Urocaridella sp. – mała krewetka czyszcząca 

Delikatna, półprzezroczysta krewetka rafowa

1. Nazewnictwo i klasyfikacja

• Nazwa naukowa: Urocaridella sp. (rodzaj opisał Borradaile, 1915)

• Nazwy zwyczajowe: Cleaner shrimp (ang.), Crevette nettoyeuse (fr.), Putzergarnele (niem.), ウロカリデラエビ (jap.)

• Systematyka:

  • Królestwo: Animalia

  • Typ: Arthropoda

  • Gromada: Malacostraca

  • Rząd: Decapoda

  • Rodzina: Palaemonidae

  • Rodzaj: Urocaridella
    
    

• Rodzaj obejmuje kilka podobnych gatunków (m.in. Urocaridella antonbruunii, U. pulchella, U. vestigialis), trudnych do odróżnienia w warunkach akwariowych.

2. Morfologia

Krewetki z rodzaju Urocaridella są drobne (1,5–2,5 cm długości), o smukłym i przezroczystym ciele. Wzdłuż grzbietu przebiega czerwona linia, często towarzyszą jej białe akcenty na głowie i odwłoku. Długie, białe czułki kontrastują z niemal niewidocznym tułowiem. Ubarwienie stanowi kamuflaż, ale także sygnał dla ryb – paski i kontrastujące kolory są elementem zachowań czyszczących.

3. Występowanie i siedlisko

Rodzaj Urocaridella spotykany jest w strefie Indo-Pacyfiku – od Morza Czerwonego, przez wybrzeża Afryki Wschodniej i Malediwy, aż po Polinezję Francuską i Japonię. Krewetki te zasiedlają rafy koralowe, często w płytkich lagunach i strefach przybrzeżnych, zwykle na głębokości 1–20 m. Najczęściej gromadzą się w pobliżu koralowców, grot i zwisających półek skalnych.

4. Zachowanie i interakcje

Urocaridella sp. prowadzą życie stadne – zwykle w grupach od kilku do kilkudziesięciu osobników. Tworzą tzw. „stacje czyszczące”, w których ryby różnych gatunków zatrzymują się, by krewetki usuwały z ich ciała pasożyty i martwy naskórek. Ruchy długich białych czułków są sygnałem zachęcającym ryby do podpłynięcia. W akwarium wykazują podobne zachowania, często podejmując próby czyszczenia nawet dłoni akwarysty.

5. Dymorfizm płciowy

Dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony. Samice bywają nieco większe od samców, a w okresie rozrodu noszą pod odwłokiem zielonkawe lub brązowawe jaja.

6. Dieta

W naturze Urocaridella zjadają głównie ektopasożyty (np. widłonogi pasożytnicze) oraz resztki organiczne z powierzchni skóry ryb. W akwarium akceptują także drobne mrożonki (artemia, mysis, ikra homara), mikrogranulaty i plankton. Przy niedoborze ryb mogą podejmować się żerowania na detrytusie i resztkach pokarmu.

7. Warunki akwariowe 

Typ zbiornika: rafowy, dojrzały biologicznie; dużo szczelin i daszków skalnych.
Pojemność: min. 80–100 l dla grupy 3–5 osobników (lepsze zachowania społeczne i mniejsze ryzyko stresu).

Parametry wody:

• temperatura: 24–27 °C

• zasolenie: 1.023–1.025 SG

• pH: 8,0–8,3

• KH: 7–10 dKH

• NO₂⁻ i NH₃/NH₄⁺: niewykrywalne

• NO₃⁻: < 10 mg/l

Wyposażenie: żywa skała, groty i szczeliny jako kryjówki.

Zachowania społeczne: najlepiej trzymać w grupach, gdyż samotne osobniki bywają mniej aktywne.

Bezpieczeństwo: nie zagrażają koralowcom; bardzo wrażliwe na miedź i gwałtowne zmiany parametrów.

8. Rozmnażanie i larwy 

Status ogólny: Rozród jest możliwy, lecz trudny – larwy mają długi, wieloetapowy rozwój planktoniczny (liczne stadia zoea), a przeżywalność zależy od mikro-pokarmu, stabilności środowiska i delikatnego ruchu wody. 

Kopulacja i inkubacja:

• Kopulacja zwykle wkrótce po linieniu samicy;

• Nosi kilkadziesiąt–~100 drobnych jaj (liczby różne między gatunkami)

• Inkubacja ~12–18 dni przy 26 °C (szacunki zbliżone do drobnych Palaemonidae).

• Literatura dla Urocaridella i bliskich taksonów wskazuje na wiele stadiów (do ~8–9) przed metamorfozą; pełny cykl 25–40 dni w zależności od temperatury, diety i zagęszczenia.

System larwalny – praktyka:

• Zbiornik 20–40 l, gładkie ściany; pseudokreisel/łagodny upwelling z napowietrzaniem krzyżowym, by zawiesić larwy i nie uszkadzać odnóży;

• Oświetlenie: rozproszone 12L:12D; barwienie wody „greenwater” ogranicza fototaksję i pomaga utrzymać pokarm w toni;

• Filtracja: brak ostrego zasysu; gąbki drobno-porowe, brak skimmera w zbiorniku larw; codzienne podmiany 10–20%.
  
  

Karmienie (schemat):

• Dni 0–3: wrotki Brachionus 5–10 osobn./ml, w „zielonej wodzie” (Isochrysis, Nannochloropsis ~0,3–0,5 mln kom./ml);

• Dni 3–5+: dodawać naupliusy Artemia 0,5–1/ml;

• Cały czas: wzbogacanie HUFA (DHA/EPA) dla rotiferów i Artemia (np. emulsje komercyjne);

• Uzupełniająco: mikro-mysis, mikro-widłonogi (jeśli dostępne), cząstki 50–300 µm.

• Usuwać nadmiar pokarmu
  
  

Metamorfoza i odchów młodocianych:

• Przy pojawieniu się pleopodów i „mini-krewetki” – przeniesienie do siatkowanego kosza/puppy-tank z delikatnym przepływem;

• Karmienie mikro-mysis, drobną artemią, rozdrobnionym granulatem;

9. Ciekawostki

• Urocaridella należą do najmniejszych krewetek czyszczących; 

• Często współwystępują z innymi krewetkami czyszczącymi (Lysmata, Periclimenes), ale zajmują bardziej ukryte stanowiska.

• W Japonii znane są miejsca nurkowe, gdzie Urocaridella masowo czyszczą ryby i nurków.
  
  

10. Bibliografia

• Calado, R. (2008). Marine Ornamental Shrimp: Biology, Aquaculture and Conservation. Wiley-Blackwell.

• Caves, E. M., Green, P. A., Zipple, M. N., Peters, S. E., Johnsen, S. (2021). Visual ecology of cleaner shrimps: signalling, perception and constraints. Biological Reviews, 96(3), 1187–1206.

• Digenis, M., Corsini-Foka, M., Kondylatos, G., Batjakas, I. (2021). New records of the Indo-Pacific cleaner shrimp Urocaridella pulchella in the Mediterranean Sea. BioInvasions Records, 10(3), 643–652.

• Okuno, J. (2009). Three new species of the genus Urocaridella from Japan. Zootaxa, 1950, 1–21.

• Okuno, J., Chan, T.-Y. (2012). Urocaridella liui sp. nov., a new species of cleaning shrimp from the western Pacific. Zootaxa, 3152, 56–68.

• Vaughan, D. B., Grutter, A. S., Hutson, K. S. (2016). Cleaner shrimp symbioses in the marine environment: a review. Oceanography and Marine Biology: An Annual Review, 54, 111–142.

• Wong, J. M., Michiels, N. K., Vorobyev, M., Marshall, N. J. (2017). Colour vision and colour signalling in cleaner shrimps. Journal of Experimental Biology, 220, 305–316.