Alþjóðavinnumálastofnunin (e. International labor Organization, ILO) á rætur sínar að rekja til iðnbyltingarinnar þegar vinnuaðstæður hjá launafólki voru óviðunandi. Að bæta aðstæður kostaði vinnumarkaðinn töluvert því aðgerðir fólu í sér meðal annars hækkun launa, fækkun vinnustunda og bætingu aðbúnaðar. Til að koma í veg fyrir að eitthvað eitt land eða vinnustaður dragist aftur úr í samkeppni, vegna bættrar aðstöðu, voru stjórnvöld í Evrópu hvött til þess að gera á milli sín alþjóðasamninga varðandi umbætur á vinnuskilyrðum.
Boltinn fór að rúlla og alþjóðaráðstefnur voru haldnar til þess að ýta undir mikilvæg málefni sem varða vinnumál. Við lok fyrri heimsstyrjaldarinnar myndaðist betri vettvangur fyrir milliríkjasamstarf og samtök launafólks í nokkrum ríkjum fengu það í gegn á friðarráðstefnunni í París 1919 að stofna nefnd til að fjalla almennt um vinnuréttindi. Nefndin bjó til skjal sem varð að 13. kafla Versala friðarsamningsins sem hafði það að markmiði að viðhalda friði í heiminum. Kaflinn er kjarninn í stofnskrá Alþjóðavinnumálastofnunarinnar. Hann byggir á þeirri trú að varanlegur friður getur ekki náðst nema með félagslegu réttlæti innan þjóðfélaganna. Út frá sömu samningum varð til Þjóðabandalagið (e. League of nations) (sem er undanfari Sameinuðu þjóðanna (e. United Nations)) og Alþjóðavinnumálastofnunin sem stofnun þess.
Alþjóðavinnumálastofnunin notar einstaka þríhliða nálgun til þess að ákvarða málefni sín en það þýðir að fulltrúar ríkisstjórna, atvinnurekanda, og launafólks þeirra ríkja sem eiga aðild að stofnuninni sækja árlegt allsherjarþing, sem kallast Alþjóðavinnumálaþingið.
Meginhlutverk Alþjóðavinnumálastofnunarinnar er að ýta undir félagslegt réttlæti og alþjóðlega viðurkenningu á mann- og vinnuréttindum með því að stuðla að sæmilegri (viðunandi) vinnu fyrir alla. Þannig verður til viðmið sem hægt er að fylgja til þess að vernda þá sem koma að atvinnumarkaðinum, en stofnunin sér einnig um eftirlit með því hvort aðildarríki séu að framfylgja þeim reglum sem þau hafa innleitt.
Hvers vegna er Alþjóðavinnumálastofnunin mikilvæg stofnun?
Því hún setur upp staðla sem tryggja mannsæmandi vinnuréttindi, vinnuaðstæður og lífskjör.
Dæmi: Ef að það er ekki alþjóðleg samstaða um málefni vinnumarkaðarins geta ríki beitt sér að vild án aðhalds. En það eykur líkurnar á misferli og brotum gegn þeim sem eru á vinnumarkaðnum. Fólk gæti neyðst til þess að vinna lengur fyrir minni pening í verri aðstæðum, því þau sem ráða sjá hagnað í slíku, sem skekkir samkeppnisstöðu fyrirtækja í alþjóðaviðskiptum.
Heimsmarkmið sem að Alþjóðavinnumálastofnunin meðal annars stuðlar að
Markmið 8. (Góð atvinna og hagvöxtur)
Aðalmarkmið stofnunarinnar frá upphafi hefur verið að stuðla að góðri atvinnu og hagvexti. Með því að búa til viðmið fyrir vinnumarkaði þar sem áhersla er sett á bætt kjör og aðstæður skapast grundvöllur fyrir góða atvinnu. Einnig ýtir það undir ánægðara vinnuafl sem leiðir að sér betri afköst og hagvöxt.
Markmið 3. (Heilsa og vellíðan)
Stór hluti af tíma fólks er varið á vinnustað og bætt kjör og aðstæður hafa beina tengingu við heilsu og vellíðan fólks. Reglur um að fyrirtæki noti ekki skaðleg efni tryggja bætta heilsu og vellíðan.
Markmið 5. (Jafnrétti kynjanna)
Með því að berjast gegn kynjamismunun á vinnustað, með því að sjá til að konur fái tækifæri á fullri þátttöku og rétt á jöfnum tækifærum. Einnig að vekja athygli á þriðju vaktinni en það er launalausa heimilisvinnan sem konur sjá um í mun meira mæli en karlar. Að innleiða og styrkja stefnur sem stuðla að jafnrétti kynjanna og valdeflingu kvenna og stúlkna á öllum stigum samfélagsins.
Heimildir:
ILO (e.d.). 2030 Development agenda: ILO focus targets https://www.ilo.org/global/topics/sdg-2030/targets/lang--en/index.htm
ILO (e.d.). About the ILO. https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/lang--en/index.htm
Stjórnarráð Íslands (e.d.). Saga Alþjóðavinnumálastofnunarinnar. https://www.stjornarradid.is/verkefni/vinnumal/althjodlegt-samstarf-/althjodavinnumalastofnunin/saga-ilo/