INGURUNE
4.maila
Embedded Files
Aste honetan "IZAN ZIRELAKO GARA, GARELAKO IZANGO DIRA" proiektuarekin amaituko dugu.
Aste honetan "IZAN ZIRELAKO GARA, GARELAKO IZANGO DIRA" proiektuarekin amaituko dugu.
INGURUNEKO ZALANTZAK
EKAINAK 8 - 12
EKAINAK 8 - 12
Aste honetan honako hauek ikasiko ditugu:
Aste honetan honako hauek ikasiko ditugu:
- Nesken eta mutilen kanpoko eta barruko sexu-organoak
- Plazerra
- Ugalketa eta haurdunaldia
Purbetaroan ematen diren aldaketen bideoa daukazue hemen. Nahi izanez gero ikusi.
Purbetaroan ematen diren aldaketen bideoa daukazue hemen. Nahi izanez gero ikusi.
Irakurri arretaz eta behatu nesken eta mutilen kanpoko eta barruko sexu-organoak zeintzuk diren eta zein den beraien funtzioa.
Irakurri arretaz eta behatu nesken eta mutilen kanpoko eta barruko sexu-organoak zeintzuk diren eta zein den beraien funtzioa.
Zerbait ez baduzue ulertu galdetu norbaiti (etxeko norbaiti, lagunari, irakasleari...).
Zerbait ez baduzue ulertu galdetu norbaiti (etxeko norbaiti, lagunari, irakasleari...).
ISPILU txiki bat hartu eta ESPLORATU zuen kanpoko sexu-organoak.
ISPILU txiki bat hartu eta ESPLORATU zuen kanpoko sexu-organoak.
PLAZERRA
PLAZERRA
Gure gorputzeko hainbat leku laztanduz edo igurtziz gero plazerra sentitzen dugu. Plazerra sentitzea osasungarria eta ona da.
Gure gorputzeko hainbat leku laztanduz edo igurtziz gero plazerra sentitzen dugu. Plazerra sentitzea osasungarria eta ona da.
Norbaitekin sexu harremanak izaten ditugunean plazerra sentitzen dugu. Baita bakarrik gaudenean ere. Baina nola?
Norbaitekin sexu harremanak izaten ditugunean plazerra sentitzen dugu. Baita bakarrik gaudenean ere. Baina nola?
Neskok klitorioa igurtzita plazerra sentitzen dugu. Mutilek, aldiz, zakila igurtzita. Honi masturbazioa deitzen zaio.
Neskok klitorioa igurtzita plazerra sentitzen dugu. Mutilek, aldiz, zakila igurtzita. Honi masturbazioa deitzen zaio.
GOGORATU masturbazioa intimitatean egiten dela.
GOGORATU masturbazioa intimitatean egiten dela.
UGALKETA ETA HAURDUNALDIA
UGALKETA ETA HAURDUNALDIA
Giza ugalketa sexuala da, hau da, bi sexuetako zelulak elkartzea ezinbestekoa da.
Giza ugalketa sexuala da, hau da, bi sexuetako zelulak elkartzea ezinbestekoa da.
Bibiparoak gara, amaren sabeletik jaiotzen garelako. Ugaztunak gara, jaiotzen garenean amaren bularretan sortzen den esneaz elikatzen garelako.
Bibiparoak gara, amaren sabeletik jaiotzen garelako. Ugaztunak gara, jaiotzen garenean amaren bularretan sortzen den esneaz elikatzen garelako.
Baina nola ugaltzen gara? Irakurri arretaz ondoren datorren azalpena.
Baina nola ugaltzen gara? Irakurri arretaz ondoren datorren azalpena.
Ernalketa nola ematen den eta fetua nola garatzen den ikusi
Ernalketa nola ematen den eta fetua nola garatzen den ikusi
Ernalketa gertatzen denetik haurtxoa jaio arteko tarteari HAURDUNALDIA esaten zaio; 9 hilabete inguru irauten du.
Ernalketa gertatzen denetik haurtxoa jaio arteko tarteari HAURDUNALDIA esaten zaio; 9 hilabete inguru irauten du.
3. hilabetean, enbrioiaren organo guztiak osatuta daude. Hortik aurrera, enbrioiari fetu esaten zaio. Fetua hazi eta heldu egiten da etengabe, bederatzigarren hilabetera arte.
3. hilabetean, enbrioiaren organo guztiak osatuta daude. Hortik aurrera, enbrioiari fetu esaten zaio. Fetua hazi eta heldu egiten da etengabe, bederatzigarren hilabetera arte.
Haurdunaldian amaren gorputzak hainbat aldaketa izaten ditu:
Haurdunaldian amaren gorputzak hainbat aldaketa izaten ditu:
-Ez du obulurik sortzen, hortaz, ez du hilekorik izaten.
-Ez du obulurik sortzen, hortaz, ez du hilekorik izaten.
-Sabela hazi egiten zaio.
-Sabela hazi egiten zaio.
-Gizendu egiten da.
-Gizendu egiten da.
-Titiak handitu egiten zaizkio.
-Titiak handitu egiten zaizkio.
Gizakiok sexu harremanak izaten ditugu plazerra sentitzeko eta nahi dugunean ugaltzeko.
Gizakiok sexu harremanak izaten ditugu plazerra sentitzeko eta nahi dugunean ugaltzeko.
Baina sexu harremanak ditugunean ez badugu haurdun gelditu nahi, zer egin dezakegu?
Baina sexu harremanak ditugunean ez badugu haurdun gelditu nahi, zer egin dezakegu?
- Antisorgailua erabili dezakegu. Mota desberdinetakoak daude: kondoiak, preserbatibo femeninoak, pilulak...
EKAINAK 1 - 5
EKAINAK 1 - 5
GIZAKION HARREMANTZEA ETA UGALKETA
GIZAKION HARREMANTZEA ETA UGALKETA
Gizakion ugalketarekin hasi aurretik, hainbat gai landu behar ditugu.
Gizakion ugalketarekin hasi aurretik, hainbat gai landu behar ditugu.
- Gizakion harremanak eta sexualitatea
- Pubertaroan ematen diren aldaketak
Harremanak eta sexualitatea
Harremanak eta sexualitatea
Pubertaroan ematen diren aldaketak
Pubertaroan ematen diren aldaketak
Pubertaroan ematen diren aldaketen informazioa aurkituko duzue ondorengo dokumentuetan. Oso garrantzitsua da. Guztiok aldaketa hauek izan behar dituzue eta.
Pubertaroan ematen diren aldaketen informazioa aurkituko duzue ondorengo dokumentuetan. Oso garrantzitsua da. Guztiok aldaketa hauek izan behar dituzue eta.
Nahi izanez gero gurasoekin edo anai-arrebekin edo lagunekin hitz egin. Edo bestela tutorearengana jo eta galdetu lasai.
Nahi izanez gero gurasoekin edo anai-arrebekin edo lagunekin hitz egin. Edo bestela tutorearengana jo eta galdetu lasai.
ORTUA
ORTUA
Kaixo denoi,
Aurten Almeneko ortua martxan jartzeko proiektu polit bat geneukan prestatuta zuontzako. Baina ez da posible izan aurrera eramatea. Hala ere, plataforma honetan ORTU/BARATZA EDO FRUITU ARBOLEN inguruko informazioa txertatzen joango gara. Animatuz gero bidali zuen argazki/aurkezpen/bideoak AZALPENEKIN eta hemen zintzilikatuko ditugu. Horrela denok ikasteko aukera izango dugu.
ortua.mp4Amaiur baserrian ortua martxan jartzen
SANY0699.MOVIzadi Otaduik eta bere amak beraien ortua erakutsi digute.
Izadi Otaduik eta bere amak beraien ortua erakutsi digute.
Hodei Caballerok mailukiak ditu landatuta.
Mailukiak dira. Ez daude oraindik jateko. Mailukiak margarita antzeko lore batetik irtetzen dira, hau da, margarita antzeko hori gutxinaka-gutxinaka mailukia bihurtzen da. Gero garbitu eta jateko prest dago!
VID_20200507_184505.3gpOihan Perezek bere ortua eta landatuta dituen fruta zein barazkiak erakutsiko dizkigu.
BA AL DAKIZUE LANDAREAK NOLA ELIKATZEN DIREN?
BA AL DAKIZUE LANDAREAK NOLA ELIKATZEN DIREN?
IKUSI BIDEOA
Landareak.mp4Ideiarik garrantzitsuenak hauek dira:
Ideiarik garrantzitsuenak hauek dira:
- Landareak beraien elikagaiak sortzen dituzte.
- Horretarako, ura, mineralak, eguzkiaren energia, karbono dioxidoa (CO2) eta oxigenoa (O2) behar dituzte.
- Landareek isurtzen duten oxigenoa beharrezkoa dugu bizitzeko.
- Landareen hosto, fruitu, tuberkuluak... ezinbestekoak dira gure elikaduran.
MAIATZAK 25-29
MAIATZAK 25-29
ANIMALIEN UGALKETA
ANIMALIEN UGALKETA
Badakigu iada ugalketak espezie bereko ondorengoak sortzea duela helburu. Landareen ugalketa ikusi dugu (ugalketa sexuala eta asexuala).
Badakigu iada ugalketak espezie bereko ondorengoak sortzea duela helburu. Landareen ugalketa ikusi dugu (ugalketa sexuala eta asexuala).
Baina animaliak nola ugaltzen dira?
Baina animaliak nola ugaltzen dira?
Ikusi bideoa
Ikusi bideoa
PROPOSAMEN GEHIGARRIAK
PROPOSAMEN GEHIGARRIAK
1-Basahatea.pdf fitxategiaren kopiaMAIATZAK 18- 22
MAIATZAK 18- 22
LANDAREEN UGALKETA
LANDAREEN UGALKETA
Bi ugalketa mota daude: ugalketa sexuala eta ugalketa asexuala
Bi ugalketa mota daude: ugalketa sexuala eta ugalketa asexuala
1- UGALKETA SEXUALA
1- UGALKETA SEXUALA
Ugalketa sexualaren inguruko bideoak ikusi eta informazio guztia irakurri. Ia gai zareten ulertzeko!! Ekin lanari!!
Ugalketa sexualaren inguruko bideoak ikusi eta informazio guztia irakurri. Ia gai zareten ulertzeko!! Ekin lanari!!
Ugalketa sexualaren prozesua ondo ulertzeko lore baten atalak ikusiko ditugu.
Ugalketa sexualaren prozesua ondo ulertzeko lore baten atalak ikusiko ditugu.
- Lorezila: lorearen atal arra da. Punta horietan polena dago, hazi arra. Bertara intsektuak joaten dira elikatzera.
- Lore-orratza edo pistiloa: lorearen atal emea da, bertan obuluak daude barnekaldean.
- Korola: petaloz osatuta, loreari kolorea ematen diotena, intsektuak erakartzen ditu kolore bizia izaten dutelako.
- Kaliza: sepaloz osatuta dago, berde kolorekoak dira eta lorearen beste atalak babesteko balio du.
Loredun landareen ugalketa: Polena hazi arra eta obuluak elkartu behar dira, intsektuek eta haziak polena lore-orratzaren barnekaldera sartzen dute eta obuluekin elkartzen da. Behin elkartzen direnean fruituak sortzen dira eta barruan haziak. Aldemeneko bideoan ederto azaltzen da. Ikus ezazu.
Loredun landareen ugalketa: Polena hazi arra eta obuluak elkartu behar dira, intsektuek eta haziak polena lore-orratzaren barnekaldera sartzen dute eta obuluekin elkartzen da. Behin elkartzen direnean fruituak sortzen dira eta barruan haziak. Aldemeneko bideoan ederto azaltzen da. Ikus ezazu.
Beheko irudi honetan dena laburbilduta ageri da. Hau ere ziklo bat da, urarena bezalaxe.
Beheko irudi honetan dena laburbilduta ageri da. Hau ere ziklo bat da, urarena bezalaxe.
2- UGALKETA ASEXUALA
2- UGALKETA ASEXUALA
Aldemeneko bideoa ikusi. Ba al duzu ugalketa asexuala duen landarerik etxean? Zein motatakoa da?
Aldemeneko bideoa ikusi. Ba al duzu ugalketa asexuala duen landarerik etxean? Zein motatakoa da?
Motak:
Motak:
- Tuberkulua: patatak, batatak...
- Herrestadarra: marrubiak...
- Errizoma: lirioak...
- Erraboila: kipula, berakatza...
- Adaxka bidez: landareari adxka bat kenduz eta landatzen badugu, adaxkari sustraiak aterako zaizkio. Eta landare berri bat sortuko da.
MAIATZAK 11- 15
MAIATZAK 11- 15
"IZAN ZIRELAKO GARA, GARELAKO IZANGO DIRA"
"IZAN ZIRELAKO GARA, GARELAKO IZANGO DIRA"
Proiektuaren izenburua irakurri.
Proiektuaren izenburua irakurri.
Zer esan nahi du? Zerekin lotzen duzue?
Zer esan nahi du? Zerekin lotzen duzue?
IZAKI BIZIDUN guztiok, hau da, landareak eta animaliak, JAIO, ARNASTU, ELIKATU, HAZI, UGALDU eta HIL egiten gara.
IZAKI BIZIDUN guztiok, hau da, landareak eta animaliak, JAIO, ARNASTU, ELIKATU, HAZI, UGALDU eta HIL egiten gara.
Aste honetan LANDAREAK aztertuko ditugu.
Aste honetan LANDAREAK aztertuko ditugu.
Irakurri arretaz testuak eta mapa kontzeptuala eta marrazkiak behatuz ulertzen saiatu.
Irakurri arretaz testuak eta mapa kontzeptuala eta marrazkiak behatuz ulertzen saiatu.
Goazen gure HAZIEN BEHAKETA egitera.
Goazen gure HAZIEN BEHAKETA egitera.
Landareak sortzen ari zaizkizue, ezta? Ze harrigarria den bizitza!
Landareak sortzen ari zaizkizue, ezta? Ze harrigarria den bizitza!
Zein fasetan daude zuen haziak/landareak?
Zein fasetan daude zuen haziak/landareak?
Landareak izaki bizidunak dira eta animaliek eta pertsonek bezalaxe hiru bizi funtzio betetzen dituzte.
Landareak izaki bizidunak dira eta animaliek eta pertsonek bezalaxe hiru bizi funtzio betetzen dituzte.
LANDAREAREN ATALAK ikasiko ditugu.
LANDAREAREN ATALAK ikasiko ditugu.
Landarearen atalak honako hauek dira: lorea, sustraiak, zurtoina, hostoak, fruitua eta hazia.
Landarearen atalak honako hauek dira: lorea, sustraiak, zurtoina, hostoak, fruitua eta hazia.
SUSTRAIAK: Ura eta mineralak xurgatzen dituzte, gero landareak bere elikagaiak sortzen laguntzeko.
SUSTRAIAK: Ura eta mineralak xurgatzen dituzte, gero landareak bere elikagaiak sortzen laguntzeko.
Sustrai batzuk guretako elikagaiak dira, adibidez: azenarioa.
Sustrai batzuk guretako elikagaiak dira, adibidez: azenarioa.
ZURTOINA: Sustraitik gora hazten den zatia da,bertatik adarrak eta hostoak jaiotzen dira. Landareari eusten dio eta sustraietatik hostoetaraino ura garraiatzeko balio du.
ZURTOINA: Sustraitik gora hazten den zatia da,bertatik adarrak eta hostoak jaiotzen dira. Landareari eusten dio eta sustraietatik hostoetaraino ura garraiatzeko balio du.
Zurtoin batzuk jangarriak dira, porruak, adibidez.
Zurtoin batzuk jangarriak dira, porruak, adibidez.
HOSTOAK: Eguzki-argitik energia hartzen dute, landareek elikagaia sortzeko. Airean dagoen karbono dioxidoa ere hartzen dute eta oxigenoa kanporatu, oxigeno fabrikak dira.
HOSTOAK: Eguzki-argitik energia hartzen dute, landareek elikagaia sortzeko. Airean dagoen karbono dioxidoa ere hartzen dute eta oxigenoa kanporatu, oxigeno fabrikak dira.
Hosto batzuk jan egiten dira, adibidez, azak.
Hosto batzuk jan egiten dira, adibidez, azak.
LOREA: Landarearen ugal aparatua da.
LOREA: Landarearen ugal aparatua da.
Azalorea, adibidez, lore jangarria da.
Azalorea, adibidez, lore jangarria da.
FRUITUA ETA HAZIA: Landare berriak sortuko dira fruituan dauden haziei esker.
FRUITUA ETA HAZIA: Landare berriak sortuko dira fruituan dauden haziei esker.
Kalabaza haziak jaten ditugu.
Kalabaza haziak jaten ditugu.
Tomatea fruitu bat da eta jan egiten dugu.
Tomatea fruitu bat da eta jan egiten dugu.
EGITEKO JARDUERA: Nahi duzun landare bat marraztu eta atal bakoitzari izena jarri.
EGITEKO JARDUERA: Nahi duzun landare bat marraztu eta atal bakoitzari izena jarri.
Aste honetan honakoa hauek ikasi ditugu:
Aste honetan honakoa hauek ikasi ditugu:
- Hazi batetik nola jaiotzen eta hazten diren landareak.
- Landareek hiru bizi funtzio dituztela.
- Landarearen atalak zeintzuk diren eta zein funtzio dituzten.
Datorren astean landareekin jarraituko dugu. Aste ona pasa!
Datorren astean landareekin jarraituko dugu. Aste ona pasa!
MAIATZAK 4 - 8
MAIATZAK 4 - 8
1- ARNAS APARATUAREN bideoa ikusi eta BIZI FUNTZIOEN mapa kontzeptuala bete, NUTRIZIOARENA, hain zuzen ere (behean agertzen den zatia bakarrik).
1- ARNAS APARATUAREN bideoa ikusi eta BIZI FUNTZIOEN mapa kontzeptuala bete, NUTRIZIOARENA, hain zuzen ere (behean agertzen den zatia bakarrik).
Nahi izanez gero argazkia atera eta drivera igo.
2- ON EGIN! proiektuari amaiera emateko, galdera hauei erantzunez HAUSNARTU (ez daukazu idatzi beharrik):
2- ON EGIN! proiektuari amaiera emateko, galdera hauei erantzunez HAUSNARTU (ez daukazu idatzi beharrik):
- Zein jarduera/ekintza gustatu zait gehien? Eta gutxien? Zer gehituko nuke?
- Zerbait berria ikasi al dut? Zer?
3- HAZIEN BEHAKETA egin. Tarteka ur pixkat bota.
3- HAZIEN BEHAKETA egin. Tarteka ur pixkat bota.
Hasi al dira haziak ernaltzen? Bietan berdina gertatu al da?
Hasi al dira haziak ernaltzen? Bietan berdina gertatu al da?
Amaiur Kortabarriak baba eta lenteja aleak jarri zituen algodoitan.
Amaiur Kortabarriak landareak lorontzietan sartu ditu.
Amaiurrek ezkurrak sartu eta begira nolako haritzak irten diren!
Enekok lenteja ale batzuk jarri zituen. 45 egunetara begira nola hazi diren landareak.
APIRILAK 27-30
APIRILAK 27-30
1-IRAIZKETA
1-IRAIZKETA
Eskuinean duzuen bideoa ikusi eta galderei erantzun. Nahi izanez gero, etxeko norbaiti azaldu.
Zer da iraizketa?
Non egiten da iraizketa? (hasierakoa)
2- EGIZU HONAKO BI ESPERIENTZIAK:
2- EGIZU HONAKO BI ESPERIENTZIAK:
Hipotesiak bota: Zer gertatuko da lehenengoan? Eta bigarrenean? Landareak sortuko al dira bietan?
Behatu tarteka.
Lurrez betetako yogurt pote batean baba/garbantzu ale batzuk sartu eta ureztatu tarteka.
2. ASTEKO LANAK
2. ASTEKO LANAK
Martxoak 30 - apirilak 3
ZIRKULAZIO APARATUA
ZIRKULAZIO APARATUA
Eskuinean duzun bideoa ikusi (2:57rarte ikusi) eta txosteneko APARATUEN INFORMAZIOA JASOTZEKO TAULA BETE, zirkulazio aparatuari dagokiona.
DIGESTIO APARATUA
DIGESTIO APARATUA
Digestio-aparatuak elikagaiak deskonposatu eta gure gorputzerako baliagarriak diren substantziak ateratzen ditu. Substantzia horiek mantenugaiak dira. Digestio-aparatuaren bidea ahoan hasi eta uzkian bukatzen da.
Hasteko, elikagaiak ahora sartzean murtxikatu egiten ditugu eta horiek listuarekin nahastuko dira. Jarraian, txikitutako eta listuaren nahastutako elikagai horiek hestegorritik igaroko dira, urdailera iritsiz. Ondoren, elikagai horiek uradilera iritsiko dira, bertan ahi edo "papila" bihurtuz eta hesteetara pasatuz.
Gero, hestera pasatzean, lehendabizi heste meharretik pasako dira elikagai horiek, elikagaien mantenugaiak odolera pasatuz. Jarraian, heste lodira igaroko dira xurgatu ez diren elikagaiak eta bertan sortuko gorotzak. Azkenik, gorotz horiek uzkiaren bidez kanporatuak izango dira.
APARATUEN INFORMAZIOA JASOTZEKO TAULA BETE, digestio aparatuari dagokiona (taulari argazkia atera eta zuen karpetan gorde)
**Eskuinaldean argazki eta bideo bat duzue goiko testua hobeto ulertzen lagunduko diguna. Bideoan guk erabili ditugun hitz batzuk ageri dira eta beste batzuk ez, ez larritu horregatik. Bideoa nahi beste ikusi ezazue digestio aparatuaren hobeto ulertzeko.
PROPOSAMEN GEHIGARRIAK
PROPOSAMEN GEHIGARRIAK
2.ASTEA
Bigarren asteko proposamen gehigarri bezala eskuinaldean dauden esperimentu horiek egitea proposatzen dizuegu. Seguru pilo bat gustatuko zaizkizuela!!!
Bigarren asteko proposamen gehigarri bezala eskuinaldean dauden esperimentu horiek egitea proposatzen dizuegu. Seguru pilo bat gustatuko zaizkizuela!!!
platanoaren-puzkerra.pdf- ASTEKO LANAK
MARTXOAK 23-27
1- ELIKAGAIEN PIRAMIDEAREN inguruko informazioa irakurri eta ulertu
1- ELIKAGAIEN PIRAMIDEAREN inguruko informazioa irakurri eta ulertu
2- Elikagaien piramidearen inguruan nutrizionista bati egindako elkarrizketa entzun eta ulertu.
2- Elikagaien piramidearen inguruan nutrizionista bati egindako elkarrizketa entzun eta ulertu.
Klikatu beheko estekan, webgunera joan eta entzun elkarrizketa.
3- Bazkari orekatu bat pentsatu eta taula osatu.
3- Bazkari orekatu bat pentsatu eta taula osatu.
4- Hortik plater bat aukeratu, prestatu eta jan. On egin!!!
4- Hortik plater bat aukeratu, prestatu eta jan. On egin!!!
Prestatutakoari argazkia atera eta igo karpetara.
Page updated
Report abuse