Passende routes voor nieuwkomers

Op 1 oktober 2018 volgde vijftien procent van alle twaalf- tot achttienjarige statushouders die in 2014 hun verblijfsvergunning ontvingen, praktijkonderwijs. Dat is aanzienlijk meer dan het gemiddelde van drie procent. Het opleiden van statushouders vergt bovendien speciale aandacht van pro- en vso-scholen. Bij het onderwijs aan statushouders komt het praktijkonderwijs een aantal hindernissen tegen: 

NT2 op het vso-pro

Binnen het vso-pro is een groep NT2’ers die op het ISK niet het niveau haalde om door te stromen naar het mbo. Een deel gaat via de entreeopleiding door naar mbo-2 en haalt daar zijn inburgering. Een ander deel zijn echte pro-leerlingen, die vanuit het pro kunnen uitstromen naar de arbeidsmarkt. Zij verlaten met achttien jaar de school, maar zijn nog niet ingeburgerd. Veel van deze leerlingen kiezen voor het mbo terwijl dat niet de beste optie is, omdat het niet past bij hun vermogens en begeleidingsbehoefte. Gevolg is dat ze hun opleiding stoppen (en dus ook de inburgering). Statushouders en hun ouders spreken en schrijven slecht Nederlands, maar de groepen op pro-scholen zijn soms te klein om T2-programma’s te bieden. Ouders en leerlingen begrijpen vaak niet dat met een beperking niet alles mogelijk is. Vrijstelling voor inburgering door een beperking (ZML) is lastig. Leerlingen die kiezen voor arbeid, moeten apart voldoen aan hun inburgeringsplicht. Dit is niet eenvoudig naast een baan en deze leerlingen slagen vaak niet.

Positief is dat de nieuwe Wet inburgering aandacht heeft voor deze groep statushouders. Zij besteden vanaf 1 juli 2021 meer tijd aan het leren van Nederlands, zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. Ook zij sluiten voortaan hun inburgering af met een certificaat.

Overgang bij amv’s met verblijfsvergunning die 18 jaar worden

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) met een verblijfsvergunning worden in gemeenten opgevangen in de kleinschalige opvang (KSO) en binnen Opvang en Wonen in Gezinsverband (OWG) door Nidos. Als de amv 18 jaar wordt, vervallen de bijbehorende amv-voorzieningen. De jongere wordt dan geacht wegwijs te zijn en zichzelf te kunnen redden in de Nederlandse samenleving. Naast de ontwikkeling van de jongere is het voor de voortzetting van de integratie van de jongere van belang dat randvoorwaarden zoals huisvesting, inkomen, een sociaal netwerk, zorg en begeleiding geregeld zijn bij het bereiken van deze leeftijd. Als dit vanaf de 18-jarige leeftijd niet goed is geregeld, zijn er risico’s zoals schoolverzuim, schulden, vereenzaming en overlast. De overgang naar volledig zelfstandig leven bij het bereiken van de leeftijd van 18 is voor een amv niet altijd een eenvoudige opgave. Daarom heeft de rijksoverheid het mogelijk gemaakt dat amv’s die 18 jaar worden en dat willen, vanaf 1 januari 2023 tot maximaal 21 jaar in hun opvanggezin of de kleinschalige opvang kunnen blijven wonen en worden begeleid in de vorm van Verlengde opvang. De Verlengde opvang bestaat uit bege-leiding en huisvesting en zal ertoe bijdragen dat de overgang naar meerderjarigheid minder stroef verloopt voor deze jongeren. Zij krijgen hierdoor de kans om zachter te landen in de Nederlandse samenleving

• Wijzigingen wet- en regelgeving inburgering 1 januari 2023

• Handreiking Overgang bij amv’s met verblijfsvergunning die 18 jaar worden.

Deze handreiking is opgesteld voor beleidsmedewerkers, managers, jeugdbeschermers, mentoren, medewerkers van het sociaal wijkteam en overige betrokken partners. Deze handreiking is geschreven door Nidos en de VNG met inbreng van contractpartners van Nidos en afgestemd met het ministerie van Justitie en Veiligheid. De handreiking is geldig vanaf 1 januari 2023. Vanaf dat moment is de eerdere handreiking ‘Overdracht van amv’s die 18 jaar worden’ (2017) niet meer van toepassing.

• Verlenging bij volgen niet vrijstellende opleiding

Inburgeringsplicht

• Handreiking schoolgaande jongeren & inburgering Geactualiseerd in juni 2022 door het ministerie van SZW geeft antwoord op de volgende vragen:

1. Waarom geldt er geen (tijdelijke) vrijstelling van inburgering voor jongeren in het praktijkonderwijs?

2. Moet een jongere in het praktijkonderwijs de opleiding beëindigen zodra de jongere inburgeringsplichtig wordt?

3.  In welke route voor inburgering komen de meeste jongeren naar verwachting terecht als zij praktijkonderwijs volgen?

4. Wat kan een praktijkschool doen voor een jongere die inburgering plichtig wordt en bijvoorbeeld nog veel uren taalles moet volgen naast opleiding en/of werk?

Een persoon kan pas inburgering plichtig worden bij het bereiken van de zestienjarige leeftijd. Echter, jongeren die leer- of kwalificatie plichtig zijn, zijn tijdelijk van de inburgeringsplicht vrijgesteld. Jongeren zijn leerplichtig tot en met het schooljaar waarin ze zestien jaar worden of twaalf volledige schooljaren aan een Nederlandse school hebben gevolgd. Verder zijn jongeren kwalificatieplichtig vanaf de afloop van de leerplicht tot het moment dat ze een startkwalificatie hebben gehaald of achttien jaar worden. Jongeren die een verklaring of schooldiploma praktijkonderwijs hebben gehaald of die voortgezet speciaal onderwijs in het uitstroomprofiel dagbesteding of het arbeidsmarktgerichte uitstroomprofiel hebben gevolgd, zijn van de kwalificatieplicht uitgezonderd. Dit betekent dat zij niet langer kwalificatieplichtig zijn zodra ze van school af zijn. Deze groep jongeren kan dus inburgerings plichtig worden als zij zestien of zeventien jaar oud zijn.

Voor jongeren die nog een opleiding volgen op het moment dat ze de inburgerings plichtige leeftijd bereiken, betekent bovenstaande dat de inburgeringsplicht niet aanvangt voor de leeftijd van achttien jaar. In sommige gevallen worden zij pas na hun achttiende inburgeringsplichtig, of vangt de inburgeringsplicht helemaal niet aan.

Wijzigingen

Met het onderhavige besluit wordt daarom geregeld dat het volgen van een niet vrijstellende opleiding een grond voor verlenging van de inburgeringstermijn is. Dit geldt alleen voor de bij ministeriële regeling aangewezen opleidingen. Het voortzetten of het starten van een aangewezen niet vrijstellende opleiding bij aanvang van de inburgeringsplicht (die ertoe leidt dat vertraging wordt opgelopen tijdens het inburgeren), wordt beschouwd als een omstandigheid die leidt tot een niet verwijtbare termijnoverschrijding.

In artikel 4.2 van de Regeling inburgering 2021 worden als opleidingen die een verlenging van de inburgeringstermijn rechtvaardigen, aangewezen:

a. Praktijkonderwijs (pro);

b. Voortgezet speciaal onderwijs (vso), uitstroomprofiel vervolgonderwijs op het niveau vmbo kader en vmbo basis, het arbeidsmarktgerichte uitstroomprofiel en het uitstroomprofiel dagbesteding;

c. Entreeopleiding (mbo-niveau 1).

Urennorm Z-route

Het behalen van deze uren-eis kan voor jonge inburgeraars met een baan of die een opleiding volgen  lastig zijn, zien onderwijsinstellingen. Om schooluitval of baanbeëindiging te voorkomen, wordt het behalen van de uren-eis voortaan anders ingeregeld. De lessen Nederlands en Kennis van de Nederlandse Maatschappij die jongeren al hebben gevolgd in het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs of mbo-1 tellen voortaan ook mee voor de 800 uren-eis. Deze wijziging geldt alleen voor jongeren die de zelfredzaamheidsroute doen, een van de leerroutes in het inburgeringsstelsel. Het besluit wordt nu naar de Tweede en Eerste Kamer gestuurd. Daarna wordt advies aan de Raad van State gevraagd. Naar verwachting treedt de wijziging per 1 april 2025 in werking.

Ontheffing bij een ernstige ziekte of beperking

• Niet inburgeren vanwege ziekte of beperking (ZML)

Een ernstige ziekte of beperking? En daarom niet inburgeren? Dan kan leerling misschien een ontheffing krijgen.

U kunt bij DUO alleen een ontheffing krijgen als u verplicht moet inburgeren onder de Wet Inburgering 2013 of 2021. Valt u nog onder de Wet Inburgering 2007? Dan kunt u bij de gemeente ontheffing aanvragen wegens een ziekte of beperking.

Aanvragen: Vul het formulier Aanvraag ontheffing bij ziekte in en stuur het naar DUO. Stuur geen papieren met medische informatie mee.

U krijgt een rekening van DUO. Hebt u betaald? Dan krijgt u een onderzoek bij een dokter van Argonaut.

De dokter van Argonaut schrijft een brief aan DUO. In die brief schrijft de dokter of u kunt inburgeren. En of u alle examens en uren cursus kunt doen.

DUO beslist of u een ontheffing krijgt. Hebt u een ontheffing gekregen? Dan betaalt DUO u € 225,- terug.

Aanvraag ontheffing bij ziekte PDF, 130KB

Hebt u papieren met medische informatie? Alleen Argonaut heeft uw medische papieren nodig. Neem ze mee naar uw dokter van Argonaut.

School, stage en werk statushouders en vluchtelingen

• NT2 handreiking 'O jee, een NT2-leerling in het praktijkonderwijs' Het praktijkonderwijs heeft te maken met veel instroom van NT2-leerlingen (vanuit zowel de ISK als PO). Zij zitten nog midden in hun tweedetaal-verwervingsproces en moeten hun Nederlandse taalvaardigheid nog verder ontwikkelen. Idealiter doen zij dat zo veel mogelijk in de alledaagse schoolsituaties bij de verschillende vakken in het praktijkonderwijs. Om de NT2-leerling hierbij goed te kunnen begeleiden is expertise in het leren van het Nederlands als tweede taal (NT2) van cruciaal belang. De handreiking ‘O jee, een NT2-leerling in het praktijkonderwijs!’ is geschreven door het ITTA, in opdracht van LOWAN, en biedt docenten, ondersteuners en stagebegeleiders van NT2-leerlingen inzichten, tips en voorbeelden voor NT2-ondersteuning in het praktijkonderwijs.

• NT2 en het Praktijkonderwijs en dan? Aan LOWAN-vo worden regelmatig vanuit het werkveld praktijkonderwijs vragen gesteld:

• Hoe kan de NT2-leerling in het juiste uitstroomprofiel geplaatst worden?

• Met welke aspecten moet de school hierbij rekening houden?

• Welke NT2-materialen zijn in het praktijkonderwijs in te zetten naast de reguliere lesstof?

• Zijn er NT2-materialen speciaal voor taalondersteuning bij de praktijkvakken en/of bij de voorbereiding op de stage?

Met dit document proberen we een aanzet te geven tot antwoorden, tips, enz. Het is een groeidocument waarbij ervaringen vanuit het werkveld meegenomen gaan worden en leiden tot aanpassingen en aanvullingen.

• Stage en werk statushouders en vluchtelingen?

• Videoserie ‘Na de ISK’ met lesmateriaal LOB In de serie ‘Na de ISK’ vertellen jongeren over hun loopbaan na de ISK: welk pad hebben zij bewandeld en welke uitdagingen kwamen ze daarbij tegen? De video’s kunnen worden ingezet voor loopbaanoriëntatie (LOB) op de ISK en geven gezamenlijk een realistisch beeld van de verschillende mogelijkheden na de ISK.

• Taal en Werk Taal en Werk helpt jou om de Nederlandse taal te leren. Welke woorden kom je tegen op het werk? Je kunt het programma volgen op twee taalniveaus: A2 en B1. Weet je jouw taalniveau niet? Doe dan de instaptest in het programm

Praktijkvoorbeelden uit de regio+

• NT2Arbeid, VSV pilotproject praktijkschool Westfriesland loc. Hoorn

Praktijkvoorbeelden uit het land

• site vso-pro