MGA SALIK NG PANGANGAILANGAN AT KAGUSTUHAN
Habang lumalaon, mahihinuha na mas maraming minimithing makuha ang tao, at mas matimbang dito ang hindi mahalaga o luho lamang. Ano nga ba ang mga bagay na nakaiimpluwensiya sa pagtukoy kung alin ang pangangailangan?
Kabilang sa mga salik na pampersonal ang kulturang kinalakihan, pag-uugali, gulang, kasarian, damdamin, at mga bagay na nakagawian na. Iba-iba ang kultura at relihiyon na kinabibilangan ng tao. Ang bawat isa ay may iba't ibang panuntunan ding sinusunod. Halimbawa, may relihiyon na hindi naman nagdiriwang ng Pasko kaya ang mga kasapi nito ay hindi mangangailangan o maghahangad ng mga bagay tulad ng regalo o palamuti tuwing Pasko.
Malaking impluwensiya rin ang pamilya at mga kaibigan sa pangangailangan ng tao. Ang kanilang panlasa ay maaaring maging panlasa na rin ng ibang miyembro nito lalo na kung ang isang partikular na kasapi ng pamilya o kaibigan ay itinuturing na halimbawa at modelo. Kadalasan, ito ay maaaring makita sa estilo ng pananamit, uri ng pagkain, musikang pinakikinggan, pati na rin sa mga uri ng taong gustong pakisamahan.
Maraming pansikolohikal (psychological) na salik ang maaaring nagiging dahilan ng pangangailangan o kagustuhan. Halimbawa, may mga taong natutuwang mamili o mag-shopping dahil ito ang nakapagpapasaya sa kanila. May ilan naman na maraming binibili para ipamigay o iregalo sa iba, may okasyon man o wala. Ang gawaing ito ay maaaring makapagpasaya sa mga mamimili. Totoo namang mas mainam ang magbigay. May mga pagkakataon namang ang tao ay nadadala sa mga patalastas na madalas na ipinahihiwatig na ang isang produkto ay tunay na kailangan ng tao.
Kalakip sa sikolohiya ang pag-aaral ng kababalaghang may malay at walang malay, pati na rin ang damdamin at pag-iisip. Isa itong disiplinang pang-akademya na may napakalaking saklaw. Hinahangad ng mga sikologo ang pagka-unawa ng mga lumilitaw na katangian ng mga utak, at lahat ng sari-saring kababalaghan na konektado sa mga lumilitaw na katangian na iyon, at sa ganitong paraan, sumasali sa mas malawak na neuro-siyentipikong grupo ng mga mananaliksik. Bilang isang agham panlipunan, nilalayon nitong intindihin ang mga indibidwal at grupo sa pagtatatag ng mga pangkalahatang prinsipyo at pagsasaliksik ng mga tiyak na kaso.
Sa aling salik ng pangangailangan at kagustuhan may kaugnayan ang kasabihang "Don't shop when you are sad"? Patunayan ang iyong sagot.
Ang kalagayan sa buhay bunga ng uri ng trabaho o antas ng kitang tinatanggap ang maaaring pinakakongkretong dahilan ng pangangailangan at kagustuhan. Kapag mayaman ang isang tao, maraming kagustuhan na maaaring matamo kompara sa isang taong mahirap. Ang mayayaman ay karaniwang mas nakararami ang mga pangangailangan dahil sa kanilang kapasidad na matugunan ang mga ito. Samantala, ang mahihirap ay mas kaunti ang mga pangangailangan dahil sa katotohanang limitado ang kanilang pinagkukunan lalo ng mga pangunahing pangangailangan. Sa kabilang dako, maaari ding isaalang-alang ang pagpapahalaga ng tao sa paggasta o pag-iimpok. Mayaman man o mahirap, kung ang priyoridad ay tama, tama rin ang mga bagay na kakailanganin o gugustuhin.
SALIK BUNSOD NG KALAGAYANG PANG-EKONOMIYA
Kalagayang ekonomiko ng isang bansa
Presyo ng mga kalakal at serbisyo
Trabaho at empleyo
Kita ng mga mamamayan
Pagkonsumo at pamumuhay ng mamamayan
Magkakaiba ang pagpapahalaga ng tao sa kaniyang kapaligiran. Mayroong mapagmalasakit at may iba rin namang mapagwalangbahala. Halimbawa, may mga hindi na gumagamit ng plastic bag sa pamimili dahil may kamalayan na sila sa epekto ng plastic sa kapaligiran.
Ang mga batas, patakaran, at desisyon ng pamahalaan ay nakaaapekto rin sa pangangailangan at kagustuhan ng mga nasasakupan nito. Ang pamahalaan ay maaaring magpasiya sa mga produkto o serbisyong maaaring bilhin ng tao sa pamilihan. Nakaiimpluwensiya rin ito sa pagpepresyo ng mga pangunahing bilihin at pagpataw ng interes sa pautang na maaaring makaapekto naman sa pananalapi o kakayahang makabili ang tao.
SALIK PAMPOLITIKA
Kabilang sa mga salik sa pulitika ang mga patakaran ng pamahalaan, pamumuno, at pagbabago; patakaran sa kalakalang panlabas; panloob na mga isyu at kalakaran sa pulitika; patakaran sa buwis; mga uso sa regulasyon at de-regulasyon.
Ang usapin tungkol sa pangangailangan at kung paano ito higit na mauunawaan ay saklaw ng agham ng sikolohiya. Sabay sa pag-aaral nito ay ang pagtuklas kung paano magaganyak ang taong kumilos, maghangad, at magsumikap kung paano mapabubuti ang kaniyang pamumuhay.
Ayon kay Abraham Maslow, kilalang sikolohista ng ika-20 siglo, ang tao ay may mga pangangailangang dapat na matugunan nang sunod-sunod
Si Abraham Maslow ay isang Amerikanong psychologist na bumuo ng isang hierarchy ng mga pangangailangan upang ipaliwanag ang pagganyak ng tao. Iminungkahi ng kanyang teorya na ang mga tao ay may ilang pangunahing pangangailangan na dapat matugunan bago umakyat ang mga tao sa hierarchy upang ituloy ang higit pang panlipunan, emosyonal, at self-actualizing na mga pangangailangan.
Ito ay tumutukoy sa hangin, pagkain, at tubig na kailangan ng tao. Sinasabing kapag natugunan na ang mga pangunahing pangangailangang ito, magkakaroon na ng sapat na kakayanan ang tao sa pagtatamo o paghahangad ng antas ng kaniyang pangangailangan.
Ito ay tumutukoy sa paghahangad ng tao na maging ligtas mula sa karamdaman at ang kasiguraduhan ng mas mainam na kinabukasan.
Kabilang sa mga halimbawa ng mga pangangailangan sa kaligtasan ang emosyonal na seguridad, pinansiyal na seguridad (social welfare at trabaho), batas at kaayusan, panlipunang katatagan, kalayaan mula sa takot, kalusugan, at kagalingan.
Ito ay tumutukoy sa pagnanais ng taong magmahal at bumuo ng mga ugnayan o relasyon. Ang pagtugon sa pangangailangang ito ay magbibigay-daan sa pagtatamo naman ng pang-apat na pangangailangan.
Halimbawa, Ang pakiramdam ng suporta mula sa mga kaibigan, pamilya, at iba pa sa komunidad. Sense of belonging. Ang pagkakaroon ng malapit na ugnayan sa iba. Pakiramdam na mahal, inaalagaan, pinahahalagahan, at pinahahalagahan ng iba.
Ito ay tumutukoy sa paghahangad ng tao na mapahalagahan ng ibang tap ang kaniyang kapuwa.
PANGANGAILANGANG MAPAHALAGAHAN NG IBA (ESTEEM NEEDS)
Maaaring kabilang sa mga pangangailangan ng mas mataas na pagpapahalaga ang pagnanais para sa pisikal na lakas, kaalaman, kakayahan, kalayaan at kalayaan. Maaaring kabilang sa mga pangangailangan sa mababang pagpapahalaga ang katayuan, pagkilala, katanyagan, tanyag na tao, prestihiyo at anumang uri ng atensyon.
Ito ay tumutukoy sa pinakamataas na antas ng pangangailangan kung saan ang tao ay dumating na sa antas ng kaniyang buhay nang may napatunayan na dahil nailabas na niya ang kaniyang buong potensiyal ng pagiging produktibo at kapaki-pakinabang hindi lamang para sa kaniyang sarili kundi pati na rin sa iba.
Ang teoryang ERG ni Clayton Alderfer, isang Amerikanong Sikolohista, ay modipikasyon lamang ng teorya ni Maslow. Sa halip na herarkiya, ibibuod lamang ito sa tatlong antas.
Si Clayton Paul Alderfer ay isang Amerikanong sikologo na bumuo ng hierarchy ng mga pangangailangan ni Maslow sa isang teorya ng kanyang sarili. Iminumungkahi ng teorya ng ERG ni Alderfer na mayroong tatlong grupo ng mga pangunahing pangangailangan: pagkakaroon (E), pagkakaugnay (R), at paglago (G)—kaya ang acronym na ERG. Ang mga pangkat na ito ay umaayon sa mga antas ng pisyolohikal na pangangailangan ni Maslow, mga pangangailangang panlipunan, at mga pangangailangan sa self-actualization, ayon sa pagkakabanggit.
Ito ay katumbas ng antas na pisyolohikal at pangkaligtasan ni Maslow.
Ito ay katumbas naman ng panlipunang pangangailangan na natutukoy sa pangatlo ay pang-apat na antas ng teorya ni Maslow.
Ito ay katumbas naman ng panlimang antas na kaganapang pantao sa herarkiya ni Maslow.
Sa lahat ng mga teoryang sumusuri sa pangangailangan, ang teorya ni Douglas McClelland, isa sa mga sikolohista na nanguna sa pag-aaral sa larang na ito, ang may pinakamaraming natanggap na suporta at pagsang-ayon.
Si Douglas McClelland AC ay isang Australian na dating politiko na nagsilbi bilang Senador para sa New South Wales mula 1962 hanggang 1987, na kumakatawan sa Australian Labor Party. Siya ay Ministro para sa Media at Espesyal na Ministro ng Estado sa gobyerno ng Whitlam, at tinapos ang kanyang karera sa pulitika bilang Pangulo ng Senado.
Ito ay tumutukoy sa mga bagay na nagawa o naging kontribusyon ng tao, maliit man o malaki, bunga ng kaniyang taglay na kakayahan at abilidad. Sa uring ito, napatutunayan ng isang indibidwal ang kaniyang kahalagahan bilang kasapi ng pamilya at lipunan.
Ito ay tumutukoy sa kagustuhan ng taong matanggap at mapabilang. Ang kanyang mga nagawa o naging ambag ay maaaring maging tuntungan niya upang matamo ang uring ito. Gayunpaman, kaakibat din ng pangangailangang ito ang kasiguruhan ng matiwasay at maayos na pakikipag-ugnayan upang magbunga pa ng mas maraming nagagawa o napagtatagumpayan.
Ito ay tumutukoy sa kagustuhan ng tao na makaimpluwensiya sa iba sa pamamagitan ng pagtatamo ng kapangyarihan o posisyon. May dalawng uri ng kapangyarihan ayon kay McClelland. Ang una ay ang personal na kapangyarihan na may motibong pansarili lamang, at ang pangalawa ay ang institusyonal na kapangyarihang may layuning makaapekto ng positibong pagbabago at motibong makapaglingkod sa halip na mapaglingkuran.
Bago ka magpatuloy sa susunod na aralin, sagutan mo muna ang mga katanungang ito gamit ang choices sa ibaba.
a. Salik na Pampersonal
b. Salik na Pansikolohiya
c. Salik Pampolitika
1) Ang mga batas, patakaran, at desisyon ng pamahalaan ay nakaaapekto rin sa panganailangan at kagustuhan ng mga nasasakupan nito. Nakaiimpluwensiya rin ito sa pagpepresyo ng mga pangunahing bilihin at pagpataw ng interes sa pautang na maaaring makaapekto naman sa pananalapi o kakayahang makabili ang tao.
2) Kabilang sa salik na ito ang kulturang kinalakihan, pag-uugali, gulang, kasarian, damdamin, at mga bagay na nakagawian na.
3) Ang halimbawa nito ay may mga taong natutuwang mamili o mag-shopping dahil ito ang nakapagpapasaya sa kanila. May ilan naman na maraming binibili para ipamigay o ipang-regalo sa iba, may okasyon man o wala.
1) C
2)A
3)B