angkop na alternatibo.
Habang nahaharap ang mga negosyo
sa mas mataas na presyo para sa mga nakapailalim
na input, napipilitan silang taasan ang
mga presyo ng kanilang mga output.
-PAGDAMI NG SALAPING NA SA SIRKULASYON, dito lumalaki ang inflationary gap dahil tumataas ang kakayahan ng taong bumili tuwing bibili sila ay may pambili. Maraming pera ang nagagastos na nagpapataas ng purchasing power ng sinuman, na nagiging sanhi ng pagtaas din ng demand.
-Ang IMPORTED INFLATION ay isang pangkalahatan at sustainable na pagtaas ng presyo dahil sa pagtaas ng halaga ng mga na-import na produkto. Ang pagtaas ng halaga na ito ay tungkol sa presyo ng mga hilaw na materyales at lahat ng mga imported na produkto o serbisyo ay ginagamit ng mga kumpanya sa isang bansa.
MGA EPEKTO NG IMPLASYON
1.PAGBABA NG HALAGA NG SALAPI o money devaluation
- Nangyayari pag tumataas ang halaga ng mga salapi,
kaya't kaonti-onti lang ang nabibili ng isang tao sa kanyang salaping hinawakan nya.
2.PAG-IRAL NG ESPEKULASYON
- Nangyayari ito kapag namuhunan sila ng
kanilang pera mula sa pagbili ng
mga mamahalin na produkto
na patuloy tuloy tumataas ang halaga
3.PAGBABAGO NG NAKAGAWIANG PAGGASTA
- Pag tumataas ang presyo ng mga produkto, maaring isipin ng isang tao na magtipid muna para mabili muna niya ang pinakakailangan.
MGA PARAAN NG PAGLUTAS SA IMPLASYON
1.PAMAHALAAN
Sila ang nangtatakda ng supply ng mga SALAPI. Pag dumadami ang mga salapi, tumataas ang PURCHASING POWER o ang kakayahan bumili.
2.BAHAY-KALAKAL
Dapat nilang taasan ang lebel na produktibidad upang maparami ang produksiyon sa pinaka murang paraan.
3.SAMBAHAYAN
Sila'y nararapat rin ayusin ang kanilang pagkonsumo, dahil mapupunta rin ito sa produksiyon ng bahay-kalakal. Marapat rin maiwasan ang panic-buying.
CONSUMER PRICE INDEX O CPI & PURCHASING POWER OF PESO (PPP)
FORMULA: PPP = 100
CPI
halimbawa: Taon A=100
= > PPP = 100/100 ans. = 1
TRY THIS ON YOUR NOTEBOOK:
Taon CPI
A - 106
B - 110
C - 120
FORMULA:
CPI = TOTAL BASKET COST(present year) TOTAL BASKET COST (base year) x100
ex. TAON A = 6000
6000/6000 = 1 x 100
CPI = 100
TAON B = 12000
12000/6000 = 2 x 100
CPI = 200
NOTE: Taon A ang previous, Taon B ang present.
FORMULA:
Inflation Rate = CPI (Present) - CPI (PREVIOUS)
CPI (PREVIOUS)
ex. TAON A CPI = 100 200-100 =100/100 = 1
TAON B CPI = 200 ANS. Inflation rate: 1%