Tigriopus – widłonogi planktonowe o znaczeniu akwarystycznym

1. Nazewnictwo i klasyfikacja

• Nazwa naukowa: Tigriopus Norman, 1869
  
  

• Wyższa klasyfikacja:

  • Królestwo: Animalia

  • Typ: Arthropoda

  • Podtyp: Crustacea

  • Gromada: Maxillopoda

  • Podgromada: Copepoda

  • Rząd: Harpacticoida

  • Rodzina: Harpacticidae

• Najczęściej hodowany gatunek: Tigriopus californicus (Baker, 1912), ale w akwarystyce stosuje się również inne gatunki, m.in. Tigriopus japonicus.

• Nazwy zwyczajowe: widłonogi harpactikoidowe, copepody rafowe (ang. copepods, reef pods).

2. Morfologia

Widłonogi Tigriopus to drobne skorupiaki o długości ciała 0,8–1,2 mm. Ciało podzielone jest na głowotułów i odwłok zakończony widełkami ogonowymi. Samice są zwykle większe od samców i noszą boczne worki jajowe. Charakteryzują się czerwono-pomarańczowym ubarwieniem, wynikającym z obecności karotenoidów (zwłaszcza astaksantyny), co czyni je dobrze widocznymi na tle podłoża. Uwidacznia się pięć par odnóży tułowiowych, z których pierwsze trzy uczestniczą w pływaniu i żerowaniu.

3. Występowanie i siedlisko

• Tigriopus californicus* zasiedla strefę przybrzeżną Pacyfiku od Baja California po Alaskę, natomiast Tigriopus japonicus występuje w Azji Wschodniej, w tym w Japonii i Korei.  Preferują małe, izolowane kałuże pływowe, gdzie wahania temperatury, zasolenia i natlenienia są ekstremalne. Dzięki tej tolerancji na skrajne warunki są one łatwe w utrzymaniu w hodowli laboratoryjnej i akwarystycznej.

4. Zachowanie i interakcje

Są aktywnie pływającymi widłonogami, poruszają się skokami dzięki energicznym uderzeniom odnóży. Stanowią ważny składnik planktonu bentosowego i są podstawowym pokarmem wielu larw ryb, koralowców oraz innych bezkręgowców. W akwariach morskich odgrywają rolę zarówno jako źródło naturalnego pożywienia, jak i element mikrofauny utrzymującej równowagę biologiczną.

5. Dymorfizm płciowy

Samce są mniejsze, mają silniej rozwinięte pierwsze odnóża, którymi przytrzymują samice podczas kopulacji. Samice są większe i noszą po bokach ciała od jednego do dwóch worków jajowych, co pozwala łatwo odróżnić je gołym okiem.

6. Dieta

Są wszystkożernymi detrytusożercami i algofagami. Zjadają mikroglony (np. Nannochloropsis, Tetraselmis, Isochrysis), bakterie, rozkładającą się materię organiczną, a w hodowli chętnie przyjmują także drobne cząstki pasz suchej i preparaty dla planktonu.

7. Warunki akwariowe

Widłonogi Tigriopus można hodować w oddzielnych kulturach lub w refugiach akwarium rafowego. Optymalna temperatura: 20–26 °C, zasolenie 25–35 ‰, intensywne napowietrzanie i światło sprzyjające wzrostowi mikroglonów. W kulturach laboratoryjnych stosuje się proste zbiorniki z napowietrzaniem i regularnym podawaniem fitoplanktonu. Dzięki wysokiej odporności na wahania parametrów, są polecane początkującym hodowcom planktonu.

Temperatura: 20–26 °C (choć tolerują 10–30 °C).

Zasolenie: 25–35 ‰, przy czym Tigriopus znoszą skrajności od 5 do ponad 100 ‰.

pH: 7,8–8,3.

Filtracja: w kulturach hodowlanych zwykle się jej nie stosuje; wystarcza regularna podmiana 10–30% wody tygodniowo.

8. Rozmnażanie i larwy

Samce obejmują samice i przekazują im spermatofory. Samica nosi zapłodnione jaja w bocznych workach przez kilka dni do momentu wylęgu nauplii.

• Fazy rozwoju: jajo → 6 stadiów nauplius → 5 stadiów kopepodit → osobnik dorosły.

• Cały cykl rozwojowy przy optymalnych warunkach trwa ok. 12–20 dni.

• Młode żywią się mikroalgami i bakteriami, a późniejsze stadia przechodzą na większe cząstki pokarmu.
  
  

9. Ciekawostki

• Tigriopus californicus jest gatunkiem modelowym w badaniach nad ekologią, ewolucją i fizjologią, szczególnie w kontekście tolerancji na stres środowiskowy i izolacji populacji.

• Dzięki wysokiej zawartości astaksantyny, widłonogi te poprawiają wybarwienie ryb i koralowców karmionych nimi w akwarium.

• Mogą przetrwać w zasoleniu od niemal słodkiej wody (5 ‰) do ponad 100 ‰, a także w temperaturach od blisko 0 do ponad 35 °C.

• W akwarystyce morskiej cieszą się dużym uznaniem jako pokarm startowy dla ryb na przykład: mandarynów (Synchiropus splendidus), błazenków (Amphiprioninae) czy koników morskich (Hippocampus).

• Mogą być wpuszczane bezpośrednio do akwarium rafowego jako pokarm uzupełniający.

• Często utrzymuje się je w refugium z makroglonami (np. Chaetomorpha), gdzie same się namnażają i regularnie przedostają do głównego zbiornika.

• Dzięki bogactwu kwasów omega-3 i astaksantyny stanowią jeden z najlepszych pokarmów startowych dla larw ryb morskich.

10. Bibliografia

• Dahms H.-U. (1992). "Metamorphosis between naupliar and copepodid phases in the Copepoda." Hydrobiologia, 234: 1–17.

• Burton R.S. (1998). "Intraspecific phylogeography across the Point Conception biogeographic boundary." Evolution, 52(3): 734–745.

• Raisuddin S. et al. (2007). "Ecotoxicological perspectives of marine copepods." Aquatic Toxicology, 83(3): 153–187.

• Lee K.W., Raisuddin S., Hwang D.S., et al. (2006). "Tigriopus japonicus (Copepoda, Harpacticoida) as a model organism for ecotoxicology and environmental genomics." Marine Pollution Bulletin, 52(5): 622–625.

Widłonogi Tigriopus sp. - drugi opis 

Widłonogi to drobne skorupiaki, które występują wszędzie tam gdzie jest woda. Można je spotkać na wszystkich kontynentach łącznie z Antarktydą. Zwierzęta te są głównym składnikiem morskiego planktonu. Stanowią ważne źródło pokarmu dla wszystkich morskich zwierząt, które odżywiają się planktonem. Widłonogi są bardzo pożywne.  Widłonogi Tigriopus sp. są wyjątkowo proste w hodowli w warunkach "domowych". Wystarczą im glony i cyjanobakterie rosnące na ściankach zbiornika oraz suchy pokarm zawierający spirulinę. Można je dokarmiać fitoplanktonem. Organizmy te żywią się glonami rosnącymi w zbiorniku, bakteriami oraz martwą materią organiczną. Wytrzymują temperatury od kilku stopni Celsiusza aż do 30 C lub nawet więcej. Najlepiej rozmnażają się w temperaturze kilkunastu stopni. Nie szkodzą im dobowe zmiany rzędu 15 C. Można hodować je na masową skalę zarówno w zimę jak i w lato bez sztucznego oświetlenia w słabo ogrzewanych pomieszczeniach. Widłonogi Tigriopus sp. są doskonałym pokarmem dla larw, małych krewetek i ryb.  Widłonogi te nie tylko łażą po ścianach zbiornikach ale również pływają w toni wodnej, w dodatku  oczyszczają zbiornik z resztek niezjedzonego pokarmu. Ułatwiają w tej sposób utrzymanie stabilnych warunków w zbiorniku, w którym znajdują się larwy ryb lub krewetek.  Ułatwiają także start zbiornika morskiego w którym na początku nie ma odpowiedniej ilości drobnych organizmów, które oczyszczają zbiornik z resztek pokarmu, cyjanobakterii i glonów. Widłonogi tigriopus sp. żywią się glonami i bakteriami, które zarastają szyby zbiornika. 

Do hodowli widłonogów wystarczy zbiornik o objętości min. 1 litra, ale lepszy jest znacznie większy [im większy tym lepszy - ja używam zbiorników które mają objętość około 80 litrów i  200 litrów], słona woda [o składzie takim jak woda morska] pompa powietrza oraz rurka do napowietrzania. Woda powinna mieć gęstość około 1.025 kg/dm3  [woda może mieć dużo mniejsze lub większe zasolenie]. Powinna być przygotowana kilka dni przed wpuszczeniem widłonogów. Jeśli do hodowli chcemy używać starej wody z akwarium morskiego to wcześniej trzeba z niej usunąć wszystkie organizmy mogące zagrażać widłonogom.  Zbiornik z widłonogami stawiamy na słońcu - najlepiej na zachodnim lub wschodnim oknie. Hodowlę można także prowadzić na dworzu i wtedy najlepiej ją prowadzić w półcieniu - tak żeby zbiorniki nie nagrzewały się zbyt mocno w lato. Widłonogi dokarmiany pokarmami zawierającymi spirulinę, suchymi glonami - np tabletkami zawierającymi spirulinę, żywą artemią, suchym ryżem, mrożonymi widłonogami. Widłonogi będą też jadły glony i cyjanobakterie rosnące w zbiorniku, w którym prowadzimy ich hodowle. Zjadają owady i inne drobne zwierzaki wpadające do zbiornika. Zbiornik warto obsadzić zimnowodnymi makroglonami, których widłonogi nie zjadają.

Bibliografia : 

Obserwacje własne. 

Widłonogi można przez wiele tygodni przechowywać w lodówce.