Seizoen 2018-2019

Jolanda Withuis Raadselvader. Kind in  de koude oorlog ****

Hoewel dit boek geen roman is, waren we erg geraakt door deze biografie over de vader van de schrijfster. De titel verraadt al enigszins de worsteling van de dochter met die aparte vreemde man Berry Withuis die haar zo gevormd heeft. Maar dat maakt het boek ook zo krachtig. Via de levensloop van haar vader kom je als lezer veel te weten over het gereformeerde milieu in het provinciestadje Zutphen, de invloed van de 2e wereldoorlog en hoe vader Withuis na de oorlog redacteur van het communistisch dagblad De waarheid is en naar Amsterdam verhuisd en zijn dochter wordt geboren. In het sterk door ideologie gedreven gezin is het niet makkelijk voor Jolanda om zich vrij te ontwikkelen. Ze is zelfs een tijdje zelf lid van de communistische partij en gaat voor de partij geld ophalen en flyers rondbrengen om zo de organisatie te steunen. Tot het in haar studietijd niet meer gaat en ze met behulp van therapie haar eigen weg gaat zoeken en zich via het feminisme zich los gaat maken van de opvoeding die ze heeft meegekregen. Withuis heeft met die boek niet alle vragen die ze had kunnen oplossen, maar ze heeft wel een goed tijdsbeeld geschreven als het gaat om de mechanismen die in de tijd van de koude oorlog optreden. De uitsluiting van communisten, haar eigen opvoeding en emancipatie. Kortom een rijk boek door al deze lagen in de analyse die ze maakt, maar ook een warm boek over een vader met zijn eigenheid en manieren. Een echt mens zoals we allemaal 'eigen' zijn.

Peter Verhelst Voor het vergeten **

Het boek begint met een telefoontje van de vader waarin hij vertelt dat hij denkt dat de moeder bezig is te overlijden. De zoon stapt  in de auto en snelt naar het ouderlijk huis en stormt het huis binnen. Helaas te laat. Wat volgt is een collage van gedachten, beelden referenties aan klassieke mythologie, kunst en natuur waarmee geprobeerd wordt grip te krijgen op wat een leven is, dood, afscheid, herinnering, de daad weer oppakken.

We vonden dit boek eerder een studieboek dan een roman. Wat het lastig maakt is dat de schrijver als theatermaken een groot palet heeft aan beelden en verhalen die soms bekend zijn, maar voor ons als lezers soms ook onbekend  waren. Verwijzingen naar de Griekse mythologie, Belgische kunstenaars,  dichters enz. En het was makkelijker geweest als de kunstwerken als afbeelding in het boek waren afgedrukt. De inhoud is interessant voor lezers die het boek diepgaand  willen analyseren en op internet op zoek willen gaan naar de beelden. Voor ons bleef het boek door het ontbreken van een verhaallijn  en de abstracte en kunstzinnige beschouwingen wat in de lucht hangen. Het boek is een verzameling van emoties die op een versplinterde manier tot uitdrukking komen en je op sommige momenten behoorlijk kunnen raken. Knap. Maar beschouwd over de breedte eerder een boek voor geschoolde fijnproevers dan voor een doorsnee leesgroep. 

De nacht voor het feest Saša Stanišic **

De schrijver (1978) emigreerde als veertienjarige met zijn ouders vanuit Bosnië-Herzegovina naar Duitsland. en schreef al enkele romans. Dit boek gaat over het jaarlijkse Annafeest van het dorpje Fürstenfelde,  een dorp op de grens met Polen in het noord-oosten  van Duitsland. Al weet geen mens nog de achtergrond of de zin van het feest iedereen is druk met de voorbereidingen. In het verhaal komt een stoet van dorpsbewoners voorbij; een kunstenares, de beheerster van het heemkundig museum, een gehavende ex-junk, een voormalige postbode en een varkenshouder. Maar ook de belevenissen van een moervos op zoek naar eten voor haar kinderen, en leer je hoe je een veilig kippenhok kunt bouwen om te voorkomen dat de vos binnen kan komen. De verhalen worden afgewisseld met mythische vertellingen en dorpskronieken die teruggaan tot de zestiende eeuw. 

De leden van onze leesgroep waren over het algemeen niet zo gecharmeerd van het boek. Hoewel de verhalen beeldend en soms aangrijpend zijn (verhaal van de vos; de zelfmoordpoging van dhr. Schramm) en de verteller mooi en en creatief het een en ander opschrijft, mist het boek een duidelijke verhaallijn of een plot. Het blijft te veel een mozaiek of collage van vreemde kleurrijke figuren, zonder een duidelijke ontwikkeling waardoor de bedoeling van de schrijver onduidelijk blijft. Het blijft gissen wat zijn motief was op zo'n verhaal te schrijven: de dorpscultuur? De vier verschillende politieke systemen in de loop van de geschiedenis van het dorp (Pruisisch, Nazisme, DDR, aansluiting bij de Bondsrepubliek)?, de tragiek en kwetsbaarheid van de dorpsbewoners als spiegel voor hedendaagse lezers? Wie het weet mag het zeggen. 

Julian Barnes. Het enige verhaal. ****

We lazen een aangrijpend verhaal over een eerste liefde en de gevolgen die dit heeft op het eerdere leven. Het is ook een boek over de kracht van liefde die over grenzen heen gaat. Grenzen van leeftijd, gelijkheid en ongelijkheid. En de titel verwijst ook naar het unieke bijzondere van een verliefdheid en relatie. Iedereen die met een ander verbonden is door middel van liefde zal dit herkennen en beamen. Deze manier, deze betekenis met deze persoon is eigen, uniek, kan zich niet herhalen precies op die manier. 

Het verhaal speelt zich af begin jaren zestig. In een voorstad van Londen brengt de negentienjarige student Paul de zomermaanden door in zijn ouderlijk huis. Op aanraden van zijn moeder schrijft hij zich in bij de plaatselijke tennisclub. Tijdens een toernooi ontmoet hij Susan: achtenveertig jaar oud, zelfverzekerd, ironisch, overdonderend. Susan is getrouwd en heeft twee volwassen dochters. Paul en Susan worden elkaars geliefden. Maar, en dat is te verwachten, loopt het verhaal niet mooi af. Ze worden uit de tennisclub gegooid en langzamerhand wordt ook meer duidelijk over de geschiedenis van Susan en haar man en dan openbaart zich ook problematisch gedrag van Susan. Barnes kan fantastisch vertellen en neemt je helemaal mee in de gedachten van Paul die terug kijkt op de verliefdheid, de problemen die zich ontwikkelen en hoe dit alles een grote invloed heeft op zijn latere leven en keuzes. En vooral dat laatste maakt het tot een tragische vertelling. 

Dit is zeker een goed leesgroepboek,  zo bleek in onze bespreking, maar dat kwam ook omdat we het niet helemaal eens waren of Barnes niet het ultieme boek over de liefde had geschreven. Terwijl een aantal geraakt waren door het verhaal, vonden anderen dat er over de kracht van de liefde betere boeken bestaan.