การพิจารณาเลือกคณะและสาขาในการเรียนต่อระดับปริญญาตรี สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา

การเลือกคณะและสาขาเรียนต่อในระดับปริญญาตรี เป็นหนึ่งในการตัดสินใจสำคัญของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา เพราะไม่ได้เกี่ยวข้องเพียง “คะแนนสอบ” หรือ “ชื่อเสียงของมหาวิทยาลัย” เท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับตัวตน ความสนใจ ความสามารถ เป้าหมายชีวิต โอกาสในตลาดแรงงาน และบริบทของครอบครัว การเลือกคณะที่เหมาะสมจึงควรมองอย่างรอบด้าน ไม่ใช่เลือกตามกระแส เลือกตามเพื่อน หรือเลือกเพียงเพราะสังคมมองว่าเป็นคณะที่มั่นคง

ในโลกปัจจุบัน การเรียนต่อระดับปริญญาตรีควรถูกมองว่าเป็น “การลงทุนระยะยาว” ทั้งด้านเวลา ค่าใช้จ่าย พลังใจ และโอกาสในอนาคต นักเรียนจึงควรตั้งคำถามให้กว้างกว่า “อยากเข้าคณะอะไร” แต่ควรถามว่า “ฉันเป็นคนแบบไหน ถนัดอะไร เห็นคุณค่าในงานแบบใด สาขานี้จะพาฉันไปสู่อาชีพหรือชีวิตแบบไหน และครอบครัวของฉันสนับสนุนหรือมีข้อจำกัดอย่างไร”

1. การเลือกคณะควรเริ่มจากการรู้จักตนเอง

จุดเริ่มต้นของการเลือกคณะที่ดีคือการรู้จักตนเอง นักเรียนควรสำรวจอย่างน้อย 4 ด้าน ได้แก่ ความสนใจ ความถนัด บุคลิกภาพ และคุณค่าที่ต้องการในชีวิตการทำงาน

ทฤษฎีที่นิยมใช้ในการแนะแนวอาชีพคือ ทฤษฎีบุคลิกภาพกับสภาพแวดล้อมการทำงานของ John L. Holland หรือที่รู้จักกันในชื่อ RIASEC ซึ่งแบ่งความสนใจด้านอาชีพออกเป็น 6 กลุ่ม ได้แก่ Realistic, Investigative, Artistic, Social, Enterprising และ Conventional เครื่องมือ O*NET Interest Profiler ของกระทรวงแรงงานสหรัฐฯ ก็ใช้แนวคิดนี้ในการช่วยให้ผู้เรียนค้นหากิจกรรมการทำงานและอาชีพที่ตนเองสนใจ โดยเชื่อมโยงผลความสนใจกับฐานข้อมูลอาชีพจำนวนมาก

การใช้ RIASEC มีประโยชน์ตรงที่ช่วยให้นักเรียนมองเห็น “รูปแบบความสนใจ” ของตนเอง เช่น นักเรียนที่เด่นด้าน Investigative อาจสนใจการวิเคราะห์ การทดลอง วิทยาศาสตร์ หรือข้อมูล ขณะที่นักเรียนที่เด่นด้าน Social อาจสนใจงานช่วยเหลือผู้อื่น การสื่อสาร การสอน หรือการให้คำปรึกษา อย่างไรก็ตาม ผลแบบทดสอบไม่ควรถูกใช้เป็นคำตัดสินสุดท้าย แต่ควรใช้เป็น “จุดเริ่มต้นของการสนทนา” เพื่อเปรียบเทียบกับประสบการณ์จริง เช่น วิชาที่ชอบ งานที่ทำแล้วรู้สึกมีพลัง กิจกรรมที่ทำได้ดี และสิ่งที่อยากพัฒนาต่อ

อีกทฤษฎีหนึ่งที่สำคัญคือ ทฤษฎีพัฒนาการอาชีพตลอดช่วงชีวิตของ Donald Super ซึ่งมองว่าอาชีพไม่ใช่เพียงตำแหน่งงาน แต่เป็นลำดับของบทบาทชีวิต เช่น บทบาทนักเรียน คนทำงาน สมาชิกครอบครัว และพลเมือง Super เสนอแนวคิด Life-Career Rainbow เพื่ออธิบายว่าชีวิตการงานเกี่ยวพันกับบทบาทอื่น ๆ ในชีวิต ไม่ได้แยกออกจากกัน ดังนั้น นักเรียนมัธยมที่กำลังเลือกคณะจึงยังอยู่ในช่วง “สำรวจ” ไม่จำเป็นต้องรู้คำตอบทั้งหมดทันที แต่ควรเริ่มทดลอง สังเกตตนเอง และเก็บข้อมูลให้มากพอ

2. ความสามารถและความเชื่อมั่นในตนเองมีผลต่อการเลือกสาขา

การเลือกสาขาไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสนใจอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความเชื่อว่า “เราทำได้หรือไม่” ด้วย ทฤษฎี Social Cognitive Career Theory: SCCT ของ Lent, Brown และ Hackett อธิบายว่าการพัฒนาอาชีพเกี่ยวข้องกับ 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ ความเชื่อมั่นในความสามารถของตนเอง หรือ self-efficacy ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ และเป้าหมายทางอาชีพ โดยมีปัจจัยสนับสนุนหรืออุปสรรคจากสภาพแวดล้อมเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

ตัวอย่างเช่น นักเรียนคนหนึ่งอาจชอบวิศวกรรม แต่ไม่มั่นใจในคณิตศาสตร์ จึงหลีกเลี่ยงสาขานี้ ทั้งที่อาจพัฒนาได้หากได้รับการสนับสนุนที่เหมาะสม ขณะเดียวกัน นักเรียนอีกคนอาจเลือกนิเทศศาสตร์เพราะชอบทำสื่อ แต่หากไม่เคยลองทำงานจริง เช่น เขียนสคริปต์ ตัดต่อวิดีโอ ทำพอร์ต หรือสื่อสารกับผู้ชม ก็อาจยังไม่เห็นภาพว่าตนเองเหมาะกับงานนี้จริงหรือไม่

แนวคิด SCCT จึงชี้ว่า การเลือกคณะควรอาศัย “ประสบการณ์จริง” ไม่ใช่แค่ความคิดในหัว นักเรียนควรหาทางทดลอง เช่น เข้าค่ายวิชาการ ฝึกงานระยะสั้น สัมภาษณ์รุ่นพี่ ทดลองทำโปรเจกต์ อ่านหลักสูตรจริง หรือเรียนคอร์สออนไลน์เบื้องต้น เพราะประสบการณ์เหล่านี้จะช่วยให้ความมั่นใจและเป้าหมายชัดขึ้น

3. ความคาดหวัง ความคุ้มค่า และต้นทุนที่ต้องจ่าย

ทฤษฎี Expectancy-Value Theory ของ Eccles และ Wigfield ช่วยอธิบายว่า คนเราจะเลือกทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเมื่อเขาเชื่อว่าตนเองมีโอกาสประสบความสำเร็จ และมองว่าสิ่งนั้นมีคุณค่าเพียงพอ ทฤษฎีนี้แบ่งคุณค่าของงานหรือการเรียนออกเป็นหลายมิติ เช่น ความสนุก ความสำคัญต่ออัตลักษณ์ ประโยชน์ต่ออนาคต และต้นทุนที่ต้องแลก เช่น เวลา ความเครียด ค่าใช้จ่าย หรือการเสียโอกาสอื่น

เมื่อนำมาใช้กับการเลือกคณะ นักเรียนควรถามตนเองว่า

• ฉันมีพื้นฐานหรือความสามารถพอจะพัฒนาต่อในสาขานี้หรือไม่

• ฉันเห็นคุณค่าของการเรียนสาขานี้เพราะอะไร

• สาขานี้ตอบโจทย์ชีวิตแบบไหนของฉัน

• ฉันต้องแลกอะไรบ้าง เช่น เวลาเรียนหนัก ค่าอุปกรณ์ ค่าเทอม การเดินทาง หรือความกดดัน

• หากเรียนไปแล้วพบว่าไม่ใช่ ฉันมีทางเลือกสำรองหรือไม่

ตัวอย่างเช่น การเรียนแพทยศาสตร์อาจมีคุณค่าด้านการช่วยเหลือผู้อื่น ความมั่นคง และสถานะทางสังคม แต่ก็มีต้นทุนสูงทั้งด้านเวลา ความเครียด และระยะเวลาการฝึกฝน ส่วนการเรียนศิลปกรรมหรือสื่อสร้างสรรค์อาจตอบโจทย์นักเรียนที่มีความคิดสร้างสรรค์ แต่ต้องเตรียมรับการแข่งขันสูง รายได้ช่วงต้นที่ไม่แน่นอน และความจำเป็นในการสร้างผลงานอย่างต่อเนื่อง

4. ตลาดแรงงานเปลี่ยนเร็ว: เลือกคณะต้องมอง “ทักษะ” ไม่ใช่แค่ “ชื่อสาขา”

ในอดีต หลายครอบครัวมักถามว่า “เรียนคณะนี้จบไปทำงานอะไร” แต่ในโลกปัจจุบัน คำถามนี้อาจไม่พอ เพราะหลายอาชีพเปลี่ยนเร็ว บางงานหายไป บางงานเกิดใหม่ และหลายงานต้องใช้ทักษะข้ามศาสตร์

รายงาน The Future of Jobs Report 2025 ของ World Economic Forum ระบุว่าแรงขับเคลื่อนสำคัญที่กำลังเปลี่ยนตลาดแรงงาน ได้แก่ เทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ การเปลี่ยนผ่านสีเขียว ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ ภูมิรัฐศาสตร์ และโครงสร้างประชากร โดยคาดว่าช่วงปี 2025–2030 จะมีงานใหม่เกิดขึ้นประมาณ 170 ล้านตำแหน่ง และมีงานประมาณ 92 ล้านตำแหน่งถูกแทนที่หรือหายไป ทำให้เกิดการเติบโตสุทธิราว 78 ล้านตำแหน่ง

ทักษะที่มีแนวโน้มสำคัญมากขึ้น ได้แก่ การคิดวิเคราะห์ AI และ Big Data ความเข้าใจเทคโนโลยี เครือข่ายและความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ความคิดสร้างสรรค์ ความยืดหยุ่น ภาวะผู้นำ การเรียนรู้ตลอดชีวิต และความเข้าใจสิ่งแวดล้อม ข้อมูลนี้สะท้อนว่า นักเรียนไม่ควรถามเพียงว่า “คณะไหนดัง” แต่ควรถามว่า “คณะนี้ช่วยสร้างทักษะอะไร และทักษะเหล่านั้นยังใช้ได้ในอนาคตหรือไม่”

ในบริบทประเทศไทย ข้อมูลจาก Thailand Talent Landscape 2025–2029 โดย สอวช. / MHESI-NXPO ระบุว่าประเทศไทยมีความต้องการกำลังคนทักษะสูงในอุตสาหกรรมเป้าหมายรวมกว่า 1,087,448 ตำแหน่งในช่วง 5 ปี โดยกลุ่มที่มีความต้องการสูง เช่น การบินและโลจิสติกส์ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและหุ่นยนต์อุตสาหกรรม ดิจิทัล ยานยนต์สมัยใหม่ อุตสาหกรรมการแพทย์ การท่องเที่ยวมูลค่าสูง อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ อาหารแห่งอนาคต และเศรษฐกิจสีเขียว

ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่านักเรียนทุกคนต้องเลือกสายเทคโนโลยีหรือวิศวกรรมเท่านั้น แต่หมายความว่าไม่ว่าจะเรียนสาขาใด นักเรียนควรพัฒนาทักษะร่วมสมัยควบคู่ไปด้วย เช่น นักเรียนสายมนุษยศาสตร์ควรมีทักษะภาษา การสื่อสารข้ามวัฒนธรรม การใช้ AI และการวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น นักเรียนสายบริหารควรเข้าใจดิจิทัล การเงิน ข้อมูล และพฤติกรรมผู้บริโภค ส่วนนักเรียนสายสุขภาพควรมีทั้งความรู้วิชาชีพ ความเข้าใจเทคโนโลยี และทักษะการสื่อสารกับผู้ป่วย

5. การแนะแนวและประสบการณ์จริงช่วยลดความสับสน

รายงานของ OECD เรื่อง The State of Global Teenage Career Preparation พบว่านักเรียนจำนวนมากมีความไม่แน่นอนและสับสนเกี่ยวกับอาชีพ อีกทั้งความคาดหวังด้านอาชีพของนักเรียนจำนวนหนึ่งยังไม่สอดคล้องกับความต้องการจริงของตลาดแรงงาน รายงานยังชี้ว่ากิจกรรมพัฒนาอาชีพ เช่น การได้รับคำแนะนำด้านอาชีพ การพบคนทำงานจริง การฝึกประสบการณ์ และการมีส่วนร่วมกับนายจ้าง มีความสัมพันธ์กับผลลัพธ์ด้านการทำงานที่ดีขึ้นในระยะยาว

ดังนั้น โรงเรียน ครูแนะแนว ผู้ปกครอง และนักเรียนควรร่วมกันสร้าง “ระบบสำรวจอาชีพ” ตั้งแต่ระดับมัธยมต้นและมัธยมปลาย ไม่ใช่เริ่มคิดเมื่อถึงช่วงสมัคร TCAS เท่านั้น การเลือกคณะควรเป็นกระบวนการสะสมข้อมูล เช่น

1. สำรวจความสนใจและบุคลิกภาพ

2. วิเคราะห์ผลการเรียนและความถนัด

3. ทดลองทำกิจกรรมหรือโครงงานที่เกี่ยวข้องกับสาขา

4. พูดคุยกับรุ่นพี่ อาจารย์มหาวิทยาลัย หรือคนทำงานจริง

5. ศึกษาหลักสูตร รายวิชา ค่าใช้จ่าย และเส้นทางอาชีพ

6. เปรียบเทียบตลาดแรงงานและทักษะอนาคต

7. คุยกับครอบครัวอย่างตรงไปตรงมา

ยิ่งนักเรียนมีโอกาสสัมผัสโลกจริงมากเท่าไร การเลือกคณะก็จะยิ่งมีเหตุผลและลดความเสี่ยงจากการเลือกผิดเพราะภาพจำหรือกระแสสังคม

6. บริบทครอบครัว: ปัจจัยสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม

ครอบครัวมีอิทธิพลต่อการเลือกคณะของนักเรียนอย่างมาก ทั้งในด้านการสนับสนุนทางการเงิน ค่านิยม ความคาดหวัง ความมั่นคงทางอาชีพ เครือข่ายทางสังคม และประสบการณ์ของพ่อแม่ ผู้ปกครองบางคนอาจสนับสนุนให้ลูกเลือกคณะที่มีภาพลักษณ์มั่นคง เช่น แพทย์ วิศวกรรม บัญชี กฎหมาย หรือราชการ ขณะที่บางครอบครัวอาจเปิดกว้างกับอาชีพใหม่ เช่น ครีเอเตอร์ นักออกแบบเกม นักวิเคราะห์ข้อมูล หรือผู้ประกอบการ

จากมุมมองทางจิตวิทยาพัฒนาการ ครอบครัวเป็นสภาพแวดล้อมใกล้ตัวที่ส่งผลต่อการเติบโตของนักเรียน Bronfenbrenner อธิบายว่าพัฒนาการของเด็กเกิดจากปฏิสัมพันธ์กับระบบแวดล้อมหลายระดับ โดยครอบครัวและโรงเรียนอยู่ในระบบใกล้ตัวที่มีอิทธิพลสูงต่อชีวิตประจำวันและการตัดสินใจของเด็ก

อย่างไรก็ตาม การสนับสนุนจากครอบครัวควรเป็น “พื้นที่สนทนา” มากกว่า “การสั่งให้เลือก” เพราะการเลือกคณะที่ขัดกับตัวตนของนักเรียนอย่างรุนแรงอาจนำไปสู่ความเครียด การหมดแรงจูงใจ หรือการเรียนแบบไม่มีเป้าหมาย ในทางกลับกัน นักเรียนก็ควรเข้าใจว่าความกังวลของครอบครัวมักมาจากความหวังดี เช่น กลัวลูกไม่มีงานทำ กลัวรายได้ไม่มั่นคง หรือกลัวค่าใช้จ่ายสูงเกินกำลัง

การคุยเรื่องเลือกคณะในครอบครัวจึงควรใช้ข้อมูลประกอบ ไม่ใช้อารมณ์เป็นหลัก เช่น นำหลักสูตรมาให้ดู เปรียบเทียบค่าเทอม แสดงเส้นทางอาชีพหลังเรียนจบ อธิบายทักษะที่ตลาดต้องการ และเสนอแผนสำรอง หากนักเรียนอยากเลือกสาขาที่ครอบครัวยังไม่มั่นใจ ควรเตรียมคำตอบว่า “จะเรียนอย่างไร จะพัฒนาทักษะอะไร จะสร้างผลงานแบบไหน และมีทางเลือกอาชีพใดบ้าง”

7. หลักคิดในการเลือกคณะอย่างรอบด้าน

การเลือกคณะและสาขาควรพิจารณาอย่างน้อย 6 ด้าน ดังนี้

หนึ่ง ตัวตนของผู้เรียน
นักเรียนควรรู้ว่าตนเองสนใจอะไร ถนัดอะไร ชอบเรียนรู้แบบไหน มีบุคลิกภาพเหมาะกับงานลักษณะใด และไม่ชอบสภาพแวดล้อมแบบใด เช่น บางคนเหมาะกับงานวิเคราะห์เชิงลึก บางคนเหมาะกับงานพบปะผู้คน บางคนเหมาะกับงานสร้างสรรค์ บางคนเหมาะกับงานระบบและความละเอียด

สอง ความสามารถและความพร้อมทางวิชาการ
สาขาบางสาขาต้องการพื้นฐานเฉพาะ เช่น คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาอังกฤษ การวาดภาพ การเขียนโปรแกรม หรือการคิดเชิงตรรกะ นักเรียนควรดูทั้งคะแนนปัจจุบันและศักยภาพในการพัฒนา ไม่ควรตัดสินตัวเองจากคะแนนครั้งเดียว แต่ก็ไม่ควรมองข้ามความจริงว่าบางสาขาต้องใช้ความพยายามสูงมาก

สาม คุณภาพและลักษณะของหลักสูตร
ควรอ่านโครงสร้างหลักสูตรจริง ไม่ใช่ดูแค่ชื่อคณะ เพราะชื่อคล้ายกันอาจเรียนต่างกันมาก ควรดูรายวิชา อาจารย์ ความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรม โอกาสฝึกงาน สหกิจศึกษา ห้องปฏิบัติการ ทุนการศึกษา และผลงานของศิษย์เก่า สำหรับประเทศไทย นักเรียนสามารถตรวจสอบข้อมูลหลักสูตรและการรับสมัครผ่านระบบ TCAS ซึ่งมีข้อมูลหลักสูตร สถาบัน และกำหนดการรับสมัครของแต่ละปีการศึกษา

สี่ โอกาสในตลาดแรงงานและทักษะอนาคต
ควรดูว่าสาขานั้นเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมใด อาชีพใดกำลังเติบโต ทักษะใดจำเป็น และมีโอกาสต่อยอดหรือเปลี่ยนสายได้มากน้อยเพียงใด ไม่จำเป็นต้องเลือกสาขาที่ตลาดต้องการมากที่สุดเสมอไป แต่ควรเข้าใจความเสี่ยงและเตรียมทักษะเสริมให้เหมาะสม

ห้า บริบทครอบครัวและค่าใช้จ่าย
ควรพิจารณาค่าเทอม ค่าที่พัก ค่าอุปกรณ์ ค่าครองชีพ การเดินทาง และโอกาสได้รับทุน บางสาขามีค่าใช้จ่ายแฝงสูง เช่น อุปกรณ์ศิลปะ คอมพิวเตอร์เฉพาะทาง หนังสือแพทย์ ค่าเดินทางไปฝึกงาน หรือค่าเรียนเสริมเพื่อสอบใบประกอบวิชาชีพ การเลือกคณะจึงควรสอดคล้องกับความพร้อมของครอบครัวโดยไม่ทำให้นักเรียนหรือผู้ปกครองแบกรับภาระเกินจำเป็น

หก ความยืดหยุ่นของเส้นทางอาชีพ
ในอนาคต คนจำนวนมากอาจไม่ได้ทำงานตรงกับชื่อปริญญาเสมอไป การเลือกสาขาที่เปิดโอกาสให้พัฒนาทักษะข้ามศาสตร์ เช่น ภาษา ดิจิทัล ข้อมูล การสื่อสาร การจัดการโครงการ และการคิดวิเคราะห์ จะช่วยให้นักเรียนมีทางเลือกมากขึ้นเมื่อโลกการทำงานเปลี่ยนแปลง

8. ข้อควรระวังในการเลือกคณะ

นักเรียนควรระวังการเลือกคณะจากเหตุผลที่ไม่เพียงพอ เช่น เลือกเพราะเพื่อนเลือก เลือกเพราะชื่อคณะดูเท่ เลือกเพราะครอบครัวอยากให้เรียนโดยไม่เข้าใจตนเอง เลือกเพราะคิดว่ารายได้ดีแต่ไม่รู้ลักษณะงานจริง หรือเลือกเพราะคะแนนถึงโดยไม่ได้สนใจสาขานั้น

อีกข้อควรระวังคือการเชื่อแบบทดสอบมากเกินไป แบบทดสอบบุคลิกภาพ ความสนใจ หรือความถนัดเป็นเพียงเครื่องมือสะท้อนบางมุมของตนเอง ไม่ใช่คำทำนายอนาคต นักเรียนควรใช้แบบทดสอบร่วมกับข้อมูลอื่น เช่น ผลการเรียน ประสบการณ์จริง ความเห็นจากครู ผู้ปกครอง รุ่นพี่ และข้อมูลตลาดแรงงาน

9. บทสรุป

การเลือกคณะและสาขาเรียนต่อระดับปริญญาตรีควรเป็นการตัดสินใจที่สมดุลระหว่าง “ตัวตนของนักเรียน” “คุณภาพของหลักสูตร” “แนวโน้มตลาดแรงงาน” และ “บริบทของครอบครัว” ทฤษฎีทางจิตวิทยาช่วยให้นักเรียนเข้าใจความสนใจ ความถนัด แรงจูงใจ และอิทธิพลจากสภาพแวดล้อม ส่วนข้อมูลตลาดแรงงานช่วยให้นักเรียนมองเห็นโอกาสและความเสี่ยงในอนาคต ขณะที่ครอบครัวช่วยให้การตัดสินใจตั้งอยู่บนความเป็นจริงด้านทรัพยากร การสนับสนุน และคุณค่าชีวิต

ท้ายที่สุด คำถามสำคัญไม่ใช่เพียง “คณะไหนดีที่สุด” แต่คือ “คณะไหนเหมาะกับตัวเราในเวลานี้ และเปิดทางให้เราเติบโตต่อไปในอนาคตได้ดีที่สุด” การเลือกคณะที่ดีจึงไม่ใช่การเลือกครั้งเดียวแล้วจบ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ ทดลอง ปรับตัว และสร้างเส้นทางชีวิตของตนเองอย่างมีความหมาย

เอกสารอ้างอิง

Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.

Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual Review of Psychology, 53, 109–132.

Holland, J. L. (1997). Making vocational choices: A theory of vocational personalities and work environments (3rd ed.). Psychological Assessment Resources.

International Labour Organization. (2024). Global Employment Trends for Youth 2024.

Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122. doi:10.1006/jvbe.1994.1027

National Center for ONET Development. (2024). ONET Interest Profiler.

OECD. (2025). The State of Global Teenage Career Preparation. OECD Publishing.

Office of National Higher Education Science Research and Innovation Policy Council. (2025). Thailand Talent Landscape 2025–2029.

Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16(3), 282–298. doi:10.1016/0001-8791(80)90056-1

Thai University Central Admission System. (2026). TCAS69: ระบบการคัดเลือกกลางบุคคลเข้าศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา.

World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025.