notatki sporządzone na podst. Książki nauczyciela wyd. Nowa Era
1. Ja czyli kto?
Jako tożsamość określa się fizyczne i psychiczne cechy wyróżniające daną osobą. Dzieli się je na cechy nabyte i wrodzone. Do tych pierwszych zaliczamy: mądrość, światopogląd, moralność i umiejętności. Z kolei do cech wrodzonych należą: wygląd, płeć oraz inteligencja.
Człowieka wyróżnia także styl życia. Aktywny styl życia przejawia się np. w uprawianiu sportu, twórczości artystycznej i działalności społecznej.
Jego przeciwieństwem jest bierny styl życia. Osoby przyjmujące tę postawę większość wolnego czasu poświęcają np. na oglądanie telewizji.
Na styl życia danego człowieka często wpływają autorytety. Określa się w ten sposób osoby cenione za swoje osiągnięcia i cieszące się powszechnym szacunkiem. Ich poglądy oraz postawa życiowa stanowią dla wielu ludzi pomoc podczas podejmowania niektórych decyzji.
składniki tożsamości:
wrodzone:
płeć
wygląd
inteligencja
nabyte:
charakter
umiejętności
moralność
światopogląd
mądrość
2. Człowiek istota społeczna.
Człowiek jest istotą społeczną. Oznacza to, że aby istnieć, działać i prawidłowo się rozwijać, potrzebuje kontaktów z innymi ludźmi. Dzięki tym relacjom zaspokaja potrzebę uznania, miłości i bliskości.
Żyjąc wśród innych, człowiek przyswaja system wartości oraz wzory zachowań obowiązujące w najbliższym otoczeniu, np. w szkole czy miejscu pracy. Proces ten nazywa się socjalizacją. Przygotowuje on daną osobę do współistnienia z innymi ludźmi.
Jako rolę społeczną określa się system stałych wzorców zachowań człowieka wobec innych osób. W trakcie socjalizacji każdy poznaje pełnione przez siebie role oraz związane z nimi wymogi, prawa, zakazy i nakazy. Zdarza się, że człowiek pełni kilka ról, których nie można pogodzić. Dochodzi wówczas do konfliktu ról społecznych. Zjawisko to ma negatywne konsekwencje, zarówno dla danej osoby, jak i jej otoczenia, np. rodziny.
Przykładowe role społeczne: klient, uczeń, mąż, żona, syn, córka, pracownik, ojciec, matka, sąsiad, przełożony.
3. Porozumiewamy się.
Osobę mówiącą określa się jako nadawcę, a osobę słuchająca – jako odbiorcę. Przekazywanie informacji odbywa się na dwa sposoby: werbalnie – za pomocą słów (ustnie i pisemnie) – oraz niewerbalnie, poprzez mowę ciała, czyli m.in. postawę, gesty, mimikę i ton głosu.
Ważnym sposobami porozumiewania się są dyskusja i debata. Dyskusja to wymiana poglądów popartych odpowiednio dobranymi argumentami.
Muszą wziąć w niej udział co najmniej dwie osoby. Odmianą dyskusji jest debata. Jej uczestnicy występują w określonej kolejności.
Nad przebiegiem rozmowy czuwa wyznaczona osoba.
Jedną z metod wspólnego poszukiwania rozstrzygnięcia danego zagadnienia jest burza mózgów. Na początku rozmowy osoby określają problem. Następnie przedstawiają propozycje rozwiązań. W trakcie dyskusji wybierane są najlepsze pomysły.
Podczas publicznych wystąpień oraz prezentowania swoich opinii należy:
panować nad emocjami;
wypowiadać słowa głośno, spokojnie i wyraźnie;
nie mówić zbyt długo, ponieważ słuchacze mogą się znudzić;
opowiadać żarty lub anegdoty, aby ponownie zainteresować odbiorców treścią przemówienia.
35% komunikacja werbalna
NADAWCA ----------------------------------------------------------------> ODBIORCA
65% komunikacja niewerbalna
4. Nie taki konflikt straszny.
Sprzeczność, której przyczyną jest różnica poglądów między osobami reprezentującymi odmienne wartości i postawy, nazywamy konfliktem. Istnieją różne sposoby zachowania się w sytuacjach konfliktowych. Należą do nich: uleganie, rywalizacja, unikanie konfliktu, dążenie do wspólnego rozwiązania problemu
oraz dążenie do kompromisu. Niektóre spory rozstrzyga osoba niebędąca zwolennikiem żadnej ze stron, czyli arbiter (mediator).
W trakcie rozwiązywania konfliktu przede wszystkim powinno się opanować emocje. Ważne jest również to, aby nie oceniać rozmówcy, a jedynie jego poglądy. Ponadto należy przedstawić odpowiednie argumenty, zaproponować przynajmniej kilka propozycji rozstrzygnięcia problemu oraz przyjąć elastyczną postawę. Spór nie zakończy się, jeżeli jego uczestnicy nie zgadzają się na rozwiązanie inne niż to, które sami proponują.
5. Grupy społeczne.
Osoby, które mają wspólne zainteresowania i wyznają podobne wartości, tworzą trwałe zbiorowości, czyli grupy społeczne. W ich skład wchodzą np. przyjaciele czy uczniowie klasy szkolnej.
Grupy dzielimy ze względu na
ich liczebność (grupy małe lub duże),
rodzaj członkostwa (grupy formalne i nieformalne),
rodzaj więzi łączących ludzi tworzących daną zbiorowość (grupy pierwotne bądź wtórne)
trwałość (grupy trwałe albo krótkotrwałe).
Podstawową grupą społeczna jest rodzina. Stanowi ona przykład grupy małej, pierwotnej i trwałej. Wyróżnia się rodzinę dwupokoleniową, składającą się z rodziców i dzieci, a także rodzinę wielopokoleniową, którą tworzą rodzice, ich potomstwo oraz np. dziadkowie.
6. Życie szkoły.
Szkoła to zorganizowana społeczność, która posiada własne władze. W ich skład wchodzą: dyrektor, rada pedagogiczna, czyli wszyscy nauczyciele pracujący
w danej szkole, oraz rada szkoły, składająca się z reprezentantów nauczycieli, uczniów i rodziców. Zasady działalności władz oraz prawa i obowiązki członków społeczności szkolnej określa statut szkoły. Dokument ten każda placówka opracowuje samodzielnie, dzięki czemu jest dostosowany do miejscowych warunków i potrzeb.
Wszyscy uczniowie danej szkoły tworzą samorząd uczniowski. Jego główny organ to rada samorządu uczniowskiego, do której należą wybrani przez uczniów przedstawiciele.
Znajomość praw i obowiązków ucznia pozwala w pełni wykorzystać stwarzane przez szkołę możliwości, np. w celu rozwijania zainteresowań.
Z kolei władzom danej placówki wiedza na temat tych reguł pozwala rozpoznawać przypadki naruszenia norm.
WŁADZE SZKOŁY
7. Normy i zasady.
Powszechnie uznawane zasady i wzorce zachowań określa się jako normy społeczne. Ich zadaniem jest zapewnienie ładu w funkcjonowaniu zbiorowości
oraz ochrona ważnych dla każdego człowieka wartości.
Członkowie społeczeństwa mają obowiązek przestrzegania norm prawnych (formalnych - zapisanych). Nieuznawanie pozostałych zasad nie podlega karom. Wybór norm moralnych, religijnych czy obyczajowych zależy od indywidualnej decyzji danej osoby.
Jedną z norm obyczajowych jest tolerancja, która polega na poszanowaniu cudzych poglądów, uczuć, zachowań czy wyglądu. Nieuznawanie odmiennych przekonań i upodobań określa się jako nietolerancję. Zjawisko to jest zazwyczaj krzywdzące dla osób lub grup społecznych, których dotyczy.
Wyróżniamy m.in. nietolerancję rasową, religijną, polityczną i narodowościową. Z przejawami nietolerancji można spotkać się również w szkole.
NORMY SPOŁECZNE
formalne
- prawne
nieformalne
- religijne
- obyczajowe
- moralne