De Bommelerwaard heeft een strategische ligging tussen de Maas en de Waal in. In de middeleeuwen gaf dit aanleiding tot het bouwen van verstevigde huizen en kastelen. Vanuit deze veilige plaatsen controleerden kasteelheren de belangrijke vaarroutes. Ze hieven tol en boden bescherming aan de bevolking. Na de middeleeuwen kwamen deze riante woningen in handen van rijke families die er, met name in de 17e eeuw, mooie tuinen bij aanlegden. In de Bommelerwaard zijn er verschillende tuinen in Engelse landschapsstijl bewaard gebleven. Bij de aanplant werd vaak gebruik gemaakt van stinzeflora die de huizen naast status ook een kleurrijk voorjaar meegaf.
Stinzeflora. Het woord stins is afkomstig van het Friese woord stenen huis (van na 1400). In Friesland werden huizen op verhogingen gebouwd. Deze heuvels werden beplant met flora uit verre landen. Deze planten gaven aan dat de bewoners geld hadden. Dit gebruik werd in verschillende delen van Nederland bij buitenplaatsen en landhuizen overgenomen. Zo ook in de Bommelerwaard. Voorbeelden zijn te vinden bij Huize Brakel, Kasteel Nederhemert en Slot Rossum. We vinden er bijzondere planten als Holwortel en Italiaanse Aronskelk maar ook algemenere planten als speenkruid en Maarts viooltje. De Winterakonieten en Sneeuwklokjes bij Kasteel Nederhemert zijn talrijk (maar aangeplant voor de handel). In Brakel en In het Slingerbos (Slot Rossum) zijn de planten gevarieerd en talrijk. In Brakel vind men Daslook, Italiaanse Aronskelk, Hyacinten, Narcissen, Scilla (kleine sneeuwroem), Blauwe druifjes, Winterakonieten, Groot Hoefblad, Maarts viooltje enzovoorts. Voor Rossum is vooral de grote hoeveelheid Holwortel een belangrijke speler. Een zeldzame verschijning.
Kastelen en Buitenplaatsen weergeven op een grotere kaart
tekst: Dirk Muller
bronnen:
- Van Balken, A.C., Kampman-Van Houcke, H.M., Kampman, C.U. (1978) De Bommelerwaard; zien, kennen én waarderen; Natuurwacht Zaltbommel
- Bakker, P., Boeve, E. (1985), Stinzenplanten, Uitgeverij Terra Zutphen