Waarom ik SPUTOVAMO creëerde

In 1997 ontwikkelde ik aan de VU een protocol voor de screening van kindermishandeling op de spoedgevallendienst van het VU-ziekenhuis in Amsterdam. Het kreeg de naam SPUTOVAMO, een mnemotechnisch hulpmiddel dat verpleegkundigen ondersteunt bij het systematisch nalopen van een reeks vragen bij elk kind met letsels. Het doel was in de eerste plaats bewustwording creëren rond kindermishandeling.

Die noodzaak was urgent. Uit een onderzoek dat ik samen met studenten uitvoerde, bleek dat op veel spoedgevallendiensten kindermishandeling zelden of zelfs nooit werd gesignaleerd. Men zag het simpelweg niet. Dat is een bekend fenomeen: wat men niet kent, herkent men niet.

Mijn bedoeling was om daadwerkelijk iets te veranderen in de zorg op spoedgevallendiensten. Dit speelde vóór de tijd van de “publish or perish”-cultuur; ik verspreidde het protocol gewoon naar iedereen die ermee wilde experimenteren. Het werkte: SPUTOVAMO vond zijn weg via mond-tot-mondreclame en werd breed opgepikt.

Later concludeerden onderzoekers dat SPUTOVAMO geen ideaal onderzoeksinstrument was, maar dat was ook nooit de bedoeling. Het was primair bedoeld als sensibiliserend hulpmiddel, en in die missie is het volledig geslaagd. In 2011, lang nadat ik Nederland had verlaten, stelde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd het gebruik van SPUTOVAMO (of vergelijkbare vragenlijsten) zelfs verplicht op de Spoedeisende Hulp en de huisartsenpost.

Dat SPUTOVAMO niet perfect was voor onderzoek doet niets af aan het oorspronkelijke doel: spoedgevallendiensten in Nederland bewust maken van kindermishandeling. En dat is — mede dankzij SPUTOVAMO — voor 100% gelukt.

Het begon als een eenvoudige vragenlijst met 9 vragen, SPUTOVAMO was een ezelsbrugje om die vragen gemakkelijker te onthouden.
Signaleringsprotocol kindermishandeling voor de acute hulp (Sputovamo)

1. Welk Soort letsel(s)?

2. Welke Plaats?

Is dit een gebruikelijke plaats voor dit soort letsels?

3. Welke zijn de Uiterlijke kenmerken?

Ziet het letsel er gebruikelijk uit?

4. Hoeveel Tijd geleden is het gebeurd?

Hoeveel uur geleden?

Klopt uiterlijk letsel met opgegeven ouderdom?

5. Wat was de Oorzaak van het ongeval?

Welke verklaring wordt ervoor gegeven?

Klopt deze verklaring met soort, plaats en uiterlijk van het letsel?

6. Wie was de Veroorzaker van het ongeval?

Is de veroorzaker meegekomen naar het Centrum Eerste Hulp?

7. Waren er Anderen bij aanwezig? Wie? Zijn er getuigen meegekomen?

8. Welke Maatregelen werden genomen door de ouders, opvoeders, anderen?

Was de ondernomen actie adequaat? Zo nee waarom niet?

9. Welke Oude letsels zijn er te zien?

Is er gekeken naar oude letsels? Waren er oude letsels te zien? Welke?

Hebt u een vermoeden dat er sprake is van kindermishandeling?

Hebt u een vermoeden dat er sprake is van verwaarlozing?
Welke actie hebt u ondernomen? 

Later werd het een echt formulier:

SPUTOVAMO dateert van voor de "Publish or Perish" waan, toen het voor een prof nog mogelijk was om zonder die druk  tijd te investeren om uitstekende colleges te geven (ik scoorde elk jaar in de top 3), de bestaande kennis te verspreiden met lezingen, workshops, landelijke publicaties en interviews, en boeken voor het grote publiek.
Het protocol werd zelfs verspreid zonder mijn naam erop en zonder onze lokale onderzoeken te publiceren. Het doet me wel plezier dat SPUTOVAMO  175 referenties verzamelde.
1. Aa, D van Zeben-van der, Bosschaart, AN, & ... (1998). Lichamelijke mishandeling. Hb. Kind. &Adoles …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-313-8644-4_89

2. Afifia, TO, & Asmundsonb, GJG (2019). Current knowledge and future directions for the ACEs field. Adverse Childhood Experiences …, books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=GLuzDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA349&dq=sputovamo&ots=hkbAVXkFh-&sig=P90m9lx49K98ExOUJ4vPZwLg1uw

3. Alkemade, AJ, Caminada, K, & ... (2010). 3 Ziektebeelden. Zakboek spoedeisende …, pmc.ncbi.nlm.nih.gov, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7122020/

4. Alonso, MDC Cardós (2015). Epidemiología del maltrato infantil detectado en un servicio de urgencias extrahospitalario (SUMMA 112) de la Comunidad de Madrid., docta.ucm.es, https://docta.ucm.es/entities/publication/13e60983-2459-44f4-b236-53ce12370531

5. AVATI, A L'assistenza infermieristica nei maltrattamenti e abusi infantili nei dipartimenti di emergenza. thesis.unipd.it, https://thesis.unipd.it/handle/20.500.12608/45267

6. Baartmans, MGA, Stas, HG, Dokter, J, & ... (2008). De opvang van kinderen met brandwonden. Tijdschrift voor …, Springer, https://doi.org/10.1007/bf03078221

7. Barger, L, Potter, A, Poulos, N, Wallace, J, & ... Trends in esophageal cancer mortality in Lithuania, 2001-2020. 2. Karolina Grinkevičiūtė …, epublications.vu.lt, https://epublications.vu.lt/object/elaba:155153428/155153428.pdf#page=368

8. Barrios, WO Aponte (2017). Correlación clínica y radiológica en casos de maltrato infantil. Departamento de Imágenes …, repositorio.unal.edu.co, https://repositorio.unal.edu.co/handle/unal/60011

9. Bartkova, J, & Ogawa, R (2025). Child Safety First: A Public Health Initiative to Address Pediatric Non-Accidental Burns in Central Europe. International Journal of Public Health, pmc.ncbi.nlm.nih.gov, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12365518/

10. Bartková, J, & Ogawa, R (2025). From subjective judgment to objective analysis–improving child abuse detection in pediatric burns in the Czech Republic. Acta Chir Plast, acta-chirurgiae-plasticae.com, https://acta-chirurgiae-plasticae.com/wp-content/uploads/2025/09/ACHP_2025_2-bartkova.pdf

11. Bartkova, J, Iyer, AG, & Ogawa, R (2025). A call for comprehensive protocols and strategies: Identifying pediatric non-accidental burns. Burns, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305417925000488

12. BELLONE, A (2021). Screening dei bambini per identificare abusi e negligenza: una revisione della letteratura.

13. Benard, Y (2010). ZonMw financiert onderzoek naar aanpak kindermishandeling. Jeugd en Co Kennis, Springer, https://doi.org/10.1007/s12450-010-0347-7

14. Boer, M de, Grootel, L van, & Bouter, L (2018). Stop met het onkritische gebruik van nulhypothesen. Huisarts en wetenschap, Springer, https://doi.org/10.1007/s12445-018-0255-4

15. Boer-Zoet, GJ de, & Trijbels-Smeulders, M (2009). Signalering kindermishandeling in het Flevoziekenhuis te Almere. Bijblijven, Springer, https://doi.org/10.1007/BF03087655

16. Bosschaart, AN, Hulst, EH, & FJ, H (2007). De plicht van iedere hulpverlener. Medisch Contact, medischcontact.nl, https://www.medischcontact.nl/default-tonen-op/amgate_6059_138_tich_r2022031016615141.pdf

17. Bousema, S, Stas, HG, Merwe, MH van de, Oen, IMMH, & ... (2016). Epidemiology and screening of intentional burns in children in a Dutch burn centre. Burns, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305417916000127

18. Broerse, A, Kamphuis, M, NJi, KK, NJi, MV, & NCJ, MB (2012). Landelijke implementatie JGZ richtlijn Secundaire Preventie Kindermishandeling. Evaluatie en good practices., publications.tno.nl, https://publications.tno.nl/publication/100234/2mSWN8/broerse-2012-landelijke.pdf

19. Brouwer, O, & Metting, Z (2019). Traumatisch hoofd/hersenletsel bij kinderen. Nervus, research.rug.nl, https://research.rug.nl/en/publications/traumatisch-hoofdhersenletsel-bij-kinderen

20. Buysse, W, Loef, L, Dijk, B, & Verweij, S (2011). Vraag en aanbod forensisch-medische expertise bij de aanpak van kindermishandeling., repository.wodc.nl, https://repository.wodc.nl/handle/20.500.12832/1959

21. Catalán, S Andérez (2023). Epidemiología del maltrato infantil y su manejo en el Servicio de Urgencias., addi.ehu.es, https://addi.ehu.es/handle/10810/62491

22. Chia-Jung, C, Yi-Wen, C, & Jui-Ying, F (2022). Screening tools for child abuse used by healthcare providers: a systematic review. Journal of Nursing …, journals.lww.com, https://journals.lww.com/jnr-twna/fulltext/2022/02000/Screening_Tools_for_Child_Abuse_Used_by_Healthcare.11.aspx?context=LatestArticles

23. Curcoy, AI, Trenchs, V, Miranda, AA, Barrios, A, & ... (2020). Cribado de maltrato en urgencias, una asignatura pendiente. Anales de …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1695403320300084

24. Curcoy, AI, Trenchs, V, Miranda, AA, Barrios, A, & ... (2020). Screening for abuse in Emergency Departments: A pending issue. Anales de Pediatría …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2341287920301800

25. Dang, D, Ogunruku, O, & Sinchuri, J (2023). Improving early intervention and detection practices by primary care nurses for children who have undergone trauma., theseus.fi, https://www.theseus.fi/handle/10024/814274

26. Dekker, M (2018). Gooi het mishandelde kind niet met het badwater weg. Huisarts en wetenschap, Springer, https://doi.org/10.1007/s12445-017-1006-7

27. Díaz, AR, Osorio, MH, Jiménez, IC, & González, AMP (2024). Menores fallecidos en episodios recurrentes de maltrato infantil intrafamiliar. Serie de casos., eventossaludpublica.sld.cu, https://eventossaludpublica.sld.cu/index.php/sp/2024/paper/viewPDFInterstitial/100/163

28. Dorsaz, M (2015). Il est blessé, mais pourtant personne ne l'a touché!., sonar.ch, https://sonar.ch/rerodoc/257205

29. Drijber, BC, & Reijnders, UJL (2006). Hulpmiddelen bij het consult: Huiselijk geweld: Huisarts en geweld. Huisarts en wetenschap, Springer, https://doi.org/10.1007/BF03084953

30. Duijst, W (2009). Praktijkboek beroepsgeheim en informatieverstrekking in de zorg., books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=OTUwhwt6JoAC&oi=fnd&pg=PA97&dq=sputovamo&ots=hB5X8E4uRD&sig=ZtvnbMJS4MuHgqDu3UhAFUZJEuw

31. Duijst, W, & Pleumeekers, B (2014). Kindermishandeling en de meldcode. Huisarts en wetenschap, Springer, https://doi.org/10.1007/s12445-014-0272-x

32. Dumey, JL (2023). Recognizing and reporting of child maltreatment in a pediatric primary care setting.., ir.library.louisville.edu, https://ir.library.louisville.edu/dnp/122/

33. Dunschoten, G van (2012). Houd ze in het oog: Een ongeluk zit in een klein hoekje. Critical Care, Springer, https://doi.org/10.1007/s12426-012-0032-5

34. Edquist, LS, Midtli, KA, & Knutsen, CK (2021). Sykepleiers rolle i møte med barn utsatt for fysisk mishandling i nære relasjoner., NTNU

35. Eijgenraam, K, Bartelink, C, Instrumenten, D, & ... (2007). Inventarisatie richtlijnen en protocollen. Ten behoeve van de …, nji.nl, https://www.nji.nl/uploads/2021-06/InventarisatierichtlijnentbvVIR.pdf

36. Eijgenraam, K, Oudhof, M, & Rossum, J (2008). Ontwikkeling criteria voor meldingen bij de Verwijsindex Risicojongeren (VIR). Uitkomsten enquête. Utrecht: NJi

37. Emond, MA, Nuttall, RGN Diane, Rea, D, & Maguire, S Raising suspicion of maltreatment from burns: Derivation and validation of the BuRN-Tool.

38. Figure, A (2025). Supplementary file. Emerg Med J, emj.bmj.com, https://emj.bmj.com/content/emermed/42/5/305/DC3/embed/inline-supplementary-material-3.pdf?download=true

39. Flemington, T, Hort, J, Marks, S, Tankel, A, & ... (2025). Implementation and Evaluation of a Hospital-Based Electronic Checklist for the Clinical Assessment of Child Maltreatment. Global Implementation …, Springer, https://doi.org/10.1007/s43477-025-00175-5

40. Frieze, C (2022). Increasing Child Maltreatment Risk Factor Screening with the Safe Environment for Every Kid Model., search.proquest.com, https://search.proquest.com/openview/f7e3282b5f8e2e2edea344aca3daf49c/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y

41. Fuller-Thomson, E, Sawyer, JL, & ... (2021). The toxic triad: Childhood exposure to parental domestic violence, parental addictions, and parental mental illness as factors associated with childhood physical …. Journal of …, journals.sagepub.com, https://doi.org/10.1177/0886260519853407

42. Gameren, S van (2019). De omgeving. Preventie van kindermishandeling: Wie doet wat?, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-1876-6_5

43. Graaf, L van de, & Richards, H Full Text/Transcription of https://coleccion. aw/show/? BNA-DIG-UAUCU-2019 Translate this text/Traduci e texto aki: Translate this text UA Pad fo ee?|>,|* ie ler …. coleccion.aw, https://coleccion.aw/show/fulltext/?BNA-DIG-UAUCU-2019

44. Graas-Hofman, R van (2013). Effectieve Kennisverwerving: de Relatie tussen Voorkennis, het Testingeffect en Retrieval Induced Facilitation.

45. Griendt, EJ van de, Kamerbeek, A, & ... (2006). Spoedeisende hulp. Leidraad …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-313-6531-9_5

46. Gruythuysen, RJM, & Wiggelendam, JM (2017). De rol van de mondzorgverlener bij het signaleren van kindermishandeling. Ned Tijdschr Tandheelkd

47. Gubbels, J, Stolper, E, Put, C van der, & ... (2022). Het signaleren, handelen en melden bij vermoedens van kindermishandeling door huisartsen. TSG-Tijdschrift voor …, Springer, https://doi.org/10.1007/s12508-022-00372-9

48. Gurm, B, & Salgado, G (2020). Assessing Risk. Making Sense of a Global Pandemic …, kpu.pressbooks.pub, https://kpu.pressbooks.pub/nevr/chapter/chapter-13/

49. Haasnoot, M, Vries, MAG de, Mérelle, ME, & ... (2012). Kinderverwaarlozing beter in beeld. Med …, medischcontact.nl, https://www.medischcontact.nl/default-tonen-op/20_haasnoot.pdf

50. Hagman, M (2024). The Nurses Role on Child Maltreatment in the Emergency Department: A Systematic Literature Review., theseus.fi, https://www.theseus.fi/handle/10024/875460

51. Helvert, S van, & Recht, MN Minder spreken, meer zwijgen?. arno.uvt.nl, http://arno.uvt.nl/show.cgi?fid=99386

52. Hermanns, J, Öry, F, Schrijvers, G, Junger, M, & Blom, M (2005). Helpen bij opgroeien en opvoeden: eerder, sneller en beter., researchgate.net, https://www.researchgate.net/profile/Jo-Hermanns/publication/254763703_Helpen_bij_opgroeien_en_opvoeden_Eerder_sneller_en_beter_een_advies_over_vroegtijdige_signalering_en_interventies_bij_opvoed-_en_opgroeiproblemen/links/5c852765458515831f98d51e/Helpen-bij-opgroeien-en-opvoeden-Eerder-sneller-en-beter-een-advies-over-vroegtijdige-signalering-en-interventies-bij-opvoed-en-opgroeiproblemen.pdf

53. Hermetet, C, Laurent, É, Allali, Y El, Gaborit, C, & ... (2021). Child maltreatment by non-accidental burns: interest of an algorithm of detection based on hospital discharge database. International journal of …, Springer, https://doi.org/10.1007/s00414-020-02404-y

54. Hermis, A Hamza, Tehrany, PM, & ... (2023). RETRACTED: Prevalence of non‐accidental burns and related factors in children: A systematic review and meta‐analysis. International wound …, Wiley Online Library, https://doi.org/10.1111/iwj.14236

55. Heurn, LWE van, Jansen, NJG, Brink, PRG, Kramer, WLM, & ... (2006). Ongevallen bij kinderen., books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=bQubcdv31ioC&oi=fnd&pg=PA5&dq=sputovamo&ots=bDn-tzSMNG&sig=RyOQVQTZuXILTCeN8r5NNpfrqjw

56. Heuvel, EAL van den, Bonekamp-Verbrugge, HJ, & ... (2024). Het signaleren van kindermishandeling in Nederland. Medisch handboek …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-2960-1_33

57. Heuvel, EAL van den, Vries, DS de, & ... (2025). Towards uniform recognition of child abuse in the Netherlands: implementing the Screening instrument for Child Abuse and Neglect (SCAN). medRxiv, medrxiv.org, https://doi.org/10.1101/2025.01.24.25321079.abstract

58. Hobma, S, Verstappen, W, & Wensing, M Zorggroepen opheffen is kind met badwater weggooien. henw.org, https://www.henw.org/artikelen/zorggroepen-opheffen-kind-met-badwater-weggooien-0

59. Hoedeman, F, Puiman, PJ, Heuvel, EAL Van den, & ... (2023). A validated Screening instrument for Child Abuse and Neglect (SCAN) at the emergency department. European journal of …, Springer, https://doi.org/10.1007/s00431-022-04635-0

60. Hoedeman, F, Puiman, PJ, Smits, AW, Dekker, MI, & ... (2021). Recognition of child maltreatment in emergency departments in Europe: Should we do better?. PLoS one, journals.plos.org, https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0246361

61. Hofland, HWC, Walstra, J, & Boxma, H (2009). Brandwonden. Somatische problemen, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-313-7480-9_17

62. Hoft, M, & Haddad, L (2017). Screening children for abuse and neglect: A review of the literature. Journal of forensic nursing, journals.lww.com, https://journals.lww.com/forensicnursing/fulltext/2017/03000/Screening_Children_for_Abuse_and_Neglect___A.5.aspx

63. Hollen, L, Bennett, V, Nuttall, D, Emond, AM, & ... (2021). Evaluation of the efficacy and impact of a clinical prediction tool to identify maltreatment associated with children's burns. BMJ paediatrics …, pmc.ncbi.nlm.nih.gov, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7883870/

64. Holmström, C (2017). Barnmisshandel: Sjukskötarens upplevelser och kunskap., theseus.fi, https://www.theseus.fi/handle/10024/130066

65. Huber, E (2018). Épidémiologie et caractéristiques des fractures dues à une maltraitance chez l'enfant., iris.unil.ch, https://iris.unil.ch/bitstreams/526b3e9c-c0f1-46fb-a571-8d7af68099d0/download

66. Huisman, J, Flapper, BCT, Kalverdijk, LJ, & ... (2010). Het mishandelde kind. Gedragsproblemen bij …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-313-8657-4_11

67. Hunfeld, M, & Metting, Z (2021). Kinderen met traumatisch hoofd-/hersenletsel. Handboek traumatisch hersenletsel, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-2659-4_8

68. Ikkink, AJK, Boere-Boonekamp, MM, & ... (2010). Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Kindermishandeling. Huisarts en …, research.utwente.nl, https://research.utwente.nl/files/247731198/KleinIkkink2016landelijke.pdf

69. Jamaludin, ANSJ, Oxley, J, & Fatt, QK (2018). Identifying children potentially at risk of abuse at the emergency setting: a qualitative study on healthcare professionals. Public Health, research.monash.edu, https://research.monash.edu/en/publications/identifying-children-potentially-at-risk-of-abuse-at-the-emergenc

70. Jamaludin, ANSJ, Oxley, J, & Quek, KF Accepted author version posted online: 28 December 2018 EDUCATIONAL RESOURCES. Malay, eduimed.usm.my, https://eduimed.usm.my/EIMJ20181004/20181004_EV10.pdf

71. Jamaludin, ANSJ, Oxleyb, J, & Quekc, KF (2018). The case of child abuse and neglect: identification of non-accidental injuries by medical professionals at the emergency and trauma department. Malay, academia.edu, https://www.academia.edu/download/87001500/107.pdf

72. JENNIFER, M (1982). POUR LE DIPLÔME D'ÉTAT DE DOCTEUR EN MÉDECINE., bichat-larib.com, http://www.bichat-larib.com/publications.documents/4266_MARDIEUX_these.pdf

73. Joanknecht, L (2010). Auseinandersetzung mit der Vielfalt im Kindesschutz durch Einsatz der Eigen-Kracht-Konferenz. Müller, Regine/Nüsken, Dirk (Hg.): Child …, books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=Kg6ZAwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA157&dq=sputovamo&ots=AJtmsc_T3P&sig=v6qnt4jHPSX1nBqTxfFcGxyLjc0

74. Jones, KA, Freijah, I, Brennan, SE, & ... (2023). Interventions from pregnancy to two years after birth for parents experiencing complex post‐traumatic stress disorder and/or with childhood experience of maltreatment. Cochrane database …, cochranelibrary.com, https://doi.org/10.1002/14651858.CD014874.pub2

75. Jong, J de, Hermanns, J, Rooij, F van, & Stapel, E (2012). Eindrapportage pilot beslisboom huiselijk geweld en kindermishandeling., dare.uva.nl, https://dare.uva.nl/document/2/163632

76. Jubbenga, S (2015). Een nieuwe meldkode huiselijk geweld en kindermishandeling; Evaluatie van de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling binnen het UMCG., umcg.studenttheses.ub.rug.nl, https://umcg.studenttheses.ub.rug.nl/80/

77. Jung, JH, & Kwak, YH (2015). Review of the screening tool for child abuse by health care provider. Pediatric Emergency Medicine …, pdfs.semanticscholar.org, https://pdfs.semanticscholar.org/038a/1e698f54647d835dda1b7ef11f98980afa61.pdf

78. Justesen, D, Wingren, CJ, Slot, L, Balsløv, M, & ... (2025). Physical child abuse and self-reported health concerns: A case-control study including police-reported cases and unreported controls. Plos one, journals.plos.org, https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0330601

79. Kemp, A Evaluation of the efficacy and impact of a clinical prediction tool to identify maltreatment associated with children's burns. BMJ Paediatrics Open, academia.edu, https://www.academia.edu/download/77443276/e000796.full.pdf

80. Kemp, AM, Hollén, L, Emond, AM, Nuttall, D, Rea, D, & ... (2018). Raising suspicion of maltreatment from burns: derivation and validation of the BuRN-Tool. Burns, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305417917304734

81. Kim, HK, Choi, H, & Park, HJ (2016). 아동학대 평가도구의 체계적 고찰. Child Health Nursing Research, e-chnr.org, http://www.e-chnr.org/journal/view.php?number=1505&view=citations

82. Konijnenburg, EMM Hoytema van, Teeuw, AH, & ... (2015). Data research on child abuse and neglect without informed consent? Balancing interests under Dutch law. European journal of …, Springer, https://doi.org/10.1007/s00431-015-2649-7

83. Konijnenburg, EMMH van, Teeuw, AH, & ... (2014). Screening methods to detect child maltreatment: high variability in Dutch emergency departments. Emergency Medicine …, emj.bmj.com, https://emj.bmj.com/content/31/3/196.short

84. Korfage, IJ, Louwers, ECFM, Affourtit, MJ, Moll, HA, & ... (2009). Screening for child abuse at emergency., academia.edu, https://www.academia.edu/download/43503004/Screening_for_child_abuse_at_emergency_d20160308-20403-d2utt8.pdf

85. Kronlund, K (2014). Misstänkt misshandel hos barn som söker akut sjukvård.., diva-portal.org, https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:729630/FULLTEXT01.pdf

86. Laarman, BS, & Akkermans, AJ (2017). De afwikkeling van medische schade onder de Wkkgz: De beloften van het klachtrecht voor patiënten, de eerste stappen naar verwezenlijking door de ziekenhuizen …. Tijdschrift voor Vergoeding …, research.vu.nl, https://research.vu.nl/en/publications/de-afwikkeling-van-medische-schade-onder-de-wkkgz-de-beloften-van

87. Landsmeer-Beker, EA, Smit, MJM, & Affourtit, MJ (2011). 45 Kindermishandeling. Compendium …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-313-9004-5_45

88. Ld, ES, Mhj, L, I, CA, BR, & NPA, L (2024). Screening for child abuse in the emergency department of academic Hospital Paramaribo in Suriname. Global pediatric health, journals.sagepub.com, https://doi.org/10.1177/2333794X241245274

89. Leenen, LPH, & Kramer, WLM (2019). Thoraxletsels bij kinderen. Kindertraumachirurgie, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-1870-4_29

90. Leistikow, I (2018). Een hoofdpijndossier: 'Ik denk dus ik maak denkfouten'. Voorkomen is Beter: Leren van calamiteiten in de zorg, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-2054-7_13

91. Literatuur, BQS van de Bespreekbaar maken van familiaal huiselijk geweld met volwassen slachtoffers van FHG.

92. Loghum, Bohn Stafleu van (2011). Eenpersoons kamer bekort delier., Springer, https://doi.org/10.1007/s12426-011-0085-x

93. Loghum, Bohn Stafleu van (2011). Kindermishandeling weinig herkend op SEH., Springer, https://doi.org/10.1007/s12426-011-0084-y

94. Loor, JD de, & Braak, E ter 3 Algemeen onderzoek. Fysische diagnostiek: Uitvoering en betekenis van het …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-0893-4_3

95. Louwers, E (2013). Systematic screening for child abuse at emergency departments., repub.eur.nl, https://repub.eur.nl/pub/41238/

96. Louwers, ECFM, Affourtit, MJ, Moll, HA, & ... (2010). Screening for child abuse at emergency departments: a systematic review. Archives of disease in …, adc.bmj.com, https://adc.bmj.com/content/95/3/214.short

97. Louwers, ECFM, Affourtit, MJ, Moll, HA, Koning, HJ de, & ... (2009). ADC Online First, published on September 21, 2009 as 10.1136/adc. 2008.151654., scholar.archive.org, https://scholar.archive.org/work/xcyhgoj2vnb3rmrtcfi5zreggq/access/wayback/http://pdfs.semanticscholar.org/0d90/8653e05d9d83c2d2fc2c144c9b4d7a6625e1.pdf

98. Louwers, ECFM, Korfage, IJ, Affourtit, MJ, Koning, HJ De, & ... (2012). Facilitators and barriers to screening for child abuse in the emergency department. BMC pediatrics, Springer, https://doi.org/10.1186/1471-2431-12-167

99. Lowing, D, Brink, FW, Groner, JI, & Crichton, KG (2023). Current Approaches to Screening for Child Physical Abuse and Abusive Head Trauma. Current Trauma Reports, Springer, https://doi.org/10.1007/s40719-023-00257-5

100. Maikore, F, Mazumdar, S, Offiah, A, Hughes, A, & ... (2024). Understanding inflicted injuries in young children: toward an ontology based approach. International Conference …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-3-031-77792-9_16

101. MAZZOCCO¹, CANY, & PORTO2¹, MDES (2023). Síndrome da Criança Espancada: aspectos clínicos e os impactos biopsicossociais., sistema.editorapasteur.com.br, https://sistema.editorapasteur.com.br/uploads/pdf/publications_chapter/S%C3%8DNDROME%20DA%20CRIAN%C3%87A%20ESPANCADA:%20ASPECTOS%20CL%C3%8DNICOS%20E%20OS%20IMPACTOS%20BIOPSICOSSOCIAIS-42a9f012-9c08-4d15-902a-64e1dd753091.pdf

102. McLennan, JD, McTavish, JR, & MacMillan, HL (2020). Routine screening of ACEs: Should we or shouldn't we?. Adverse childhood …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128160657000082

103. McTavish, J Identification of Child Maltreatment. publications.aap.org, https://publications.aap.org/book/chapter-pdf/1376275/aap_9781610023597-part08-ch32.pdf

104. McTavish, JR, Gonzalez, A, Santesso, N, & ... (2020). Identifying children exposed to maltreatment: a systematic review update. BMC pediatrics, Springer, https://doi.org/10.1186/s12887-020-2015-4

105. Medina, S Rodríguez (2016). Detección y prevención del maltrato infantil., uvadoc.uva.es, https://uvadoc.uva.es/handle/10324/20469

106. Melis, G (2019). Mapping the Health Services Responses to Child., repository.ua.aw, https://repository.ua.aw/bitstreams/66d15bc6-e41a-4c6e-9cbd-85d503675fe4/download

107. Mellaard, A, & Meijl, T (2021). Domestic violence policies in the Netherlands: A regime of deficiency. Anthropological Theory, journals.sagepub.com, https://doi.org/10.1177/1463499620958857

108. Mellaard, AC (2022). Reassembling violence against women in intimate relationships in the Netherlands: An ethnographic analysis of domestic violence policy assemblages in …., repository.ubn.ru.nl, https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/245937/245937.pdf

109. Meyers, K, & Strapko, A (2023). A Systematic Review Examining the Efficacy of Existing Child Abuse Screening Tools Used in the Emergency Department., via.library.depaul.edu, https://via.library.depaul.edu/csh_etd/606/

110. Molen, T van der (2011). Maintaining consistency between business process diagrams and textual documentation using the epsilon model management platform., research.tue.nl, https://research.tue.nl/files/47016256/717743-1.pdf

111. MSc, MMM de Jong, & Heuvel, AA van den (2015). Rapportage onderzoek onder artsen naar de werking van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling., bmc.nl, https://www.bmc.nl/binaries/content/assets/bmcnl/pdfs/rapportage-onderzoek-onder-artsen-naar-de-werking-van-de-meldcode-huiselijk-geweld-en-kindermishandeling.pdf

112. Naik-Mathuria, B, Johnson, BL, Todd, HF, & ... (2023). Development of the Red Flag Scorecard screening tool for identification of child physical abuse in the emergency department. Journal of pediatric …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022346823000763

113. Naval, NG Enfermería en la prevención, detección y notificación del maltrato infantil físico en la familia. zaguan.unizar.es, https://zaguan.unizar.es/record/155309/files/TAZ-TFG-2023-368.pdf?version=1

114. Nieuwenhuis, EES, & ... (2017). The value of a checklist for child abuse in Out. … for child abuse in out-of …, dspace.library.uu.nl, https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/347450/Schouten.pdf?sequence=1#page=121

115. Nillesen, E Opinions of stakeholders on the detection of domestic violence at General Practitioner Cooperatives: a qualitative study.

116. NJi, KK in opdracht van Stichting RAAK. nji.nl, https://www.nji.nl/uploads/2021-06/LessenvanenvoorRegiosRAAK.pdf

117. No, R (2021). 4.3. 10 Screening von Erwachsenen in der Notaufnahme. … unter Einbindung der Jugendhilfe und Pädagogik …, books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=b5ssEAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA193&dq=sputovamo&ots=T-hsmumUU-&sig=gGii0I9vrdSPlIEpQRaoqsbM6n0

118. Offidani, C, Villani, A, Reale, A, Marchili, MR, & ... (2022). Early recognition of child abuse through screening indicators at the emergency department: experience of a tertiary urban pediatric hospital. Italian journal of …, Springer, https://doi.org/10.1186/s13052-022-01214-9

119. Onyejesi, CD, Miranda, JCDC, & ... (2025). Challenges and innovations in diagnosing nonphysical child abuse in pediatric emergency departments. Pediatric …, synapse.koreamed.org, https://synapse.koreamed.org/articles/1516089662

120. Paek, SH, Jung, JH, Kwak, YH, Kim, DK, Ryu, JM, Noh, H, & ... (2018). Development of screening tool for child abuse in the Korean emergency department: using modified Delphi study. Medicine, journals.lww.com, https://journals.lww.com/md-journal/fulltext/2018/12210/Development_of_screening_tool_for_child_abuse_in.89.aspx

121. Pandit, DK, Paudel, S, Yadav, HS, Shrestha, K, & ... (2025). Clinical diagnosis and challenges in management of Osteogenesis Imperfecta in a resource-limited setting—A case report and review of literature. International Journal of …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2210261225012635

122. Pavone, V, Vescio, A, Lucenti, L, Amico, M, Caldaci, A, & ... (2022). Diagnostic tools in the detection of physical child abuse: a systematic review. Children, mdpi.com, https://www.mdpi.com/2227-9067/9/8/1257

123. Pellanda, N Rilevazione infermieristica di abusi e negligenza sui minori al pronto soccorso. tesi.supsi.ch, https://tesi.supsi.ch/5181/1/Pellanda_Noe.pdf

124. Pla, I Gómez (2019). Barreras y herramientas para la detección del maltrato infantil en el ámbito hospitalario., diposit.ub.edu, https://diposit.ub.edu/dspace/handle/2445/176236

125. Portman, M, & Henriksson, J (2016). När varningsklockorna ringer: Sjukskötarens identifiering av barn som utsätts för våld., theseus.fi, https://www.theseus.fi/handle/10024/111756

126. Putte, EM van de, Kamphuis, M, & Kramer, AWM (2013). Hoe signaleren we kindermishandeling in Nederland?. Medisch handboek …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-313-9185-1_33

127. P-WAARDEN, ONSOGIN (2018). Stop met het onkritische gebruik van nulhypothesen. HUISARTS EN WETENSCHAP, researchgate.net, https://www.researchgate.net/profile/Lex-Bouter/publication/327450488_Stop_met_het_onkritische_gebruik_van_nulhypothesen/links/5bdedb3992851c6b27a5f24e/Stop-met-het-onkritische-gebruik-van-nulhypothesen.pdf

128. Raja, C, Ramachandran, M, Selvam, M, & ... Work-Related Stress and Bullying: Gender Differences and Forensic Medicine Issues in the Toxicology Using the SPSS Method. researchgate.net, https://www.researchgate.net/profile/Manjula-Selvam-2/publication/372629040_Work-Related_Stress_and_Bullying_Gender_Differences_and_Forensic_Medicine_Issues_in_the_Toxicology_Using_the_SPSS_Method/links/64c0ed1db9ed6874a545e55c/Work-Related-Stress-and-Bullying-Gender-Differences-and-Forensic-Medicine-Issues-in-the-Toxicology-Using-the-SPSS-Method.pdf

129. Reale, A SCREENING DI PRONTO SOCCORSO DELL'ABUSO E MALTRATTAMENTO SU MINORE: IL METODO DEGLI INDICATORI DI SOSPETTO. Violenza e abuso su minore: modelli di intervento …, iss.it, https://www.iss.it/documents/20126/0/19-29+web.pdf/e622fca9-4c92-930c-1bf9-6f23c390f77e?t=1585917277528#page=19

130. Reid, C, McKenzie, JE, Brennan, SE, & ... (2021). Interventions during pregnancy or up to two years after birth for parents who are experiencing complex trauma or have experienced maltreatment in their …. The Cochrane …, pmc.ncbi.nlm.nih.gov, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12047082/

131. Reijnders, U (2014). Geweld en mishandeling. Bijblijven, Springer, https://doi.org/10.1007/s12414-014-0015-8

132. Remmen, JWM, Varkevisser, M, & Wijngaarden, J van (2009). Signalering kindermishandeling op SEH nog te zwak., medischcontact.nl, https://www.medischcontact.nl/actueel/laatste-nieuws/artikel/signalering-kindermishandeling-op-seh-nog-te-zwak

133. Riguan, F Calvo, Piquer, R Gil, & ... (2020). Cribado de Maltrato en urgencias, una asignatura pendiente. … , vol. 93, num. 5, p. 337 …, diposit.ub.edu, https://diposit.ub.edu/dspace/handle/2445/174620

134. Rijpert, M, L'Hoir, MP, Beltman, M, & ... (2006). Vermoedens van kindermishandeling in het Wilhelmina Kinderziekenhuis: overzicht van casuïstiek en follow-up. Tijdschrift voor …, Springer, https://doi.org/10.1007/BF03061617

135. Riktor, EM Rølvaag, Hoel, IK, & Wedvik, K (2024). Er du i tvil, så er du ikke i tvil.., NTNU

136. Robado, C Urgelés (2019). Intervenció d'infermeria en el maneig del maltractament infantil en l'àmbit hospitalari., diposit.ub.edu, https://diposit.ub.edu/dspace/handle/2445/137400

137. Roorda, N (2015). De 7 competenties van de duurzame professional., books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=6sOwCgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA5&dq=sputovamo&ots=v_vMtzqguf&sig=TnWbstjHlu5NZx4d97lp4rx4R8M

138. Rosu, TS, Olaru, C, Gimiga, N, Diaconescu, S, & ... (2018). The profile of pediatric patients with physical and sexual abuse in the emergency department. Romanian. J Leg Med, rjlm.ro, http://www.rjlm.ro/system/revista/46/198-205.pdf

139. Ruskamp, JM, Russel, IMB, Putte, EM van de, & ... (2019). Kindermishandeling. …, Springer, https://doi.org/10.1007/978-90-368-1870-4_16

140. Salunkhe, A, Gaikwad, S, Sarule, K, & ... (2024). Child Abuse Detection System. Available at SSRN …, papers.ssrn.com, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5103635

141. Scholing, A, & Boer, F (2010). De Multidisciplinaire GGZ-richtlijn Familiaal Huiselijk Geweld. Psychopraktijk, Springer, https://doi.org/10.1007/BF03089018

142. Schouten, M, & Putte, E van de (2018). De (on) zin van screening op kindermishandeling. Huisarts en wetenschap, Springer, https://doi.org/10.1007/s12445-017-1007-6

143. Schouten, MCM (2017). Systematic screening of child abuse in out-of-hours primary care., dspace.library.uu.nl, https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/347450

144. Schouten, MCM, Flapper, B, & Putte, EM van de (2016). Richtlijn signalering kindermishandeling in de spoedeisende medische zorg., dspace.library.uu.nl, https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/344048/okt_2016.pdf?sequence=1

145. Schouten, MCM, Stel, HF van, Verheij, TJM, & ... (2016). A screening protocol for child abuse at out-of-hours primary care locations: a descriptive study. BMC family …, Springer, https://doi.org/10.1186/s12875-016-0554-4

146. Schouten, MCM, Stel, HF van, Verheij, TJM, Houben, ML, & ... (2017). The value of a checklist for child abuse in out-of-hours primary care: to screen or not to screen. PLoS one, journals.plos.org, https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0165641

147. Silva, PB Abordagem à Vítima de Maus-Tratos Infantis. ubibliorum.ubi.pt, https://ubibliorum.ubi.pt/bitstream/10400.6/14599/1/10199_22808.pdf

148. Siniscalchi, L, Andreucci, M, & Simonetti, V (2016). Triage infermieristico e gestione in pronto soccorso dei pazienti pediatrici vittime di violenza. Congresso Nazionale IRC …, ircouncil.it, https://www.ircouncil.it/wp-content/uploads/2019/10/19_Siniscalchi.pdf

149. Sittig, JS (2015). Child abuse: the value of systematic screening at Emergency Rooms., dspace.library.uu.nl, https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/310677

150. Sittig, JS, Post, EDM, Russel, IMB, Dijk, IAG van, & ... (2014). Evaluation of suspected child abuse at the ED; implementation of American Academy of Pediatrics guidelines in the Netherlands. The American Journal of …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0735675713005457

151. Sittig, JS, Uiterwaal, CSPM, Moons, KGM, & ... (2011). Child abuse inventory at emergency rooms: CHAIN-ER rationale and design. BMC pediatrics, Springer, https://doi.org/10.1186/1471-2431-11-91

152. Sittig, JS, Uiterwaal, CSPM, Moons, KGM, Russel, IMB, & ... (2016). Value of systematic detection of physical child abuse at emergency rooms: a cross-sectional diagnostic accuracy study. BMJ open, bmjopen.bmj.com, https://bmjopen.bmj.com/content/6/3/e010788.short

153. Smeekens, A, Henten, DM Broekhuijsen-van, & ... (2011). Successful e-learning programme on the detection of child abuse in emergency departments: a randomised controlled trial. Archives of disease in …, adc.bmj.com, https://adc.bmj.com/content/96/4/330.short

154. Smeekens, A, Henten, DM Broekhuijsen-van, & Sittig, JS (2011). Successful e-learning programme on the., academia.edu, https://www.academia.edu/download/45046101/Successful_e-learning_programme_on_the_d20160424-3604-c7a7fc.pdf

155. Sonnevelt, MC, & Kramer, WLM (2014). Valaccidenten binnenshuis bij kinderen van 0 tot en met 6 jaar: Preventie is noodzakelijk. Tijdschrift voor Kindergeneeskunde, Springer, https://doi.org/10.1007/s12456-014-0011-z

156. Spaans, I, & Sommeren, L van (2009). Spiderman in nood: Casus over een verdenking op kindermishandeling. Critical care, Springer, https://doi.org/10.1007/BF03088365

157. Stilwell, L (2024). Three Essays on Investments in the Well-being of Children and Families., dukespace.lib.duke.edu, https://dukespace.lib.duke.edu/bitstreams/6d11343c-30ff-40ce-bbb6-e795739bafb6/download

158. Stilwell, L, Golonka, M, Ankoma-Sey, K, Yancy, M, & ... (2022). Electronic health record tools to identify child maltreatment: scoping literature review and key informant interviews. Academic pediatrics, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1876285922000596

159. Stolper, CF, Verdenius, JP, & ... (2021). Kindermishandeling herkennen en aanpakken. Nederlands …, cris.maastrichtuniversity.nl, https://cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/kindermishandeling-herkennen-en-aanpakken

160. Teeuw, AH (2018). Signals in the hospital Emergency Room linking objective signs to child abuse knowledge: ShERlock study., dare.uva.nl, https://dare.uva.nl/search?identifier=793091bd-9ac2-46fd-894e-058b1f1f114e

161. Teeuw, AH (2019). Screening naar kindermishandeling op de Spoedeisende Hulp (shERlock Study)., Springer, https://doi.org/10.1007/s12452-019-00170-x

162. Teeuw, AH, Derkx, BHF, Koster, WA, & ... (2012). Educational paper: Detection of child abuse and neglect at the emergency room. European journal of …, Springer, https://doi.org/10.1007/s00431-011-1551-1

163. Teeuw, AH, Kraan, RBJ, Rijn, RR van, & ... (2019). Screening for child abuse using a checklist and physical examinations in the emergency department led to the detection of more cases. Acta …, Wiley Online Library, https://doi.org/10.1111/apa.14495

164. Teeuw, AH, Kraan, RBJ, Rijn, RR van, Bossuyt, PMM, & ... Combining a screening checklist with a physical examination for detecting child abuse and neglect in the Emergency Department led to the detection of more …. Signals in the hospital …, pure.uva.nl, https://pure.uva.nl/ws/files/20625726/Thesis_complete_.pdf#page=66

165. Teeuw, AH, Sieswerda-Hoogendoorn, T, & ... (2016). Results of the implementation of a new screening protocol for child maltreatment at the Emergency Department of the Academic Medical Center in Amsterdam. International emergency …, Elsevier, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1755599X15000488

166. Velderman, M Klein, Hosman, CMH, & Paulussen, T (2007). Onderzoeksprogrammering Opvoed-en Opgroei-ondersteuning. Een ZonMw programmeringsstudie. Adviesrapport ten behoeve van ZonMw Programma Jeugd., repository.ubn.ru.nl, https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/56458/56458.pdf

167. Velderman, MK, Hosman, CMH, & Paulussen, T (2007). Onderzoeksprogrammering Opvoed-en Opgroeiondersteuning., academia.edu, https://www.academia.edu/download/39195009/53ec96210cf223316494505d.pdf

168. Verbeek, INE, Sluijs-Bens, JP van der, & ... (2012). Kindermishandeling mogelijk gemist door onvoldoende informatieverzameling op de SEH. Tijdschrift voor …, Springer, https://doi.org/10.1007/s12456-012-0002-x

169. Vermeulen, H (2012). Een kind met veel blauwe plekken: mishandeling of medische oorzaak? Symptomen van acute lymfatische leukemie. Critical Care, Springer, https://doi.org/10.1007/s12426-012-0115-3

170. Verstappen, W (2018). Stop SPUTOVAMO nu!. Huisarts en wetenschap, Springer, https://doi.org/10.1007/s12445-017-1005-8

171. Viswanathan, M, Rains, C, Hart, LC, Doran, E, & ... (2024). Contextual Questions and Additional Background. … Care Interventions to …, ncbi.nlm.nih.gov, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/n/es235/appa/

172. Vries, L de, Allessie, B, Kamphuis, M, AJ, K Ikkink, & ... (2016). Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Kindermishandeling (eerste herziening). Huisarts en …, Springer, https://doi.org/10.1007/s12445-016-0256-0

173. Wagenaar-Fischer, MM, Heerdink-Obenhuijsen, N, & ... (2011). JGZ-richtlijn Secundaire preventie kindermishandeling., rivm.openrepository.com, https://rivm.openrepository.com/bitstreams/6a88e03e-3270-4010-97cf-1ccef48792a7/download

174. Wulandari, H (2021). Kekerasan &Penelantaran pada Anak., books.google.com, https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=10V_EAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP1&dq=sputovamo&ots=2-OUhZxOsN&sig=eZtp1Qpyf59di73HL-9tNTJH4Xw

175. Zhu, N, Pan, X, & Zhao, F (2025). Assessing the Predictive Validity of Risk Assessment Tools in Child Health and Well-Being: A Meta-Analysis. Children, mdpi.com, https://www.mdpi.com/2227-9067/12/4/478