Yer səthində bütün hallarda səmtlənmə işləri ümumi vəziyyəti nəzərə kompasla, səma cisimlərinin müşahidəsi nəticəsində və digər əlamətlərə görə həyata keçirilir.

Oriyentirlər yerli obyektlərə, relyefin elementlərinə, hədəflərin vəziyyətinə görə seçilir. Oriyentir rənginə, formasına görə asanlıqla döyüşçülər tərəfindən müşahidə edilən olmalıdır. Onlar sahəvi (meşə, göl, bataqlıq), xətti (yollar, çaylar, kanallar, elektrik xətləri və s.), nöqtəli (qüllələr, dirəklər, zirvələr və s.) olmaqla döyüş zamanı çox dəyərli obyektlər sayılır.

Oriyentirlərin təbii şəraitdən (gecə zamanı, qışda) asılı olaraq müşahidə əlamətləri dəyişir (məs., rəngləri və s.)

Gecələr müşahidə üçün xüsusi cihazların tətbiqində oriyentirlərin rəngi dəyişir, qara-ağ təsvir bu halda üstünlüktəşkil edir.

Cəhətlərin təyinində ən çox tətbiq edilən cihaz kompasdır və işçi vəziyyətdə onun maqnit əqrəbi Şimal və Cənub istiqamətlərinə yönəlmiş olur.

Kompasın köməyi ilə maqnit azimutu təyin edilir. Kompaslar, əsasən, üç cürdür: maqnit, hirokompas, elektron kompas. Hərbi əməliyyatlarda hərəkət istiqamətini, səmtlənməni təyin etmək üçün sadə maqnit kompasları daha geniş tətbiq edilir. Müasir cib telefonlarında cəhətlərin təyini üçün xüsusi (çox sadə) proqram mövcuddur.

Səmtlənmədə əsrlər boyu göy cisimlərindən - Günəşdən, Aydan, Qütb ulduzundan və s. geniş istifadə edilib. Bir çox döyüş əməliyyatlarında yer səthindəki təbii və ya süni obyektlərin əlamətlərindən istifadə edərək cəhətləri tapmaq mümkündür.

Səma cisimlərinə (Günəşə, Qütb ulduzuna, Aya) görə xəritəni təxmini səmtləndirmək olur. Bu cisimlərə görə şimal istiqaməti, sonra isə səthdə olan obyektlərə (oriyentirlərə) uyğun olaraq xəritə şimala səmtlənir.

Səmtlənmə zamanı hədəf göstərmədə istiqamətlər arasında üfüqi (şaquli) bucaqları ölçürlər. Bu halda bucaqölçən cihazlar və ya gözəyarı ölçmə işləri tətbiq edilir. Bucaqların ölçülməsində müxtəlif qurğular, cihazlar (durbin), xətkeşlər, kompas və s. tətbiq edilə bilər.

İstiqamətlərin hədəfə doğru üfüqi bucağının - maqnit azimutunun təyinində kompas tətbiq edilir.

Xətti oriyentirlərə görə səmtlənmədə xəritədəki xətti obyekt yer səthindəki obyektlə tutuşdurulur. Bu səmtlənmə təxmini və ya dəqiq həyata keçirilə bilər. Təxmini səmtlənmə obyektlə şərti işarənin tutuşdurulmasından, dəqiq isə xəritədə xətti obyekt boyu vizirxətkeşinin yerləşdirilməsi və tuşlanması ilə aparılır. Bütün hallarda sağda və solda yerləşən obyektlərin (zirvə, tək ağac, göl və s.) yerləri dəqiqləşdirilir.

Oriyentir istiqamətində səmtlənmədə həmçinin xətti oriyentir nəzərə alınır. Bu halda fərqli olaraq uzaqda yerləşən oriyentirin istiqaməti vizir xətkeşi və ya karandaşın tuşlanması ilə başa çatır.

Topoqrafik xəritədə dayanma nöqtəsi naməlum və oriyentirlərin görünmədiyi zaman kompasla səmtlənmə həyata keçirilir. Təxmini səmtlənmədə əvvəlcə şimal istiqaməti kompasla müəyyən edilir, sonra bu istiqamətdə hər hansı bir oriyentir seçilərək xəritə həmin səmtə çevrilir.

Məsafələrin təyinində tətbiq edilən sadə üsullar aşağıdakılardır:

• gözəyarı;

• spidometrlə;

• yerli obyektlərin bucaq və xətti ölçülərinə görə;

• işığın sürəti və səsin nisbi eşidilməsi ilə;

• səsin eşidilməsi ilə (hənirti və digər səslərin qəbulu);

• hərəkət sürəti və vaxtla;

• yersəthində həndəsi ölçmələrlə;

• addımlarla (addımölçənlə);

• müasir aparatlarla (cib telefonu, GPS və s.)

Xəritənin yer səthi ilə uzlaşdırılmasında ən müasir texnologiyalar - GPS qurğuları, yəni mövqe təyinetmə sistemləri daha geniş istifadə edilir. Bütün hallarda təyin olunan koordinatlar son nəticədə xəritə üzərində qeyd edilir, əhatə olunan obyekt və oriyentirlərlə səmtləşdirilir.

The Global Positioning System (GPS) - Qlobal Yerləşdirmə Sistemi (GPS)