IB Diploma Programme: Language A - Taal- en Letterkunde

Cursus: Nederlands A: Taal- en Letterkunde (SL/HL) 

Docent: Jennifer Stuck 

Voorgestelde startdatum: Herfst 2024 

Voorgestelde einddatum: Lente 2026

1. Verantwoording van de tekstkeuze en BOW's

De geselecteerde werken en niet-literaire lichamen van werk (BOW's) beslaan een breed spectrum. De focus ligt op het analyseren van hoe taal wordt gebruikt voor culturele representatie, politieke manipulatie en persoonlijke expressie.

• De Aanslag – Harry Mulisch (Proza/Fictie) 

  • BOW: Juridische transcripten van processen tegen collaboranten.

  • Focus: De ethiek van herinnering en de spanning tussen officieel feitelijk verslag (rechtspraak) versus de subjectieve literaire verwerking van oorlogstrauma.

• De Helaasheid der Dingen – Dimitri Verhulst (Autofictie) 

  • BOW: De Vlaamse verfilming (Felix Van Groeningen) of een vergelijkbare Vlaamse film over de 'onderklasse'.

  • Focus: De representatie van de arbeidersklasse en hoe beeldtaal versus dialect bijdraagt aan de satire op mannelijkheid en armoede.

• Van den vos Reynaerde (Middelnederlandse epiek) 

  • BOW: Politieke cartoons van Jip van der Toorn en Willem (Bernhard Willem Holtrop).

  • Focus: Satire als instrument van machtskritiek. Hoe gebruiken beide vormen (middeleeuwse fabel vs. moderne cartoon) allegorie om corruptie aan de kaak te stellen?

• Omeros – Derek Walcott (Poëzie in vertaling) 

  • BOW: Brochures, zaalteksten en tentoonstellingsmateriaal van het AfricaMuseum in Tervuren.

  • Focus: Postkoloniale representatie. Hoe herschrijft Walcott de geschiedenis, en hoe probeert een instituut als het AfricaMuseum zijn koloniale verleden te herformuleren (transformatie)?

• Hamlet versus Hamlet – Tom Lanoye (Drama/Adaptatie)

  • BOW: Politieke speeches van Bart De Wever.

  • Focus: Retoriek en performance. De analyse van nationale identiteit en het gebruik van taal om een publiek te bespelen, zowel op het toneel als in de politieke arena.

• Alleen de bergen zijn mijn vrienden – Behrouz Boochani (Memoires/Getuigenis) (HL only)

  • BOW: Nieuwsreportages van De Morgen en De Standaard over immigranten.

  • Focus: Perspectief en framing. Het contrast tussen de doorleefde ervaring van de vluchteling en de journalistieke constructie van de 'migratie-crisis'.

2. Interdisciplinaire en intertekstuele verbanden

• Trauma, Geheugen en Instituten: De Aanslag (juridische dossiers) en Omeros (museumteksten) verkennen hoe het verleden wordt gedocumenteerd versus hoe het wordt herinnerd.

• Satire en Visuele Kritiek: De koppeling tussen Reynaert en politieke cartoons laat zien dat kritiek op de elite van alle tijden is, ongeacht het medium.

• Retoriek en Macht: Hamlet versus Hamlet en de speeches van De Wever leggen bloot hoe taal wordt ingezet voor de constructie van een (nationale) identiteit en politieke overtuiging.

• Migratie en Beeldvorming: Het werk van Boochani naast de Vlaamse kranten dwingt leerlingen om kritisch te kijken naar de machtsdynamiek in mediataal.

3. Gebieden van exploratie en Kernbegrippen

Hier is de vertaling van de laatste onderdelen voor je curriculumvoorstel, waarbij de specifieke IB-terminologie voor de Learner Profile en ATL Skills (Aanpak van Leren) nauwkeurig is gevolgd.

4. Integratie van het Leerlingprofiel en ATL-vaardigheden

Leerlingprofiel (Learner Profile):

• Onderzoekers (Inquirers): Onafhankelijk onderzoek naar de historische context en de achtergrond van de auteur.

• Denkers (Thinkers): Kritische evaluatie van culturele perspectieven door middel van tekstuele analyse.

• Communicatoren (Communicators): Mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid in zowel formele als creatieve formats.

• Zorgzaam/Principieel (Caring/Principled): Verkenning van ethische kwesties rondom geheugen, rechtvaardigheid en het geven van een stem aan anderen.

ATL-vaardigheden (Aanpak van Leren) omvatten:

• Mediawijsheid: Oefenen voor Paper 1 met multimodale teksten.

• Literaire analyse: Strategieën voor close reading en annoteren.

• Communicatie: Presentatie van argumenten in de Internal Assessment (Mondeling) en het HL Essay.

• Transfer en synthese: Het maken van intertekstuele verbindingen tussen werken, zoals tussen Hamlet versus Hamlet en de tegenhanger van Shakespeare.

5. Beoordelingsplanning (Assessment Planning)

• HL Essay: (Hogere Niveau Essay)

• Individueel Mondeling (IO): (Individual Oral)

• Examenblad 1 (Paper 1): Analyse van onbekende teksten.

• Examenblad 2 (Paper 2): Vergelijkend essay over de literatuurlijst.

6. Balans tussen Taal en Literatuur

Deze cursus geeft prioriteit aan de wisselwerking tussen literaire en niet-literaire teksten. Sterke literaire ankers (romans, poëzie, epos, satire, drama) worden aangevuld met multimodale teksten voor Paper 1. Leerlingen houden zich kritisch bezig met de vraag hoe taal betekenis, identiteit en ideologie construeert.

7. Aanvullende opmerkingen

• De Middelnederlandse inhoud wordt aangeboden in een moderne vertaling, waar nodig met parallelle fragmenten uit het origineel.

• Voor Omeros wordt de vertaling in de les beargumenteerd om trouw aan het origineel en poëtische nuance te verkennen.

• Hamlet versus Hamlet wordt bestudeerd naast geselecteerde scènes uit Shakespeare's Hamlet voor vergelijkende doeleinden, met aandacht voor culturele en linguïstische transformatie.

• De cursus moedigt meertalige vergelijking en metalinguïstisch bewustzijn aan.

Opgesteld door: Jennifer Stuck, MA Engelse Literatuur, IB-gecertificeerd DP & MYP docent Afdelingshoofd Taal- en Letterkunde